Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Актуальные проблемы научных исследований партнерских университетов в сфере экономики. Aktualne problemy badan naukowych partnerskich uniwersytetуw w s
.pdf
Tabela 2
386626 396853 406094 422170 426479
67 702
67673
67260
67294
67343
126548
129549
120742
114899
110384
118347 /
119792 /
120024
120792
67370
68815
108129
107729
112584
118463
warmińsko-mazurskim w latach 1999 — 2008
383617
434594 /
384403
Liczba pracujących wg sektorów w województwie
122988
Leśnictwo
135500
Usługi 236677 214721 207096 207859 208118 208899 214660 218092 224948 232229
Przemysł i
Budownictwo
Źródło: Opracowanie własne na podstawie Roczników Statystycznych województwa warmińsko-
Dla lat 2002 i 2003 dane podaje się w dwóch ujęciach. tj. z uwzględnieniem pracujących w
mazurskiego za lata 1999 — 2008, US Olsztyn.
gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie przy wykorzystaniu Powszechnego Spisu Rolnego 1996
(licznik) oraz Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 (mianownik).
181
Ogółem 495165 453 976 439704 435380 /
Rolnictwo,
Wyszczególnienie 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Łowiectwo i
Tabela 3
15,90
16,03
16,56
16,96
28,55 28,95 29,73 30,69 29,7
17,42
54,03 54,09 53,70 53,28 54,4
27,23 /
27,51 /
27,30
w latach 1999 — 2007, %
Struktura pracujących wg sektorów w województwie warmińsko-mazurskim
26,61
24,82
i Leśnictwo
Wyszczególnienie 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Rolnictwo, Łowiectwo
17,56
17,90
28,2
24,9 /
47,89 /
28,02
Usługi 47,80 47,30 47,10 47,74 /
Przemysł i Budownictwo 27,36 26,09 25,60 24,74 /
54,25
54,07
Źródło: Opracowanie własne na podstawie Roczników Statystycznych województwa warmińsko-
mazurskiego za lata 1999 — 2008, US Olsztyn/
182
W. Zakrzewski
W przetwórstwie przemysłowym przeciętne zatrudnienie
zmniejszyło się z 79,8 tys. w 1999 r. do 77,1 tys. w 2008 r.
Gałęziami przetwórstwa przemysłowego, które zatrudniały w
2008 r. największą liczbę osób były: produkcja artykułów
spożywczych — 17,1 tys. (22,2%), produkcja mebli — 14,9 tys.
(19,3 %), produkcja drzewa i wyrobów z drewna — 9,3 tys.
(12 %), produkcja wyrobów z metali — 5,6 tys. (7,5 %), produkcja
odzieży — 4,6 tys. (6 %).
Niewiele osób pracuje w nowoczesnych gałęziach przemysłu
— w produkcji maszyn i urządzeń — 3,7 tys. (4,7 %) oraz
produkcji maszyn i aparatury elektrycznej — 2,6 tys. (3,4 %). W
województwie warmińsko-mazurskim dominują tradycyjne,
generalnie materiałochłonne i pracochłonne gałęzie przemysłu, o
niezbyt wysokim poziomie technologicznym i niezbyt dużej
wartości dodanej [1].
Poziom, natężenie i struktura bezrobocia
W latach 1999 — 2001 bezrobocie wykazywało znaczną tendencję
wzrostową (rys. 1).
180000
160000
140000
120000
100000
80000
60000
40000
20000
142443
0
1999 2001 2003 2005 2007 2009
158150
178353
176629
170430
162361
150910
127574
87420
98995
109181
Rys. 1 Liczba osób bezrobotnych w województwie
warmińsko-mazurskim w latach 1999 — 2009
Źródło: Opracowanie własne na podstawie Roczników
Statystycznych województwa warmińsko-mazurskiego za lata 1999—
2009, US Olsztyn.
