- •I права беларусі
- •Г л а в а 5 Рыжскі мірны дагавор
- •Дзяржаўнае будаўніцтва ва ўмовах шматукладнасці эканомікі і лібералізацыі палітычнага рэжыму
- •Глава 1 расійская рэвалюцыя 1917 г.
- •I нацыянальна-дзяржаўнае
- •Самавызначэнне беларусі
- •§ 1. Устанаўленне савецкай улады на Беларусі
- •§ 2. Утварэнне Заходняй вобласці
- •§ 3. Беларускі з'езд (кангрэс)
- •§ 4. Акупацыя Германіяй Беларусі. Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі
- •§ 5. Нацыянальная палітыка Аблвыканкомзаха
- •§ 6. Абвяшчэнне Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі
- •;Ро0дтнічо-Сы]«ккаго Рлданаго
- •Маніхвзст
- •§ 7. Першы Усебеларускі з'езд Саветаў. Прыняцце Канстытуцыі
- •§ 1. Утварэнне Літоўска-Беларускай Рэспублікі
- •§ 2. Дзейнасць урада Літоўска-Беларускай Рэспублікі
- •§ 3. Ліквідацыя Літоўска-Беларускай Рэспублікі
- •Глава 3
- •§ 1. Прапольская арыентацыя
- •§ 2. Арыентацыя на краіны Антанты
- •Глава 4
- •§ 1. Дэкларацыя аб абвяшчэнні незалежнасці ссрб
- •§ 2. Рэўкомы
- •§ 3. Прэлімінарны (папярэдні) Рыжскі дагавор
- •§ 4. Другі Усебеларускі з'езд Саветаў. Дапаўненні да Канстытуцыі
- •§ 1. Удзелыгікі мірных перагавораў
- •§ 2. Статус ссрб як удзельніцы мірных перагавораў
- •Глава 6
- •§ 1. Супярэчнасці пераходнага перыяду
- •§ 2. Узброеныя антысавецкія фарміраванні
- •§ 3. Стварэнне часовых надзвычайных органаў
- •§ 4. Карныя меры
- •§ 5. Стабілізацыя становішча
- •§ 1. Спробы кансалідацыі сіл
- •§ 2. Роспуск урада бнр
- •§ 1. Прававыя формы ўзаемаадносін ссрб і рсфср да ўтварэння ссср
- •§ 2. Барацьба дзвюх плыняў: аўтанамізацыя нацыянальных рэспублік ці раўнапраўе?
- •§ 3. Абвяшчэнне ссср
- •§ 4. Увядзенне ў дзеянне першай саюзнай Канстытуцыі
- •§ 5. Падзел паўнамоцтваў Саюза і саюзных рэспублік
- •Глава9 дзяржаўнае будаўніцтва ва ўмовах шматукладнасці эканомікі
- •I лібералізацыі палітычнага рэжыму
- •§ 1. Агульны стан эканомікі і культуры
- •§ 2. Удасканаленне адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення. Узбуйненне бсср
- •§ 3. Канстытуцыя Беларускай сср 1927 г.
- •§ 4. Судовыя і пазасудовыя карныя ўстановы
- •§ 5. Станаўленне права
- •Глава10 дзяржаўнае будаўніцтва ва ўмовах карэнных палітычных
- •I сацыяльна-эканамічных змен (1930-1938)
- •§ 1. Агульны стан эканомікі бсср
- •§ 2. Вышэйшыя і мясцовыя органы дзяржаўнай улады
- •§ 3. Новыя радыкальныя пераўтварэнні адміністрацыйна-тэрытарыяльнай будовы
- •§ 4. Развіццё федэратыўных адносін. Узмацненне цэнтралісцкага пачатку
- •§ 5. Канстытуцыя ссср 1936 г. І Канстытуцыя Беларускай сср 1937 г.
- •§ 6. Суды і пазасудовыя рэпрэсіўныя ўстановы. Пракуратура
- •§ 7. Змены ў праве
- •Глава11 беларуская сср
- •§ 1. Заходняя Беларусь у саставе Польскай дзяржавы
- •§ 2. Пачатак другой сусветнай вайны. Уз'яднанне Заходняй Беларусі з Беларускай сср
- •§ 3. Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.
