Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Актуальные проблемы научных исследований партнерских университетов в сфере экономики. Aktualne problemy badan naukowych partnerskich uniwersytetуw w s
.pdf
Т. М. Шулькина
трудником высокую степень самостоятельности в работе, что
является одним из главных мотивирующих факторов деятельности и высоко ценится персоналом — 85 %.
Сотрудники с опытом работы старше 10 лет считают, что
их работа соответствует личным способностям (80 % от числа
опрошенных), а среди молодых специалистов только 40 %.
Это факт объясняется сложностью карьерного продвижения в
школе. Так, 45 % сотрудников с
опытом работы более 10 лет и
80 % их молодых коллег оценивают возможность должност-
ного продвижения неудовлетворительно.
Педагоги высоко оценили значение социально-психологического климата и его влияние на эффективность работы: 90 %
респондентов находят отношения с коллегами удовлетворительными. Отношения с непосредственным руководителем как
удовлетворительные оценили 85 % опрошенных. При этом
уровень организации труда не устраивает
40 % опытных сотрудников со стажем работы более 10 лет и 25 % молодых сотрудников.
Уровнем технической оснащенности удовлетворены 47 %
опрошенных, при этом более высокие требования к техническому оснащению предъявляют также опытные сотрудники.
Подводя итог, можно отметить, что в целом уровень удовлетворенностью работой высок, в среднем — 70 %. Несмотря
на это, вызывает озабоченность низкий
уровень удовлетворенности организационными факторами, являющимися основными мотивационными инструментами в современной организации — размер заработка (30 %) и перспективы карьерного
роста (45 %). Кроме того, по оценкам сотрудников, оставляет
желать лучшего уровень технической оснащенности школ, что
является важным элементом организации учебного процесса и
возможности использовать учителям современные методы
преподавания в школе (47 %).
Одной из задач
исследования стало выявление отношения
персонала школ к экономическим нововведения (рис. 1).
171
Трансграничное сотрудничество • Współpraca przygraniczna
Да, спос обс твуют Нет, не способ ст вуют
Затруд няюс ь ответить
20
60
40
а
50
б
35
15
Рис. 1. Оценка сотрудниками школ проводимых реформ:
а — молодые специалисты; б — опытные работники
Из рисунка 1 можно заметить, что 55 % опрошенных затруднились ответить на этот вопрос. Оставшиеся 45 % разделились поровну: 22 % считают, что экономические нововведения способствуют повышению эффективности работы школы,
23 % — нет. Этот факт свидетельствует о том, что персонал
школ не имеет единой точки зрения по поводу целесообразности проводимых реформ. Возможно, это связано со
слабой их
информированностью и недостаточно эффективным управлением изменениями в МОУ. При этом особо следует отметить,
что среди руководства школ наблюдается иная картина: 85 %
считают, что реформы повышают эффективность деятельности МОУ (рис. 2).
Существенная разница в оценках реформ руководством
МОУ и рядовыми сотрудниками свидетельствует об их неоднозначности. Очевидно, что результаты
реформ устраивают
далеко не всех работников сферы образования. Этот факт еще
раз заставляет задуматься о необходимости взвешенной политики реформ, основанной на обратной связи с основными
субъектами образовательного процесса — учителем (преподавателем) и учеником (студентом).
172
Т. М. Шулькина
10
5
85
Да, способствуют Нет, не способствуют Затрудняюсь ответить
Рис. 2. Оценка реформ руководством школ
Кроме того, в рамках исследования был выявлены значительные различия и в оценке внутренних организационных
факторов. Например, анализ причин конфликтности показал,
что основная их причина в школах, по мнению рядовых сотрудников, — несправедливое распределение заработной платы и премий. Этот факт свидетельствует о недостаточно эффективной системе мотивации, которая в
свою очередь может
быть детерминирована отсутствием знаний в области современных управленческих технологий. Второе место поделили невнимательное отношение к нуждам сотрудников, к
улучшению их социально-бытовых условий труда и отдыха
(35 %) и необоснованное изменение функциональных обязанностей сотрудников и возложение дополнительных (35 %).
Еще одна важная причина возникновения конфликтов — неудовлетворительное обеспечения
техникой и материалами, что
характерно для многих школ.