183
Tabela 4
dynamiki
2008 / 1999
184
Pracujący według sekcji PKD w woj. warmińsko-mazurskim w latach 1999 — 2008
Edukacja 33,8 33,2 33,8 31,0 34,9 36,4 37,3 37,2 37,4 37,7 111,5
Ochrona zdrowia i opieka społeczna 33,8 29,9 27,9 27,3 23,5 23,9 24,2 24,6 25,3 25,7 76,0
12,3 11,3 9,9 10,6 11,1 11,3 11,7 11,8 12,2 12,8 104,4
Działalność usługowo, komunalna,
Źródło: Opracowanie własne na podstawie Roczników Statystycznych województwa warmińsko-
społeczna
mazurskiego za lata 1999—2008, US Olsztyn.
17,5 18,4 19,3 20,7 21,0 20,9 22,1 22,7 23,0 23,8 136,2
Wyszczególnienie 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Wskaźnik
Rolnictwo 122,5 120,3 119,6 119,8 67,4 67,3 67,3 67,3 67,7 67,7 55,3
Przemysł 107,5 95,4 91,7 89,3 91,5 94,5 97,1 100,8 105,4 100,7 93,7
Budownictwo 28,0 23,1 20,9 18,4 16,7 15,9 17,8 19,9 24,1 25,9 93,4
Handel i naprawy 69,9 60,5 56,9 57,3 58,3 58,2 60,7 61,4 64,3 66,9 95,6
Hotele i restauracje 7,4 7,4 7,2 6,9 6,8 6,8 7,1 7,6 8,0 8,6 116,3
Transport i łączność 28,9 24,7 23,0 22,4 21,1 21,8 21,3 21,9 22,2 22,5 77,8
Pośrednictwo finansowe 11,8 8,4 7,8 8,4 7,5 8,3 8,3 8,3 8,2 9,5 80,4
Obsługa nieruchomości i firm 21,3 21,0 21,3 23,2 24,0 21,5 22,0 22,6 24,4 24,8 116,1
Administracja publiczna i obszar
narodowy
W. Zakrzewski
Poziom bezrobocia zwiększył się z 142,4 tys. w 1999 r. do
178,4 tys. w 2001 (o 25,2 %). W kolejnych dwóch latach
odnotowano niewielki spadek bezrobocia. Liczba bezrobotnych
osiągnęła poziom 170,4 tys. na koniec 2003 r. Korzystne
uwarunkowania ekonomiczne w latach 2004—2008 — wzrost
gospodarczy, wejście do UE, wzrost wydatków na aktywne formy
przeciwdziałania bezrobociu przyczyniły się do szybkiego spadku
liczby bezrobotnych z 170,4 tys. w 2003 r. do 87,4 tys. w 2008 r.
(o 48,7 %). Korzystny trend spadkowy został jednak zahamowany
i w 2009r liczna bezrobotnych zwiększyła się o 21,8 tys. (o 24,9),
osiągając poziom 109,2 tys. na koniec 2009 r.
Z liczbą bezrobotnych nierozerwalnie łączy się wysokość stopy
bezrobocia. Zmiany w wysokości stopy bezrobocia w woj. Warmiń-
sko-mazurskim i w Polsce w latach 1999—2009 prezentuje rys. 2.
60
50
40
30
20
10
22,4
13,1
0
1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
25,8
15,1
28,9
17,4
28,9
18,1
30,3
20
29,2
19
27,2
17,6
23,6
14,8
18,7
11,2
16,8
9,5
20,2
11,9
polska woj. warmińsko-mazurskie
Rys. 2. Wysokość stopy bezrobocia w Polsce i województwie
warmińsko-mazurskim w latach 1999
—2009, %
W latach 1999 — 2003 stopa bezrobocia wzrosła z 22,4 % do
30,3 % i była średnio o około 10 pkt. procentowych wyższa niż w
Polsce. Począwszy od 2004 r. ulega stopniowemu obniżeniu i
osiągnęła 16,8 % w 2008 r. (Polska — 9,5 %). Na skutek trudnej
185
Трансграничное сотрудничество • Współpraca przygraniczna
sytuacji gospodarczej w świecie i Polsce (kryzys finansowy,
spadek produkcji, spadek eksportu) stopa bezrobocia rośnie do
20,2 % na koniec 2009 r. (Polska — 11,9 %). W regionie
występowały powiaty, które charakteryzowały się stopą bezrobocia
niższą niż średnia w województwie — miasto Olsztyn — 7,1 %,
pow. iławski — 11,1 %, miasto Elbląg — 15,6 %. Najwyższe
stopy bezrobocia są w płn. i wsch. powiatach — bartoszycki —
33,7 %, braniewski — 31,9 %, piski — 31,2 %. Udział w
strukturze bezrobocia uzależniony jest od wieku, wykształcenia,
czasu pozostawania bez pracy.
