2. Көрінеу кәмелетке толмаган адамга немесе әрекетке қабілетсіз адамға қатысты не бірнеше рет жасалган дәл сол іс-әрекет -

Жекеше нотариустың, бағалаушының, жеке сот орындаушысының, медиатордың, аудиторлық ұйым қүрамында жүмыс істейтін аудитордың немесе аудиторлық ұйым басшысының өз өкілеттіктерін өз қызметінің міндеттеріне қашиы және өзі немесе басқа адамдар немесе ұйымдар үшін пайда мен артықшылықтар алу не басқа адамдарға немесе үйымдарға зиян келтіру мақсатында пайдалануы, егер Бұл іс-эрекет азаматтардың не-месе у-йымдардың құқықтары мен занды мүдделеріне не қоғамның немесе мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтіру қылмыстық жауаптылық ҚК-тің 251-бабының 1-бөлігі бойынша сараланады.

Жеке нотариустың, бағалаушының, жеке сот орындаушысының, медиатордың, аудитордың, аудиторлық үйым басшысының кэсіпкерлік қызметпен шұғылдану қүқығын беру қылмыстың мүлдем жаңа құрамы (жекеше нотариустардың жэне аудиторлардың өкілеттіктерді теріс пайдалануының) пайда болуына экеп соғады. Бұл қылмыс қүрамының қоғамға қауіптілігі - жекеше нотариустың, аудиторлық үйымның қүрамында жүмыс істейтін аудитордың немесе аудиторлық үйым жетекшісінің заң бойынша өздеріне берілген өкілетгіктерді өз қызметінің міндетгеріне қайшы жэне өздері немесе басқа адамдар немесе ұйымдар үшін пайда табу жэне артықшылық any үшін немесе оларға зиян келтіру мақсатында пайдаланып, өздерінің заңсыз эрекеттері арқылы азаматтардың, үйымдардың қүдықтары мен заңды мүдделеріне немесе қоғамның, мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтіруінде болып табылады.

Қылмыстың негізгі тікелей объектісі-жекеше нотариустар мен жекеше аудиторлардың аудиторлық ұйым басшысының бағалаушылар, жеке сот орындаушысының, медиатордың кэсіптік функцияларын заңға сыйымды атқаруын реттейтін қоғамдық қатынастар. Қылмыстың қосымша тікелей объектісі болып — азаматтардың, ұйымдардың қүқықтары мен заңды мүдделері, қоғамның немесе мемлекеттің заңмен қорғайтын мүдделері болып табылады.

Осы қылмыс құрамының объективтік жағының белгілеріне: 1) жеке нотариустың, бағалаушының, жеке сот орындаушысының, медиатордың, аудитордың, аудиторлық ұйым басшысының өз қызметінің міндеттеріне қайшы пайдалануы; 2) азаматтардың, ұйымдардың құқықтары мен мүдделеріне немесе қоғамның, мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтіру; 3) іс-эрекет пен зардаптың арасындағы се-бепті байланыс.

Жеке нотариустардың міндеті Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 14 шілдедегі «Нотариат туралы» Заңына сэйкес нотариалдық эрекеттер жасау арқылы азаматтардың, заңды түлғалардың занды құқықтары мен мүдделерін қорғау болып табылады. Осы заңда нотариус жүзеге асыратын заңды эрекеттердің тізбегі көрсетілген. Жеке нотариус өзіне заң бойынша берілген құзырет шеңберінде эрекет етеді.

Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 20 қарашадағы «Аудиторлық қызмет тура-лы» Заңына сэйкес жекеше аудиторлар бухгалтерлік (қаржы) есептері, төлем-есеп айыры-су қүжаттары, салық декларациясы жэне басқадай міндеттемелер жөнінде тэуелсіз тек-серулер жүргізеді. Мүлдай тексерулер занды түлғалардың шаруашылық субъектілерінің өтініші бойынша немесе мемлекеттік органдардың талап етуі бойынша жүргізіледі. Же-кеше аудиторлық қорытындысы зандылық мэні бар құжат болып табылады.

Жеке нотариустың, бағалаушының, жеке сот орындаушысының, медиатордың, аудитордың, аудиторльщ ү_йым басшысының іс-әрекеті кэсіпкерлік қызмет болып табы-лады жэне заң бойынша мүлдай қызмет міндетті түрде лицензияландырылуы қажет.

