2.Ауыр зардаптарга әкеп соңңан не қылмыстың топтың мүдделеріне орай жасалган дәл сол іс-әрекет -

Қазақстан Республикасында соттардың жэне қылмыстық процеске баска қатысу-шылардың тэуелсіздігін нақты жүзеге асыру мақсатымен Қылмыстық кодекске енгізілген Бұл баптың басты мақсаты — қылмыстық процеске қатысушылардың жэне олардың жақын туыстарының кауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады.

«Қылмыстық процеске катысушы адамдарды мемлекетгік қорғау туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 5-шілдедегі Заңында Бұл мэселеге жан-жақты түсінік берілген.

Қылмыстық қүқық бүзушылыктың тікелей объектісі — мемлекеттік қорғауға жататын адамдардың, сондай-ақ мемлекеттік қорғауға жататын адамдарға қылмыстык процеске қатысушылардың, олардың туыстарының қауіпсіздігі.

Қылмыстық қү-қық бұзушылыктың жәбірленушісі - мемлекеттік қорғауға жататын адамдар қылмыстық процеске басқа да қатысушылар (мысалы, азаматтық талапкер, сарапшы, прокурор, азаматтық жауапкер, қорғаушы) жэне олардың туыстары (түсінігін ҚК-тің 322-бабынан караңыз).

Қылмыстық қү-Қық бұзушылыктың затына - жэбірленушілердің жеке күзеті туралы, олардың түрғын жайын, мүлкін күзету жөніндегі, оларға берілген қару мен жеке қорғану құралдары, уақытша орын ауыстырып тү_рып жатқан мекен-жайы, жүмыс, оқу орнының өзгеруі, басқа жерге көшіп кетуі, кұжаттарын, бет элпетін өзгертуі жөніндегі мэліметтер жатады.

Қылмыстық қүқык бұзушылық объективтік жағынан мемлекеттік қорғауға жататын адамдарға қатысты, сол сиякты олардың туыстарына қатысты қолданылатын кауіпсіздік шаралары туралы мэліметтерді жария ету, егер Бұл эрекетті аталған мэліметтер сеніп тапсырылған немесе оның қызметтік жүмысына байланысты белгілі болған адамның жа-сауы арқылы жүзеге асырылады.

Қылмыстық құқық бұзушылық құрылысы жөнінен формальдық кұрамға жатады жэне ол қауіпсіздік шаралары туралы мэліметтерді жария еткен уақыттан бастап аяқталған деп танылады. Мэліметтерді жария етудің тэсілі сан алуан, эңгіме барысында, кауіпсіздік мэліметтері бар тиісті күжаттарды бөтенге беру, жоғалту, оларды сақтау тэртібін бұзу т.с.с.

Қылмыстық құқық бұзушылык субъективтік жағынан тікелей немесе жанама қасақаналықпен істеледі. Кінэлі адам занда көрсетілген адамдар жөніндегі кауіпсіздік шаралары туралы мэліметтерді жария етуге болмайтынын сезеді, бірақ соны тілеп не­месе оған саналы түрде жол бере отырып эрекет істейді. Қылмыстық ниеттің қылмыс құрамына әсері жоқ.

Қылмыстық құқық бүзушылықтың субъектісі - арнаулы. Олар аталған мәліметтер сеніп тапсырылған немесе оның қызметтік жұмысына байланысты белгілі болған, 16-ға толған адам (полиция қызметкерлері, жеке күзет қызметкерлері, жэбірленушінің көлігін жүргізуші, МАИ қызметкерлері, жеке дэрігерлер т.с.с.)-

Қылмыстық кодекстің 424-бабының 2-тармағында осы қылмыстың ауырлататын түрі — ауыр зардаптарға экеп соқкан не кылмыстық топтың мүдделеріне орай жасалған эрекеттер үшін жауаптылық белгіленген. Ауыр зардаптарға - мемлекеттік қорғауға жа­татын адамдарға өміріне қастандық жасау, олардың туыстарын қолға түсіру, мүлкін жою сияқты эрекеттер жатады. Зардаптың ауыр немесе ауыр еместігін нақты жағдайларға қарап отырып тергеу, сот органдары аныктайды.

Қылмыстық топ түсінігі ҚК-тің 3-бабының 24-тармағында көрсетілген.

