2. Іс жүзінде жумыстар орындалмай, қызметтер көрсетілмей, тауарлар тиеп-жөнелтілмей шот-фактура пайдаланыла отырып жасалган дәл сол іс-әрекет -

Азаматтың декларация табыс етуі міндетті болып табылатын жағдайларда табыстары туралы декларацияны табыс етпеуі арқылы не декларацияға немесе салықтарды жэне (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу немесе төлеуге бай-ланысты өзге де құжаттарға кірістер немесе шығыстар туралы не салық салынуға тиісті мүлік туралы көрінеу бұрмаланған деректерді енгізу арқылы салық немесе мемлекеттік бюджетке төленетін өзгеде міндетті төлемдерді төлеуден жалтаруы, егер бұл эрекет ірі мөлшерде салық жэне (немесе) бюджетке төленетін басқа да төлемдерді төлемеуге экеп соқса, Қылмыстық кодекстің 244-бабының бірінші тармағы бойынша жауаптылық туын-дайды.

Қылмыстық құқық бузушылықтың тікелей объектісі - мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастыру жэне мемлекеттік салық салу саласын ретгейтін қоғамдық қатынастар.

2001 жылы 12 маусымда қабылдаған, 2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап занды күшіне енген қылмыстық құқық бұзушылықтың заты - табыс туралы декларация.

Салық жэне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сэйкес Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғалар есепті жылдан кейінгі жылдың 31 наурызына дейін табыс туралы декларацияны салық қызметі органдарына тапсырады. Мұндай декларацияны: төлем көздеріне салық салын-байтын табыстары бар; салық жылы құрылыс салған немесе жалпы сомасы жылына 1000 айлық есептік көрсеткіштен астам ірі сатып алу жасаған; Қазақстан Республикасынан тысқары орналасқан шетел банктеріндегі шоттарда ақшалай қаражаты бар; Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерден табыс алушы жеке т^лғалар тапсырады. Табыс туралы декларацияда азаматтың жыл бойы тапқан барлық табыстары көрсетіледі. Осы құжат арқылы азаматқа салынатын табыс салығының көлемі анықталады. Азаматтардың қандай ретте декларация тапсыруға міндетті болатыны заңда арнайы көрсетілген. Бұл қылмыстық құқық бұзушылық үшін жауаптылықтың негізгі шарты болып табылады.

Қылмыс объективтік жағынан эрекет немесе эрекетсіздік нысанда жүзеге асырыла-ды. Әрекетсіздік - салық төлеуден жалтару арқылы көрініс табады. Бұл салық органда-рына заң бойынша міндетті болып табылатын, белгіленген мерзімге табыстары туралы декларацияны бермеу салық салынуға тиісті мүлік туралы көрінеу бұрмаланған деректер енгізу арқылы салық не мемлекеттік бюджетке төленетін өзге де төлемдерді төлеуден жалтару, не декларацияға немесе салықтарды, мемлекеттік бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдерді есептеу мен төлеуге байланысты бұрмалау арқылы жасалады. Қылмыстық куқық бұзушылық үшін жазаланатын эрекет кінэлі адамның көрінеу жалған декларациялар жасап, оған шындыққа жатпайтын деректерді (табыс көзі туралы дерек-терді көрсетпеу; табыс көлемін аз көрсету; шығыс туралы көбірек көрсету) мемлекеттік салық органына табыс етуі арқылы іске асырылады.

Қылмыстық қ^қық бұзушылық құрамы материалдық жэне қылмыстық жауапқа тартудың шарты - азаматтың ірі мөлшердегі салық төлеуден жалтаруы болып табыла-ды. ҚК-тің 3-бабының 38-тармағында «егер төленбеген салық немесе міндеттті төлемдер сомасы екі мың айлық есептік көрсеткіштен асса азаматтың салықты немесе мемлекет-тік бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдері төлемеуі ірі мөлшерде жасалған деп танылады» деп белгіленген. Салық төлеуден жалтару эрекеттері мен одан туындаған зардаптың арасында себепті байланыс бар.

Қылмыстық құқық бұзушылықтың субъективтік жағы - тікелей қасақаналық. Кінэлі адам салық төлеуден жалтару мақсатымен табыс туралы декларацияны тапсырмаудың қоғамға қауіптілігін ұғады жэне одан туатын зардаптың болуы мүмкін екенін немесе бол-май қоймайтынын алдын ала біледі жэне осы зардаптардың болуын тілейді.