- •§ 4. Другі Усебеларускі кангрэс
- •§ 5. Партызанскі рух
- •§6. Вызваленне Беларусі
- •§ 7. Права
- •§ 8. Бсср — адна з заснавальніц Арганізацыі Аб'яднаных Нацый
- •I права беларусі
§ 4. Развіццё федэратыўных адносін. Узмацненне цэнтралісцкага пачатку
У Канстытуцыю СССР час ад часу ўносіліся дапаў-ненні і папраўкі, якія, аднак, не закраналі глыбінныя ас-новы дзяржаўнай будовы. Яны выклікаліся тым, што канстытуцыйнае замацаванне атрымалі пытанні, якія да-тычыліся арганізацыі галіновага кіравання. Паколькі аб'ект кіравання мяняўся, то даводзілася ўносіць змя-ненні і ў Канстытуцыю. Ужо IV з'езд Саветаў Саюза ССР (красавік 1927 г.) пераўтварыў Народны Камісарыят замежнага гандлю ў Наркамат замежнага і ўнутранага гандлю. Членам Саўнаркома стаў кіраўнік цэнтральнага статыстычнага ўпраўлення. Адначасова са спісу членаў СНК быў выключаны Нарком харчавання.
У сувязі з масавай калектывізацыяй, якая пачалася ў 1929 г., ЦВК СССР заснаваў аб'яднаны саюзна-рэспуб-ліканскі Наркамат земляробства. Стварэнне камісарыята тлумачылася неабходнасцю ўнясення «адзінства ў пла-наванне і кіраўніцтва сельскагаспадарчай вытворчасцю ў маштабе СССР і сканцэнтравання ў адзіным цэнтры непасрэднага кіравання буйнымі сельскагаспадарчымі прадпрыемствамі». Як бачна, патрабавалася ўзмацніць цэнтралізацыю ў кіраўніцтве сельскай гаспадаркай.
3 сакавіка 1931 г. Старшыня СНК СССР пачаў на-зывацца Старшынёй Савета Народных Камісараў Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік і Савета Працы і Абароны.
У наступныя гады арт. 37 Канстытуцыі яшчэ больш часта пераглядаецца. У чэрвені 1933 г. функцыі Народ-нага Камісарыята працы перадаюцца Усесаюзнаму Цэнтральнаму Савету Прафесійных Саюзаў (УЦСПС). Адбыўся падзел Наркамата замежнага і ўнутранага ганд-лю на два самастойныя наркаматы. 3 Наркамата шляхоў зносін адгалінаваўся агульнасаюзны Наркамат воднага транспарту.
Скасоўваецца Народны камісарыят рабоча-сялянскай інспекцыі СССР і адпаведныя камісарыяты ў саюзных рэспубліках з іх мясцовымі органамі, якія «сыгралі сваю станоўчую ролю» (люты 1934 г.). Узамен ствараецца
188
Камісія савецкага кантролю пры СНК СССР, якая мела сваіх прадстаўнікоў у саюзных рэспубліках, краях і абласцях.
Для ўзмацнення аператыўна-кіраўніцкіх кантактаў цэнтральнага ўрада з урадамі саюзных рэспублік засноў-ваецца інстытут прадстаўнікоў саюзных рэспублік з правам дарадчага голасу пры ўрадзе Саюза ССР. Прад-стаўнікі рэспублік удзельнічалі ў пасяджэннях Саўнар-кома СССР, Савета Працы і Абароны, Камісіі Выка-нання пры СНК СССР.
У лютым 1935 г. VII з'езд Саветаў СССР унёс многія новыя змяненні і дапаўненні ў Асноўны Закон. У спісе членаў саюзнага СНК лічыліся народныя камісары па ваенных справах, унутраных спраў, цяжкай прамысло-васці, лёгкай прамысловасці, лясной прамысловасці, харчовай прамысловасці, унутранага гандлю, збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў, воднага транспарту, сувязі. Адбыліся адпаведныя змяненні ў канстытуцыях саюзных рэспублік.
У выключным падпарадкаванні Саюза ССР наліч-валася 12 наркаматаў, з іх у саюзна-рэспубліканскіх чатыры: земляробства, унутраных спраў, гандлю, фінансаў. Пры кожным наркамаце ствараўся савет з удзелам прад-стаўнікоў мясцовых органаў і прадпрыемстваў. Цікавая «дэталь»: у РСФСР не было свайго Наркамата ўнутраных спраў. Яго замяняў апарат Упаўнаважанага Наркамата ўнутраных спраў СССР.
Вынікам рэканструкцыі народнай гаспадаркі, якая пачалася ў СССР у канцы 20-х гадоў, былі глыбокія змены ў палітычным становішчы ў краіне, у кіраўніцкай дзейнасці, у якой узмацняўся цэнтралісцкі пачатак.