Жеке нотариустың, бағалаушының, жеке сот орындаушысының, медиатордың, аудитордың, аудиторлық ү_йым басшысының өзіне берілген өкілеттіктерді теріс пайда-лануы заң арқылы, сондай-ақ олардың қызметін айқындайтын басқа да құрылтайшы құжаттар арқылы анықталады.

Осы қылмыстық қүқық бұзушылық құрамының объективтік жағының тағы бір бел-гісі елеулі зиян келтірілу болып табылады. Елеулі зиян Бұл бағалау категориясы болып табылады. Келтірілген зиянның елеулі зиянға жату-жатпайтынын тергеу, прокурату-ра, сот органдары нақты жағдайларға, келтірілген зиянның көлеміне, ерекшеліктеріне, зиян шеккен жэбірленушілердің санына, материалдық ерекшеліктеріне, зиян шеккен жэбірленушілердің санына, материалдық жағдайына байланысты анықтайды. Келтірілген елеулі зиян жекеше нотариустар мен жекеше аудиторлардың өз өкілеттіктерін теріс пайдалануының тікелей зардабы болуы қажет. Қылмыстық кү_қық бұзушылық қүрамы материалдық. Қылмыстық қүқық бұзушылық жеке нотариустың, бағалаушының, жеке сот орындаушысының, медиатордьің, аудитордың, аудиторлық ү_йым басшысының өздеріне берілген өкілеттіктерді теріс пайдалануы нэтижесінде азаматтардың, ұйымдардың заңды қүқықтары мен мүдделеріне, қоғамның немесе мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтірілген уақыттан бастап аяқталған деп танылады.

Субъективтік жағынан қылмыстық құқық бұзушылық тікелей қасақаналықпен жэне арнаулы мақсатпен істеледі. Кінэлі адам өзінің өкілеттілігін өз қызметінің міндетіне қайшы пайдаланғанын сезеді, одан туатын зардаптың сөзсіз болатынын немесе болу мүмкіндігін біледі жэне соны тілейді.

Қылмыстық қүдық бұзушылықтың мақсаты пайда табу немесе артықшылық алу не басқа адамдарға немесе үйымдарға зиян келтіру.

Қылмыстық субъектісі - жеке нотариус, бағалаушы, жеке сот орындаушысы, медиа-тор, аудитор, аудиторлық ү_йым басшысы. Мұндай кэсіпкерлік қызметпен шүғылдануға лицензия алған адамдар ғана жеке нотариус, бағалаушы сот орындаушы медиатор жеке-ше аудитор аудиторлық үйым жетекшісі лауазымына ие бола алады.

Қылмыстық кодекстің 251-бабының 2-тармағында ос.ы қьшмыстың ауырлата-тын түрлері көрсетілген. Олар: көпе-көрінеу кәмелетке толмаған немесе эрекет қабілеті жоқ адамға қатысты, бірнеше рет — қылмыс субъектілерінің: бағалаушы, сот орындаушысының, медиатор, жекеше нотариустық аудиторлық ұйым құрамында жұмыс істейтін аудиторлардың өкілеттіктерін теріс пайдалану арқылы жасаған іс-эрекеттері бо-лып табылады.

Кэмелетке толмаған деп 14-тен 18-ге дейінгілер саналады. Әрекет қабілеті жоқ адамдарға жүйке ауруы немесе ақыл-есінің кемдігі салдарынан, өте жастығына байла-нысты өз эрекеттерінің мэнін түсіне алмайтын немесе не істегенін білмейтіндер жатады. Бірнеше рет жасалған қылмыстың түсінігі Қылмыстық кодекстің 12-бабында берілген.

252-бап. Жекеше күзет қызметтері қызметшілерінің өкілеттіктерін асыра пайдалануы

1. Жекеше күзет қызметі басшысының немесе қызметшісінің лицензияга сәйкес өздеріне берілген өкілеттіктерін өз қызметінің міндеттеріне қайшы асыра пайдалануы, егер бұл іс-әрекет күш қолданып немесе оны қолдану қатерін төндіріп жасалса, -