Қылмыстық қү_қық бұзушылықтың субъектісі — арнаулы: табыс туралы деклара-цияны салық органдарына тапсыруға міндетті салық төлеуші адам. Бұлар Қазақстан Республикасының азаматтары, шетелдіктер немесе азаматтығы жоқтар болуы мүмкін.

Қылмыстық құқық бұзушылықтың кодекстің 244-бабының 2-тармағында салық төлеуден жалтарудың ауырлататын түрі: Іс жүзінде жүмыстар орындалмай, қызметтер көрсетілмей, тауарлар тиеп-жөнелтілмей шот-фактура пайдаланыла отырып жасалған дәл сол іс-әрекет үшін жауаптылық белгіленген.

245-бап. Үйымдарға салынатын салықты және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуден жалтару

1. Декларация табыс ету міндетті болып табылган кезде декларацияны табыс етпеу не салық салынатын басқа да объектілерді және (немесе) басқа да міндетті төлемдерді жасыру жолымен декларацияга табыстар және (немесе) шыгыстар туралы көрінеу бұрмаланған деректерді енгізу арқылы уйымдарга салынатын салықты және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуден жалтару, егер бұл іс-әрекет ірі мөлшердегі салықты және (немесе) басқа да міндетті төлемдерді төлемеуге әкеп соқса -

2. Мынадай:

1) іс жүзінде жұмыстар орындалмай, қызметтер көрсетілмей, тауарлар тиеп-жөнелтілмей шот-фактура пайдаланыла отырып;

2) адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен жасалған дәл сол іс-әрекет -белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан

3. Осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделген, қылмыстық топ жасаған не аса ірі мөлшерде жасалган іс-әрекеттер -

Декларация табыс ету міндетті болып табылса да, декларацияны табыс етпеу не декларацияға кірістер жэне (немесе) шығыстар туралы көрінеу бұрмаланған деректерді енгізу жолымен, салық салынатын басқа да объектілерді жэне (немесе) басқа да міндетті төлемдерді жасыру жолымен ұйымдарға салынатын салықты жэне (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуден жалтыру, егер бұл эрекет салық немесе өзге де міндетті төлемдерді ірі мөлшерде төлемеуге әкеп соқса, Қылмыстық кодекстің 245-бабының 1-тармағы бойынша жауаптылық туындайды.

Қылмыстық құқық бұзушылықтың тікелей объектісі Қылмыстық кодекстің 244-бабындағы қылмыстық құқык бұзушылық объектісімен бірдей.

Қылмыстық құқық бұзушылықтың заты — табыс туралы декларация, бухгалтерлік құжат немесе салық салынатын басқа объектілер.

Қылмыстық құқық бұзушылық объективтік жағынан эрекет немесе эрекетсіздік арқылы жүзеге асырылады. Әрекетсіздік - декларация беру міндетті жағдайында жылдық табыс туралы декларацияны бермеу, сөйтіп салынатын салықты төлеуден жал-тару арқылы көрініс табады.

Әрекет — декларацияға немесе бухгалтерлік құжаттарға бұрмаланған деректерді енгі-з ' арқылы, не салық салынатын басқа объектілерді жасыру жолымен ұйымдарға салы-натын салықтарды немесе өзге де төлемдерді төлеуден жалтару арқылы іске асырылады.

Қылмыстық куқық бұзушылық құрамының диспозициясы - бланкеттік. Сондықтан ұйымдарға салынатын салық түрлері Салық кодексімен жэне арнаулы зандармен ретте-леді.

Қылмыстық құқық бұзушылық құрылысы жағынан материалдық құрамға жатады. Қылмыстық құқық бұзушылық салық немесе өзге де төлемдерді ірі жэне аса ірі мөлшерде төлемеген жағдайда аяқталған деп танылады. Осыған орай салықты төлеуден жалтару іс-эрекеттері мен одан туындаған зардаптың арасын байланыстыратын себепті байланыс та бар.