При этом руководящие работники школ полагают, что такая причина, как несправедливое распределение премий, отсутствует вовсе.
Разница в оценках свидетельствует о недостаточной информированности руководства о процессах, происходящих в
коллективах. Это, в свою очередь, ведет к нарастанию деструктивных процессов в отдельных
МОУ, а в стратегической
173
Трансграничное сотрудничество • Współpraca przygraniczna
перспективе — формирует угрозу потери управляемости системой образования в целом.
Особого внимания требует тот факт, что в среднем 75 %
сотрудников, в том числе руководителей, озабочены поиском
дополнительных источников существования. Безусловно, подобная ситуация не может не отразиться на основной деятельности учителей. Во-первых, учителя вынуждены тратить время на дополнительный заработок
, тем самым отвлекаясь от
своей основной деятельности. Во-вторых, в результате значительное число специалистов уходит из профессии. В-третьих,
снижается социальный престиж профессии, что отрицательно
сказывается на формировании кадрового потенциала.
Анализ мотивационных факторов показал, что, несмотря
на неудовлетворенность оплатой труда, самое сильное мотивирующее воздействие на педагогов оказывает моральное
стимулирование. В первую очередь — любовь и признание
учеников и их родителей, а также настрой трудового коллектива. Среди инструментов материального стимулирования работники школ отдают предпочтение возможности получать
более высокую оплату труда в зависимости от результатов
труда; стабильности заработка и социальным гарантиям.
Серьезное демотивирующее воздействие на персонал МОУ
оказывают: социально-экономическая
ситуация в стране
(больше влияет на учителей со стажем) — 73 %; меры адми-
нистративного воздействия (больше влияет на молодых учителей) — 45 %; экономические нововведения (в равной степени — 35 %).
Представленные результаты позволяют сделать вывод о
неоднозначном влиянии реформ на эффективность системы
образования. Не следует забывать, что основная цель государственного образования — это не зарабатывание
денег, а формирование будущего поколения граждан, которые должны
быть способны обеспечить национальную безопасность Родины во всех ее аспектах — идеологическом, интеллектуальном, экономическом, демографическом и так далее. А достижение этой цели невозможно без приоритетного финансиро-
174
Т. М. Шулькина
вания образования, поскольку это единственная из социальных отраслей, которая непосредственно участвует в формировании предпосылок экономического роста.
В заключение хочется сказать, что процесс реализации реформ должен сопровождаться эффективным независимым от
государства общественным мониторингом, который бы отражал реальное влияние нововведений на различные элементы
системы образования, а не позицию отдельных
чиновников,
заинтересованных в реализации намеченного плана. Это поможет своевременно устранить ошибки реформирования и
избежать развала системы образования, который таит угрозу
не только экономической, но и национальной безопасности
страны в целом, развитию гражданского общества, модернизации экономики, что может привести к катастрофическим
последствиям для народов России.
Список литературы
1. Кузьминов Я. Реформы образования: причины и цели // Отече-
ственные записки. 2009. № 1.
2. Официальный сайт Федеральной службы государственной ста-
тистики. URL: http//www.gks.ru
3. Филатов А. Динамика потребительского спроса на рынке об-
разовательных услуг // Эксперт. 2009. № 1.
W. Zakrzewski,
dr., uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE
WARMIŃSKO — MAZURSKIM W LATACH 1999—2009
The aim of the article is to present determinants and effects of the la-
bour market functioning in the Warmińsko-Mazurskie Voivodship in 1999—
2009. Author mainly concentrate on the demographic changes and the economic activity of population as well as the changes in the structure of em-
175
Трансграничное сотрудничество • Współpraca przygraniczna
ployed persons in the region. The relevant meaning has also the evaluation
of the intensity, dynamics, level and the unemployment structure in 1999—
2009. In the last part of the article the SOWT analysis of the labour market
in the Warmińsko-Mazurskie Voivodship was presented as well as the main
factors, which will allow to increase the effectiveness of the labour market
in the future.
Województwo Warmińsko — Mazurskie powstało w 1999
roku w wyniku nowej regionalizacji kraju i obejmuje historyczne ziemie Warmii i Mazur. Od północy graniczy z rosyjskim Obwodem Kaliningradzkim. Zajmuje powierzchnię
24,1 tys. km
2
, co stanowi 7,7 % całego terytorium kraju
(4 miejsce w Polsce). W granicach woj. na koniec 2008 r.
zamieszkiwało 1427 tys. osób (3,7 % ludności Polski).