Najliczniejszą grupę bezrobotnych w 2008 r. stanowiły osoby z
przedziału wiekowego 25—34 (27,9 %) oraz 45—54 (24,2 %),
łącznie ponad 50 % bezrobotnych. Wzrost wskaźnika z 16,9 % do
24,2 % dla osób 45—54 wskazuje, iż osoby te mają coraz większe
trudności ze znalezieniem pracy. W latach 1999—2009 zmniejszył
się z 27,1 % do 20,8 % udział osób w wieku do 24 lat. Może to
świadczyć, że osoby w tej grupie wiekowej uczestniczą w
kolejnych poziomach edukacji, a także w programach aktywizacji
bezrobotnych (staże, szkolenia, prace subsydiowane). Niepokojąco
wzrósł natomiast z 1,7 % w 1999 r. do 7,7 % w 2008 r. odsetek
osób powy
żej 55 lat.
W latach 1999—2009 stosunkowo niewiele zmieniła się
struktura bezrobocia według wykształcenia. W 2008 r. najwyższy
odsetek bezrobotnych dotyczył osób z wykształceniem
gimnazjalnym i niższym (36,5 %) oraz z wykształceniem
zasadniczym (28,1 %) co razem obejmuje blisko 65 % wszystkich
bezrobotnych. Prawie 20 % bezrobotnych posiada wykształcenie
średnie zawodowe. Niezwykle niekorzystny trend dotyczy osób z
wyższym wykształceniem. W roku 1999 r. stanowiły one tylko 1,3 %,
natomiast w 2008 r. aż 6,2 % wszystkich bezrobotnych. Przez cały
badany okres można odnotować wysoki odsetek długotrwale
bezrobotnych. W 1999 r. wynosiła 43,3 %, a w 2008 r. — 43,9 %.
Na początku badanego okresu przeznaczono 4/5 wydatków z
Funduszu Pracy na zasiłki dla bezrobotnych, oraz świadczenia i
zasiłki przedemerytalne jednak od 2008 r. ponad 55 % środków
Funduszu Pracy zaczęto przeznaczać na aktywną politykę rynku
pracy.
186
W. Zakrzewski
W 2009 r. wyłączono z bezrobocia 147,2 tys. osób. Najczęstszą
przyczyną odpływu z bezrobocia był udział bezrobotnych w
aktywnych formach — 44,3 tys. (30,1 %), podjęcie pracy
niesubsydiowanej — 43,2 tys. (29,4 %) oraz niepotwierdzeni
gotowości do pracy — 41,7 % (28,3 %). Najwięcej bezrobotnych
objętych aktywnymi formami przeciwdziałania bezrobocia podjęło
staż — 14,9 tys. (33,8 %), prace subsydiowane — 14.2.tys. (32,1 %)
oraz szkolenia — 8,9 tys. (20 %).
Wydaje się, iż duża część aktywnych zawodowo osób została
zmarginalizowana i utraciła możliwość trwałego funkcjonowania
na formalnym rynku, a zwiększenie numerycznej elastyczności
rynku pracy przyspieszyło proces pozbywania się niskowydajnych
pracowników przez przedsiębiorstwa [2].