Егер ұйымнан салық жэне (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлемеуі, егер төленбеген салық жэне (немесе) басқа да міндетті төлемдер сомасы жиырма мың айлық есептік көрсеткіштен аса ірі мөлшерде жасалған деп жэне егер төленбеген салық жэне (немесе) басқа да міндетті төлемдер сомасы елу мың айлық есептік көрсеткіштен асса, асаірі мөлшерде жасалған деп танылады (ҚК-тің 3-бабының 3 жэне 38-тармақтары).

Субъективтік жағынан қылмыстык құқық бұзушылық — тікелей қасақаналықпен істеледі. Кінэлі адам міндетті жағдайларда жылдық жиынтық табыс туралы деклараци-ялар берудің не декларацияға, бухгал-терлік құжаттарға эр түрлі бүрмалаулар енгізіп, салық төленетін объектілерді жасырып, салықтар мен төлемдерді міндетті төлеуден жалтарғанының қоғамға кауіпті екенін үғады, одан туатын зардаптарды болжайды жэне оның болуын тілеп істейді.

Қылмыстық құқық бүзушылық субъектісі арнаулы - үйым жетекшісі немесе басқадай басқару қызметін атқаратын адам.

Қылмыстық құқық бұзушылықтық кодекстің 245-бабының 2-тармағында осы қылмыстың ауырлататын белгісі — 1) іс жүзінде жұмыстар орындалмай, қызметтер көрсетілмей, тауарлар тиеп-жөнелтілмей шот-фактура пайдаланыла отырып;

2) адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен жасалған дэл сол іс-эрекет, ал осы баптың 3-бөлігінде:

Осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделген, қылмыстық топ жасаған не аса ірі мөлшерде жасалған іс-эрекеттер үшін ер үшін жауаптылық белгіленген.

246-бап. Салық төлеушінің салық берешегі есебіне билік ету шектелген мүлікке қатысты заңсыз әрекеттер

Мүлкі шектелген адамның салық органдары билік етуге шектеу қойған мүлікті ысы-рап етуі, иеліктен шыгаруы, жасырып қалуы немесе заңсыз беруі, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жагдайларда осындай мүлікті беруден бас тар-туы, сол сияқты кредит ұйымы қызметшісінің салық органдары шығыс операцияларын тоқтата турган ақша қаражатымен (салымдармен) банк операцияларын жүзеге асыруы -

Билік етуге салық органдары шектеу қойған мүлікті ысырап етуі, иеліктен шығаруы, жа-сырып қалуы немесе заңсыз беруі, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда мүлкіне билік ету шектелген адамның осындай мүлікті беруден бас тартуын, кредит ү_йымдары қызметшісінің салық органдары шығыс операцияларын тоқтатып қойған ақша қаражатымен (салымдармен) банк операцияларын жүзеге асыру салық төлеушінің салық берешегі шотына билік ету шектелген мүлікке қатысты заңсыз іс-эрекетгері болып табылады.

Қылмыстық құқық бүзушылықтың объектісі - мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін реттейтін қоғамдық катынас.

Қылмыстық құқық бұзушылық объективтік жағынан эрекет арқылы жүзеге асырыла-ды. Қылмыстық кұқық бұзушылық күрамы - формальдық. Билік етуге салық органдары шектеу қойған мүлікті ысырап ету, иеліктен шығару, жасыру, заңсыз басқа біреуге беру, - шығыс операцияларын тоқтатып қойған, акция қаражатынан (салымдарымен) банк операцияларын жүзеге асыру, шектеу қойылған мүлікті ысырап ету әрекеті арқылы істе-леді. Субъективтік жағынан қылмыстық құқық бұзушылық қасақаналықпен істеледі.

Қылмыстық қүқық бүзушылықтың субъектісі - 16-ға толған есі дұрыс, заңсыз іс-эрекет жасаған салық төлеуші.

247-бап. Заңсыз сыйақы алу

1. Мемлекеттік органның не мемлекеттік ұпымның мемлекеттік функцияларды орындауга уәкілеттік берілген адамы болып табылмайтын жұмыскерінің немесе оган теңестірілген адамның, сол сияқты мемлекеттік емес уйымның басқару функцияларын орындамайтын жүмыскерінің өз міндеттері аясына кіретін жұмысты орындаганы немесе қызметтер көрсеткені үшін материалдық сыйақыны, жеңілдіктерді немесе мүліктік си-патта көрсетілетін ңызметтерді заңсыз алуы -