Region zalicza się (z wyłączeniem zachodniej części) do
regionów peryferyjnych, stosunkowo słabo rozwiniętych.
Udział województwa w PKB Polski wynosi 2,8 %, a PKB na
1 mieszkańca stanowił zaledwie 74,2 % średniej wartości dla
kraju (13 miejsce w Polsce).
Województwo warmińsko-mazurskie wyróżnia się w skali
kraju i Europy różnorodnością i bogactwem środowiska przyrodniczego. Prawie całe województwo funkcjonuje w obrębie
obszaru Zielone Płuca Polski (obszary o szczególnych
walorach przyrodniczych — prawnie chronione stanowią 46,3 %
powierzchni). Region dysponuje dobrze rozwiniętą siecią wód
powierzchniowych (5,7 % powierzchni województwa), co
stanowi istotny czynnik sprzyjający rozwojowi turystyki.
Wskaźnik lesistości wynosi — 30,3 % (6 miejsce).
Mimo dość trudnych warunków naturalnych rolnictwo jest
jedną z głównych gałęzi gospodarki regionu, czemu sprzyja
znaczny areał użytków rolnych oraz korzystna struktura
wielkości gospodarstw rolnych.
Województwo nale
ży do słabo uprzemysłowionych. Jego
udział w 2008 r. stanowił zaledwie 2,1 % produkcji sprzedanej
przemysłu w Polsce (14 miejsce).
176
W. Zakrzewski
W latach 2000 — 2008 liczba podmiotów gospodarczych
zarejestrowanych w systemie REGON wzrosła z 102.6 tys. do
115.8 tys. Pod względem liczby podmiotów gospodarczych
prowadzonych przez osoby fizyczne — na 10 tys. ludności —
województwo plasuje się na 14 miejscu w Polsce. W 2008r. na
1000 ludności w woj. pracowało 299 osób (Polska — 368), co
oznaczało najniższy wskaźnik zatrudnienia w Polsce. Analizę
SWOT dla województwa warmińsko-mazurskiego przedstawia
tab. 1 (opracowanie własne z wykorzystaniem «Strategii rozwoju
społeczno-gospodarczego woj. Warmińsko-mazurskiego do roku
2020»).
Zmiany demograficzne i aktywność zawodowa ludności
W latach 2000—2009 wystąpiły nieznaczne zmiany
demograficzne. Liczba ludności zmniejszyła się z 1427,5 tys.
do 1427,1 tys., przy czym na wsi wzrosła z 567 tys. do
572,1 tys., natomiast w mieście obniżyła się z 860,5 tys. do
855,0 tys. Współczynnik urbanizacji zmniejszył się z 60,3 % do
59,9 % (Polska — 61,3 %). Aktywność zawodowa determinuje
zmiany na rynku pracy. W okresie 1999 — 2008 współczynnik
aktywności zawodowej obniży
ł się z 55,5 % do 51,3 % (Polska
— 54,2 %). Aktywność zawodowa mężczyzn (60 %) jest
wyraźnie wyższa niż kobiet (43,4 %).
Bardzo istotnym miernikiem rynku pracy jest wskaźnik
zatrudnienia, który określa udział osób pracujących w ogólnej
liczbie ludności w wieku 15 lat i więcej. Wskaźnik zatrudnienia
obniżył się z 42,2 % w 1999 r. do 39,7 % w 2002 r., a następnie
wzrósł do 47,5 % w 2008 r. (Polska — 50,4 %).
W 2008 r. poziom zaangażowania zawodowego kobiet
(39,5 %) był znacząco niższy niż mężczyzn (56,3 %).
Najwyższy wskaźnik zatrudnienia — 80,4 % można
odnotować w grupie wiekowej — 35—44, i w stosunku do
1999 r. wzrósł o blisko 15 %. Z 61,5 % do 77,9 % powiększył
się odsetek pracujących w klasie wiekowej — 25—34. Są w
niej osoby z różnym poziomem edukacji, zdobywające
doświadczenie zawodowe i kształ
tujące swoją pozycję
zawodową.