Analiza SWOT rynku pracy w woj. warmińsko-mazurskim
Każdy rynek pracy odznacza się pewnymi mocnymi i słabymi
stronami, oraz musi zmagać się z zagrożeniami a także
wykorzystywać szanse, które daje mu otoczenie. Analizę SWOT
rynku pracy w woj. warmińsko-mazurskim przedstawia tab. 5.
W przeprowadzonej analizie mocnych i słabych stron oraz
szans i zagroż
eń można zauważyć przewagę słabych stron. Do
najważniejszych mocnych stron zaliczyć można duże zasoby
wolnej siły roboczej, potencjał młodej i coraz lepiej wykształconej
siły roboczej, niskie koszty pracy a także środki pomocowe UE i
coraz większe wydatki na aktywną politykę rynku pracy.
Rynek pracy w woj. warmińsko-mazurskim jest w trudniejszej
sytuacji niż inne regiony w Polsce. Przede wszystkim dotyczy to
bardzo niskiego poziomu aktywności ekonomicznej ludności,
niskiego wskaźnika zatrudnienia oraz bardzo wysokiej stopy
bezrobocia. Sytuacja ta niestety nie ma charakteru przejściowego,
lecz strukturalny.
Przyczyn niedopasowania podaży do popytu na rynku pracy
należy szukać nie tylko w niskich kwalifikacjach dużej części siły
roboczej, ale również w małej elastyczności rynku pracy oraz
nienowoczesnej strukturze gospodarki (wysokie zatrudnienie w
rolnictwie i relatywnie niski odsetek zatrudnionych w usługach
rynkowych i nowoczesnych działach przemysłu).
187
Трансграничное сотрудничество • Współpraca przygraniczna
Analiza SWOT woj. warmińsko-mazurskiego
Tabela 5
Mocne strony Słabe strony
1. Znaczne zasoby wolnej siły
roboczej
2. Niski poziom wynagrodzeń i
relatywnie niższe niż w kraju koszty
pracy
3. Znaczny udział regionu w
funduszach strukturalnych UE na
programy wspierające rozwój
zasobów ludzkich
4. Wzrost wydatków na aktywne
formy przeciwdziałania bezrobociu
Szanse Zagrożenia
1. Stosunkowo młode społeczeństwo
2. Wzrastająca liczba osób z
wyższym wykształceniem
3. Wzrost elastyczności rynku pracy
4. Wzrost aktywności inwestycyjnej
regionu
5. Swobodny przepływ siły roboczej
w UE
6. Dostępność funduszy
strukturalnych umożliwiających
rozwój zasobów ludzkich
7. Wzrost kształcenia ustawicznego
1. Wysoka stopa bezrobocia
2. Strukturalny charakter
bezrobocia
3. Niski poziom kapitału
ludzkiego
4. mała mobilność siły roboczej
5. Wysoki udział zatrudnionych w
sektorze rolnym
6. Niski udział zatrudnionych w
zaawansowanych technologicznie
gałęziach przemysłu
7. Znaczne zatrudnienie w szarej
strefie
1. Ograniczenie środków na
aktywne programy rynku pracy
2. Niska efektywność aktywizacji
bezrobotnych
3. Niekontrolowany napływ
imigrantów
4. Brak zainteresowania partnerów
społecznych do współdziałania w
zakresie rozwiązywania
problemów rynku pracy
Źródło: opracowanie własne.
Grupami, które mają największe trudności na rynku pracy są
młodzież oraz osoby powyżej 45 roku, jak i długotrwale bezrobotni
bez kwalifikacji, szczególnie zamieszkujący tereny wiejskie.
Aktywna polityka rynku pracy powinna w większym stopniu
dotyczyć również marginalnych zasobów pracy. Szansą jest znac-
188
W. Zakrzewski
zna dostępność funduszy strukturalnych UE. Zmniejszenie szarej
strefy, wspieranie rozwoju przedsiębiorczości i wzrost atrakcyjności inwestycyjnej regionu oraz zwiększenie innowacyjności w
regionie przyczynią się do większej efektywności rynku pracy.
Literatura
1. Gorzelak G., Herbst M., Olechnicka A. The labour market in
Warmia-Mazury Region and ways of its improvement Centre for European Regional and Local Studies. Uniwersytet Warszawski, 2005.