425-бап. Тізімдеме жасалған немесе тыйым салынған не тәркілеуге жататын мүлікке қатысты заңсыз әрекеттер

1.Тізімдеме жасалған, тыйым салынган немесе билік етуге шектеу қойылған мүлікті осы мүлік сеніп тапсырылган адамның жасаган ысырап етуі, иеліктен шыгаруы, жасы-руы немесе заңсыз беруі, сол сияқты кредиттік ұйым қызметшісінің тыйым салынган не шыгыс операциялары тоқтатыла тұрган ақша қаражатымен (салымдармен) банк опера-цияларын жүзеге асыруы -

2.Соттың үкімі немесе қаулысы бойынша тәркілеуге жататын мүлікті жасыру немесе иемденіп алу, сол сияқты мүлікке тәркілеу тагайындау туралы заңды күшіне енген сот үкімін немесе ңаулысын орындаудан өзге де жалтару -

Тізімдеме жасалған, тыйым салынган немесе билік етуге шектеу қойылған мүлікті осы мүлік сеніп тапсырылган адамның жасаган ысырап етуі, иеліктен шыгаруы, жасы-руы немесе заңсыз беруі, сол сияқты кредиттік үйым қызметшісінің тыйым салынган не шыгыс операциялары тоқтатыла тұрған ақша қаражатымен (салымдармен) банк опе-рацияларын жүзеге асыруы - қылмыстың негізгі құрамы болып табылады (425-баптың 1-тармағы).

Қылмыстық іс жүргізу кодексінің талаптарына сэйкес егер айыпкер, сезікті қылмыс істеу арқылы мүліктік зиян келтірсе келтірілген зиянның орнын толтыру мақсатымен олардың мүлкі хатталуға, пайдалануға тыйым салынуға немесе иелік етуге шектелуі мүмкін.

Қылмыстық құқық бүзушылықтың объектісі - соттың эділсоттылықты жүзеге асыру жэне сот үкімін орындау жөніндегі дүрыс қызметін реттейтін қоғамдық қатынастар.

Қылмыстық құдық бұзушылықтың затына - хатталған, тыйым салынган немесе иелік етуге шектеу қойылған мүліктер (425-баптың 1-тармагы), тэркі-ленуге жататын мүліктер (425-баптың 2-тармағы) жатады.

Қылмыстық құқық бұзушылық объективтік жагы бойынша хатталган, тыйым салын­ган немесе иелік етуге шектеу қойылған мүлікті осы мүлік сеніп берілген адамның ысы­рап етуі, иеліктен шығаруы, жасырып қалуы немесе заңсыз беруі, сол сияқты кредит-тік ұйымдары қызметкерінің тыйым салынган, не жүмсау операциялары тоқтатылып крйылған ақша каражатымен (салымдарымен) банк операцияларын жүзеге асыруы арқылы жүзеге асырылады.

Мүлік өзіне сақтауға сеніп берілген адамның оны өз қажетіне жаратып ысырап етуге, ал осы мүлікті бөтенге сату, айырбастау, беру немесе сыйлау жолымен өткізу иеліктен шығару деп танылады. Мүлікті алуға қиындық туғызуга байланысты жасалған кез келген эрекеттер оны жасырып қалу деп, ал тергеушінің немесе судьяның келісімінсіз мүлікті басқа біреуге сақтауға беруін заңсыз беру деп түсінген жөн.

Несие ұйымдары қызметкерлерінің кінэлінің хатталган салымдарын басқа адамдардың атына аударуы, осындай ақша қаражаттарын төлем ақы ретінде жүмсауы банк операцияларының ережелерін бүзуға жатады.

Қылмыстық қүқық бұзушылық субъективтік жағынан тікелей қасақаналықпен істе-леді. Қылмыстық кұкық бүзушылықтың субъектісі — 16-ға толған, мүлік өзіне сақтауға сеніп берілген адам немесе тыйым салынган не жұмсау операциялары тоқтатылып қойылған адам қаражатымен банк операцияларын жүзеге асырған кредит үйымдарының қызметкері.

Қылмыстық кодекстің 425-бабының 2-тармағында осы қылмыстың ауырлататын түрі - соттың үкімі немесе қаулысы бойынша тэркілеуге жататын мүлікті жасырып қалу немесе иемденіп кету, сол сияқты мүлікке тэркілеу тағайындау туралы соттың заңды күшіне енген үкімін немесе қаулысын орындаудан өзге де жалтару үшін жауаптылық белгіленген. Жасырып калуга (тэркіленген мүлікті тығып қою), иемденіп кетуге (оны заңсыз өз меншігіне айналдыру), өзге де жалтаруға (мүлікті жою, оны ақшаға айналдыру, мүліктің сакталуы жөнінде сот орындаушысын алдау т.с.с) эрекеттер жатады.