177
Трансграничное сотрудничество • Współpraca przygraniczna
N
N
N
N
p
Analiza SWOT woj. Warmińsko-mazurskiego
Mocne strony Słabe strony
1. Atrakcyjne środowisko przyrodnicze
(Zielone Płuca Polski)
2. Walory środowiska i pamiątki
dziedzictwa kulturowego jako,
potencjał dla rozwoju turystyki
3. Znaczne zasoby wolnej siły roboczej
4. Sektory gospodarki o dużym
potencjale rozwoju (przemysł rolnospożywczy, meblarski, drzewny,
turystyka)
5. Znaczny potencjał naukowy (UWM i
inne szkoły wyższe)
6. Rezerwy terenów pod inwestycje w
tym zagraniczne
7. Bliskość granicy państwa (Obwód
Kaliningradzki)
1.
gospodarczego
2. Brak metropolii
3. Słaba dostępność komunikacyjna
4.
ludności
5. Wysoka stopa bezrobocia
6. Niski poziom kapitału ludzkiego
7. Mała chłonność rynku i niska siła
nabywcza ludności
8. Słabo rozwinięty przemysł i sektor
usług rynkowych
9.
inwestorów zagranicznych
10.
tym na innowacje
Szanse Zagrożenia
1. Korzystny rozwój gospodarczy
2. Właściwa polityka gospodarcza do
regionów peryferyjnych
3. Efektywne wykorzystanie funduszy
strukturalnych UE
4. Rozwój infrastruktury transportowej i
informacyjnej
5. Wzrost Inwestycji i potencjału
innowacyjnego w regionie
6. Dalszy rozwój potencjału naukowego
7. Wzrost jakości kapitału ludzkiego
8. Wzrost popytu na ofertę turystyczno-
1. Utrwalenie się peryferyjnego
ostrzegania regionu w polityce
gospodarczej państwa
2. Osłabienie koniunktury
gospodarczej w kraju i w UE i wzrost
bezrobocia
3. Odwlekanie realizacji inwestycji
transportowych
4. Brak zainteresowania regionem
wśród nowych firm
5. Postępujące ubożenie ludności,
szczególnie wiejskiej
wypoczynkową regionu w ciągu całego
roku
9. Rozwój przedsiębiorczości
szczególnie na terenach wiejskich
10. Rozwój rolnictwa ekologicznego i
agroturystyki
11. Wzrost współpracy gospodarczej z
Obwodem Kaliningradzkim
Tabela 1
iski poziom rozwoju
iska aktywność ekonomiczna
iska atrakcyjność regionu dla
iskie nakłady inwestycyjne, w
178
W. Zakrzewski
W najmłodszej kategorii wiekowej (15—24) — wskaźnik
zatrudnienia wzrósł z 19,2 % do 26,7 %. i był na nieco niższym
poziomie niż średnio w Polsce (27,7 %). Najniższym wskaźnikiem
zatrudnienia charakteryzują się osoby najstarsze — w wieku 55 lat
i więcej. W badanym okresie wskaźnik ten obniżył się z 25 % do
14 % (Polska — 17,8 %). Niska stopa zatrudnienia w tym
przedziale wiekowym wynika z tego, iż wiele osób z tej grupy
wiekowej przeszło na wcześniejsze emerytury, jest na rencie, a
także ma znaczne problemy z podjęciem pracy ze względu na
niskie kwalifikacje, czy stan zdrowia.
Wykształcenie wpływa w bardzo istotny sposób na możliwość
zatrudnienia. Najwyższym wskaźnikiem zatrudnienia
charakteryzują się osoby z wyższym wykształceniem. W roku
1999 wskaźnik ten wynosił 76,6 % i wzrósł do poziomu — 79,2 %
w 2008 r. (Polska — 77,8 %). Relatywnie wysoka stopa
zatrudnienia dotyczy też osób z wykształceniem zasadniczym —
61,8 % i średnim zawodowym — 60,5 %, co wskazuje, iż dobre
kwalifikacje zawodowe stwarzają możliwość uzyskania pracy.
Zdecydowanie ni
ższy wskaźnik można odnotować wśród osób z
wykształceniem gimnazjalnym i podstawowym (17,7 %).