2. Grotkowska G., Socha M.W., Sztanderska U. Rynek pracy
województwa warmińsko-mazurskiego i perspektywa instytucjonalna.
ILO Budapeszt — Warszawa, 2006.
3. Kwiatkowski E. (red). Zróżnicowanie rozwoju polskich
regionów. Elementy teorii i próba diagnozy. Wydawnictwo Uniwersytetu
Łódzkiego, Łódź, 2008.
4. Rocznik statystyczny Rzeczpospolitej Polskiej. GUS,
Warszawa, 2009.
5. Rocznik Statystyczny województwa warmińsko-mazurskiego
1999—2008, UŚ, Olsztyn.
6. Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa
warmińsko-mazurskiego do roku 2020.
7. Strategia zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich w
województwie warmińsko-mazurskim do 2020.
G. Szczubełek,
mgr., uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
MAKROEKONOMICZNE UWARUNKOWANIA
ROZWOJU PRZEDSIĘBIORSTW PRZEMYSŁU
MLECZARSKIEGO PO AKCESJI POLSKI DO UE
The present paper discusses the macroeconomic implications of Poland’s accession to the European Union for the dairy sector. An attempt
was made in this study to determine whether the above process created a
supportive environment for the development of Polish dairy enterprises.
The results of a survey covering 41 Polish dairy plants show that the
benefits associated with EU membership outweigh the incurred costs.
189
Трансграничное сотрудничество • Współpraca przygraniczna
Wszystkie podmioty gospodarki rynkowej, w tym przedsiębiorstwa
mleczarskie, podlegają oddziaływaniu wielu czynników, które zaliczyć
można do makrootoczenia [1, s. 131—135]. Tylko pozornie może się
wydawać, że makrootoczenie jest jednakowe dla wszystkich przedsiębiorstw działających w tym samym czasie i na tym samym terenie.
W rzeczywistości otoczenie to tworzy przedsiębiorstwom niejednakowe
warunki, zależne od regionu, branży, sektora, wielkości tych
przedsiębiorstw, ich formy własności i wielu innych czynników [2,
s. 38]. Przedsiębiorstwa, upatrując w makrootoczeniu szanse bądź
zagrożenia, generalnie nie mają możliwości kontrolowania ani zmiany
czynników. O sukcesie bądź porażce w adaptacji przedsiębiorstwa do
zmiennego otoczenia decydują szybkość i trafność identyfikacji
charakteru jego czynników. Szanse na sukces rynkowy
przedsiębiorstwa są tym większe, im szybciej i właściwiej potrafi ono
rozpoznać okazje pojawiające się w otoczeniu.
Badania przeprowadzono w 41 przedsiębiorstwach przemysłu
mleczarskiego w Polsce. Narzędziem badawczym był kwestionariusz
ankiety. Za cel badań przyjęto: identyfikacje czynników
makroootoczenia przedsiębiorstw przemysłu mleczarskiego w Polsce
oraz ocena wpływu tych uwarunkowań ich na rozwój i funkcjonowanie
po akcesji do UE.
Podczas przeprowadzonego badania ankietowego poproszono
naczelne kierownictwo o ocenę stopnia w jakim dany czynnik wywiera
stymulujący lub hamujący wpływ na funkcjonowanie i rozwój
zarządzanych przez nich przedsiębiorstw. W części kwestionariusza
dotyczącej makrootoczenia respondenci oceniali stopień oddziaływania
poszczególnych czynników w pięciostopniowej skali, od -5 do -1 przy
ocenie wpływu negatywnego oraz od 1 do 5, przy ocenie wpływu
pozytywnego. W przypadku oceny wpływu danego czynnika jako
neutralny respondenci wybierali pole „brak wpływu”.
Aby oszacować ostateczną siłę i kierunek wpływu każdego
poddanego analizie czynnika zastosowano wskaźnik ważności (od-
działywania) według następującej formuły [4, s. 17—18]:
190
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]