§5. Қару-жарақ, сондай-ақ заттар мен нәрселер, эскери мүліктерді, техниканы пайдалану мен оны сақтаудың ережелеріне қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар

459-бап. Эскери мүлікті қасақана жою немесе булдіру

1.Қару-жарақты, оқ-дәрілерді, қозгалыс ңуралдарын, эскери техниканы немесе өзге де эскери мүлікті қасақана жою немесе Бұлдіру -

2.Ауыр зардаптарга экеп соққан немесе күш қолданып немесе оны копдану қатерін төндіріп жасалған не адамдар тобы немесе алдын ала сэз байласу аркылы адамдар тобы жасаган дэл сол іс-әрекет -

3.Осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделеен, урыс жагдайында немесе төтенше жағдай кезінде жасалган іс-әрекеттер -

4.Осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделген, сотые уақышында жасалган іс-әрекеттер -

Қылмыстық құқық бүзушылықтың заты—қару-жарақ, ок-дэрі, эскери көлік қүралдары, түнде көретін приборлар, өзге де эскери мүліктер.

Қылмыстық қүқық бұзушылық объективтік жағынан қару-жарақты, оқ-дэріні, қозғалыс құралдарын, эскери техниканы немесе өзге де эскери мүлікті қасақана қүрту немесе Бұлдіру арқылы жузеге асырылады.

Құрту деп көрсетілген заттарды толық жою арқылы оны өзінің тікелей мақсатында пайдалана алмайтын жағдайға келтіруді айтамыз.

Бұлдіруге - көрсетілген заттардың өз қажеттерін едэуір жоғалтуы, оны қалпына кел-тіру үшін біршама шығынның қажет болуы жатады.

Қылмыстық қү-қық бұзушылық кү-рамы материалдық. Қылмыстық құкық бұзушылық эскери мүлікті қасақана құрткан немесе Бұлдірген уақыттан бастап аяқталған деп таны-лады.

Ауыр зардаптарга экеп совдан немесе күпі қолданып немесе оны қолдану қатерін төндіріп жасалған не адамдар тобы немесе алдын ала соз байласу арқылы адамдар тобы жасаган дэл сол іс-эрекет үшін қылмыстың жауаптылық ҚК-тің 459-бабының 2-тармағында.

Осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделген, ү_рыс жагдайында не­месе төтенше жағдай кезінде жасалған іс-эрекеттер - қылмыстың ауырлататын (459-баптың 3-тармағы), ал осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделген, согыс уақытында жасалған іс-эрекеттер — қылмыстың аса ауырлататын түріне жатады. (ҚК-тің 459-бабының 4-тармағы). Ауыр зардаптарга - эскери дайындық міндеттерін жүзеге асырмау, ірі мөлшердегі мүліктік залал келтіру, адамдардың денсаулығына зиян келтіру жатады.

Қылмыстық күқық бұзушылық субъективтік жағынан тікелей немесе жанама қасақаналықпен істеледі. Қылмыстық күқық бұзушылықтың ниет - бүзақылықтан, бастықка кек қайтарудан, эскери қызметке көңілі толмаудан болуы мүмкін.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 28 қазан 2005 жылғы №6 нормативтік қаулысымен 31-тармағында: ҚК-нің 459^161-баптары бойынша эскери мүлікті қасақан не абайсызда жойғаны немесе зақымдағаны не жоғалтқаны үшін жауаптылыққа тарту туралы мэселені шешкенде «Қазақстан Республикасы Қорғаныс жэне Қарулы Күштері туралы» Қазақстан Республикасы заңында көрсетілген эскери мүлік пен эскери тех­ника үғымын назарға алу қажет. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің басқа да эскерлері мен эскери қүрылымдарының эскери дайындығы мен үрыс қабілетінің материалдық негізін құрайтын әскери мүлікке билік етудің жэне пайдаланудың бел-гіленген тэртібі кылмыстық қол сүғушылықтың тікелей объектісі болып табылатынын ескертеді. Егер көрсетілген эрекеттер әскери мүлік немесе эскери техника заттары болып табылмайтын, бірақ эскери бөлімшелердің есебінде тұрған, екі мақсатта қолданылатын объектілерге (көлік құралдары, радиостанциялар, телефон аппараттары, компьютерлер жэне т.б.) қатысты жасалса, онда бөтеннің мүлкінің қасақана немесе абайсызда Бұлінгені немесе жойылғаны үшін ҚК-нің 202 жэне ҚК-нің 204-баптары бойынша жауаптылыққа экеп соғады деп көрсетілген.

460-бап. Эскери мүлікті абайсызда жою немесе Бұлдіру

Қару-жарақты, оқ-дәрілерді, қозғалыс құралдарын не эскери техника заттарын ауыр зардаптарга әкеп соққан абайсызда жою немесе Бұлдіру -

Бұл қылмыстық қүқық бүзушылық қүрамының субъективтік жағының белгісінен басқа белгілері бойынша Қылмыстық кодекстің 459-бабының 2-тармағында көрсетілген қылмыс қүрамымен дэлме-дэл сэйкес келеді. Қылмыстық кодекстің 460-бабындағы кьілмыс кінэнің абайсыздық нысаны арқылы жасалады.

461-бап. Эскери мүлікті жоғалту

Қызметте пайдалану үшін сеніп тапсырылган қару-жарақты, оқ-дәрілерді немесе эскери техника заттарын сақтау қагидаларын бузу, егер бул оларды жоғалтуга экеп соқса -

Қылмыстық құқық бүзушылық объективтік жағынан қызметте пайдалану үшін сеніп берілген кару-жарақты, оқ-дэріні немесе эскери техника заттарын сақтау қағидаларын бүзуы, егер бұл олардың жоғалуына экеп соғу арқылы сипатталады.

Қылмыстық қүқық бұзушылық эрекет нёмесе эрекетсіздік арқылы істелуі мүмкін. Жоғалту мүлікті қарамай тастаудан, оның сақталу ережелерін бүзудан, ұрлатып немесе баскадай жолдармен иеліктен шығарып алу арқылы болуы мүмкін.

Қылмыстық құқык бұзушылық материалдық қү_рамға жатады. Мүлікті пайдалану ережелерін бұзу мен орын алған зардаптың арасындағы себепті байланыс анықталуы қажет. Қылмыстық құқық бұзушылық субъективтік жағынан тікелей немесе жанама қасақаналықпен жасалуы мүмкін.

462-бап. Қару-жарақпен, сондай-ақ айналадағыларға қауіп төндіретін заттармен және нәрселермен жұмыс істеу қағидаларын бұзу

1.Қару-жарақпен, оқ-дәрілермен, радиоактивті материалдармен, жарылгыш немесе айналасындагыларга аса қауіп төндіретін өзге де заттармен жэне нәрселермен жумыс істеу қағидаларын бузу, егер бул абайсызда адамның денсаулыгына ауыр немесе ауырлыгы орташа зиян келтіруге, әскери мүліктің жойылуына не өзге де ауыр зардаптарга экеп соқса -