Miejsce zamieszkania również wpływa na wysokość
wskaźnika zatrudnienia — w miastach wzrósł z 40,9 % do 48,8 %,
natomiast na wsi z 37,4 % do 45,5 %, co oznacza iż nadal większe
możliwości zatrudnienia występują w ośrodkach miejskich.
Zmiany w wielkości i strukturze pracujących w latach
1999—2009.
Badanie rynku pracy wymaga identyfikacji oraz analizy
najważniejszych czynników z punktu widzenia specyfiki rynku
pracy. O zmianach na rynku pracy w latach 1999—2009 decydował
spadek tempa wzrostu gospodarczego w latach 1999—2001,
wchodzenie na rynek pracy licznych roczników wyżu
demograficznego, procesy restrukturyzacyjne, zmiany
własnościowe, a także przeobrażenia organizacyjne w
przedsiębiorstwach prowadzące do wzrostu wydajności pracy [3].
W latach 1999 — 2003 liczba pracujących w woj. warmińsko –
mazurskim obniżyła się z 495.2 tys. do 434.6 tys. (383.6 tys. według
nowej metodyki liczenia pracujących w rolnictwie w Narodowym
179
Трансграничное сотрудничество • Współpraca przygraniczna
Spisie Rolnym w 2002 r.), natomiast w okresie 2004 — 2008 można
odnotować systematyczny wzrost liczby pracujących z 383.6 tys. do
426.5 tys. (tab. 2). Stan zatrudnienia w rolnictwie zmniejszył się z 122.9
tys. w 1999 r. do 118.4 tys. w 2003 r. (67.4 tys. według NSR), a w
latach 2004—2008 nastąpił niewielki wzrost z 67.4 tys. do 67.7 tys. W
sektorze II (przemysł i budownictwo) liczba pracujących obniżyła się z
135.5 tys. w 1999 r. do 126.5 tys. w 2008 r. (o 9 tys.). W sektorze
usługowym liczba zatrudnionych zmniejszyła się 236,7 tys. w 1999 r.
do 232,2 tys. w 2008 r. (o 4.5 tys.).
Zmiany zatrudnienia spowodowały przekształcenia struktury
pracujących według sektorów (tab. 3). Największą zmianą jest spadek
udziału zatrudnionych w rolnictwie z 24,8 % w 1999 r. do 15,9 % w
2008 r. (Polska — 15,2 %). Nieznacznie, bo z 27,4 % do 29,7 %,
wzrósł odsetek zatrudnionych w sektorze przemysłowym (Polska —
28,1 %). Udział osób pracujących w sektorze usług powiększył się z
47,8 % do 54,4 % (Polska — 56,7 %). Zatem wzrost udziału sektora
usługowego dokonał się kosztem sektora rolniczego i przemysłowego.
Tempo przemian strukturalnych jest jednak zbyt wolne, nadal
utrzymuje się zbyt wysoki odsetek pracujących w rolnictwie.
Restrukturyzacja zatrudnienia wywołała widoczne zmiany w
liczbie pracujących w poszczególnych sekcjach i działach (tab. 4).
W analizowanym okresie największy spadek zatrudnienia
odnotowano w rolnictwie, gdzie liczba pracujących obniżyła się z
122,5 tys. do 67,7 tys. (o 44,7 %). Na skutek reform w służbie
zdrowia liczba zatrudnionych w ochronie zdrowia zmniejszyła się z
33,8 tys. do 25,7 tys. (o 24 %). Znaczące zmniejszenie zatrudnienia z
28,9 tys. do 22,5 tys. wystąpiło w transporcie i łączności (o 22,2 %).
Stosunkowo niewielkie obniżenie liczby zatrudnionych można
zauważyć w budownictwie (o 7,6 %), przemyśle (o 6,3 %) i handlu (o
4,4 %).
W kilku sekcjach sektora usługowego widoczna była dość znaczna
dynamika wzrostu zatrudnienia. Z 17,5 tys. do 23,8 tys. (o 36,2 %)
wzrosło zatrudnienie w administracji publicznej. W edukacji liczba
pracujących powiększyła się z 33,8 tys. do 37,7 tys. (o 11,5 %). Wzrost
zatrudnienia odnotowały również sekcje: hotele i restauracje (o 16,3 %),
obsługa nieruchomości i firm (o 16,1 %).
180
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]