2.Ауыр зардаптарга экеп соққан не адамдар тобы немесе алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобы жасаган дэл сол іс-әрекеттер -

Ескерту.

Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген іс-әрекеттерді алғаш ретжасаған әскери қызметші, жеңілдететін мән-жайлар болған кезде, қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін.

Қылмыстық құқық бүзушылық объективтік жағынан бөлімнің тэуліктік нарядына (қарауыл мен вахтадан басқа) кіретін адамның ішкі қызмет атқарудың жарғылық ере-желерін бұзуы, сол сиякты патруль нарядының құрамына енген адамның гарнизонда патруль болудың жарғылық ережелерін жэне осы ережелерді дамытуға шығарылған бұйрықтар мен өкімдерді бүзуы, егер ол зиянды зардаптарға әкеп соқса, оның алдын алу осы адамнын міндетіне кіретін болса деп сипатталған.

Ішкі қызмет атқарудың ережелерін бұзуға тэуліктік нарядқа кіретін адамның ішкі қызмет атқарудың жарғылық ережелерін орындамауы немесе тиісті дәрежеде орында-мауы (мысалы, қызмет орнын өз бетімен тастап кету; талан-тараждың жолын кесуге шара қолданбау; эскери қызметшілердің жарғыға сай келмейтін әскери катынастары, бөлімнің аумағына бөтен адамдардың кіруі; бөлім орналасқан жерден көліктерді тексер-мей шығару) т.с.с. эрекеттер жатады.

Гарнизонда патруль болудың жарғылық ережелерін бұзуға патруль нарядының құрамына енген адамның өз қызметін мүлдем орындамауы немесе тиісінше орындама-уы (мысалы патруль кестесінен немесе маршрутынан бас тарту; заңсыз қару қолдану; біреуді негізсіз ұстау; спирт ішімдіктерін ішу; эскери тэртіпті бұзған эскери кызметшіге сақтандыру шараларын қолданбау) жатады.

Қылмыстық құкьіқ бұзушылық құрамы материалдық. Көрсетілген жарғылық ере-желерді оның алдын алуға міндетті адамның бұзуы зиянды зардаптарға экеп соқса қылмыстық жауаптылық туындайды.

Ауыр зардаптарға экеп соққан не адамдар тобы немесе алдын-ала сөз байласумен адамдар тобы жасаған осы әрекеттер үшін жауаптылық Қылмыстық кодекстің 497-ба-бынын 2-тармағында көзделген. Ауыр зардаптарға - адамның абайсызда қаза болуы, жэбірленушіге ауыр немесе орташа ауырлықтағы зиян келтірілуі, патруль наряды құрамына кіретін адамның жауапсыздығынан қоғамдық тэртіптің өрескел бұзылуы т.с.с. жатады.

Егер осы көрсетілген жағдайларда кінэлі басқа эскери қызметшілердін денсаулығына қасақана ауыр зиян келтірсе немесе оларды өлтірсе, онда жасалған эрекет ҚК-нің 99-бабы, ҚК-нің 438-440-баптары немесе ҚК-нін 452-бабы бойынша қосымша сарала-нады.

Аталған субъектілердін эскери қызметшілер болып табылмайтын жәбірленушілердің денсаулығына ауыр зиян келтіруі немесе оларды өлтіру ҚК-нің 99-бабы немесе ҚК-нің 106-бабы бойынша қосымша саралауды тиіс.

(ҚР Жоғарғы Сотының 28 қазан 2005 жығы нормативтік қаулысының 20-тармағы).

Қылмыстық құқық бұзушылық субъективтік жағынан қасақаналықпен жүзеге асыры-лады. Абайсыздыкпен жарғылық ережелерді бұзу қылмыс құрамын түзбейді.

ҚК-тің 447-бабының ескертуіне сәйкес осы баптың бірінші бөлігінде көзделген эрекетті алғаш рет жасаған эскери қызметші қылмысты жеңілдететін мэн-жайларда қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін.

448-бап. Бақылаушы қызметін атқару қағидаларын бұзу

1.Баңылау функцияларын жүзеге асыратын әскери қызметшілердің баңылаушы қызметін атқару қагидаларын бүзуы, егер Бұл іс-әрекет азаматтардың немесе ұйымдардың құқықтарына немесе заңды мүдделеріне не қогамның немесе мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтірсе -