Жаңа сөздер

Аудармасы	Арабша	Аудармасы	Арабша
колледж	الْمَعْهَدُ	дін істері	لِأُمُورِ الدِّينِ
бекітеді	يُعَايِنُ	сол арқылы	وَمِنْ خِلَالِهِ
ем	الدَّوَاءُ	тұлғалық	شَخْصِيَاتٌ
есептік	الرِّياضِيَةُ	сараптайды	وَيُشَخِّصُ
техникалық	التَّقْنِيَةُ	кәсіптенген	اِمْتَهَنَ
түйткілдерді	الْمُشْكِلَاتُ	шешу	لِحَلِّ
мемлекет тарапынан	مِنْ قِبَلِ الدَّوْلَةِ	полиция	الشُّرْطِيُ
сала	مَجَالٌ	ауыстыру	تَحْوِيلٌ
серік, күтуші	جَلِيسَةُ	транспорт	مِنْ المُواصَلاتِ
бекітуші, офицер	ضَابِطٌ	тамақ пісіру	الطَّبْخُ
басқы	الرَّئِيسِيَةُ	әрекеттер	الْعَمَلِيَاتُ
даусы	صَوْتُهُ	мекемелер	الْمُؤسَسَاتُ
драмма	درامِي	музыкалық өнім	لِإِنْتَاجِ مُوسِيقِى
комедия	كُومِيدِي	трагедия	تراجِيدِيا
азаматтық	الْمَدَنِيُونَ	қамтылған нәрсе, болмыс	مُكَوَّنَاتُهُ
		әсерилер	الْعَسْكَرِيُونَ

. Тапсырмалар:

1-жаттығу: 6-бап етістігін мән беру және етістіктерді жаттау

2-жаттығу: 6-бап етістігімен сөйлем құрау

3-жаттығу: Мамандықтарды жаттау және сипаттап беру

Ескерту: Қосымша мәліметті аудио дисктегі 27-сабақтан ала аласыз.

Жиырма сегізінші сабақ Атыфтар (жалғамалы қосымшала)

حُرُوفُ الْعَطْفِ

1. الْواوُ: Екі сөз тіркесін жалғауға жалпы қолданылады. Екеуінің бір уақытта болғанына немесе біреуінің ерте, екіншісінің кеш болғанын білдірмейді. Мысалы: حَضَرَ حَسَنٌ وَ مُحَمَّدٌ – Хасан және Мұхаммед келді. Бұл жерде Хасан Мұхаммедтен бұрын да, кеш те келуі мүмкін немесе бірге де келуі ықтимал. Екеуінің келу уақытының арасы қысқа да ұзақ та болуы мүмкін. Сөйлем барысында уақытты айқындайтын белгілі себеп болса, онда сол уақытты меңзейді. Мысалы: حَضرَ حَسَنٌ وَ مُحَمَّدٌ بَعْدَهُ - Хасан келді және одан кейін Мұхаммед келді. Бұл сөйлемде بَعْدَهُ қосымшасы Мұхаммедтің Хасаннан кейін келгенін баяндайды. Уаудың қолданылуы:

- жекеше түрге жалғануы мүмкін. Мысалы: قَرَأْتُ الْجَرِيدَةَ وَ الْمَجَلَّةَ – Мен газет және журнал оқыдым.

- сөйлем мен сөйлемді жалғайды. Мысалы: قَرَأْتُ الْكِتابَ وَ فَهِمْتُهُ – кітапты оқыдым және түсіндім.

- жалпы мәселе мен жеке мәселені қосу. Мысалы: رَبِّ اِغْفِرْ لِي وَ لِوَلِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِي – Раббым мені және менің ата-анамды және де осы үйге кірген адамды кешіріміңе ал.

- мағыналас сөздерді қосу. Мысалы: كُنْ شاكِرًا وَ حامِدًا للهِ - Аллаға шүкір етушілерден және хамд айтушылардан бол!

- Уаудан кейінгі сөз кәсралы болса, онда ол өз қызметін жойып, қасам (ант ішу) мағынасын береді. Мысалы: وَاللهِ –Алламен ант етемін.

2- الْفاءُ: Реттілікті және келесінің сәл кешігіп келетінін білдіреді. Көп жағдайда «Фәәу» себеп-салдар мағынасын білдіреді. Мысалы: السَّيَّارَةُ تَعَطَّلَتْ فَغَضِبْتُ – Автокөлік бұзылып қалды, сол себепті ашуландым.

3- ثُمَّ – Реттілікті білдіреді және екі қосындының арасында біраз кідіріс болады. Мысалы: نِمْتُ ثُمَّ قُمْتُ نَشِيطًا- ұйықтадым сосын белсенді күйде ояндым.

4- حَتَّى - «уау» қосымшасына ұқсайда бірақ өзіне тән қолданысы бар:

-Есім сөз болуы қажет, етістік қосымшалармен байланыспайды.

-Бір затты көбейту мақсатында қолданылады.Мысалы: نَظَّفْتُ الشُّقَّةَ حَتَّى الْحَمامَ – Пәтерді тазаладым тіпті жуынатын бөлмеге дейін.

- Бір заттың бөлігін жеке қарастыру. Мысалы: تُؤْلِمُنِي يَدَيَّ حَتَّى الأَصابِعَ -қолым ауырып тұр тіпті саусақтарымы дейін.

7-бап

7-бап етістігі жасалу жолы فَعَلَ формасындағы етістігінің алдында ا кәсралы һамзату әл-уасыл және одан кейін نْ сукунды «нун» жалғанып, اِنْفَعَلَ етістігі түзіледі, осы шағы يَنْفَعِلُ. Етістіктің қөп қолданылатын мағынасы бір әрекеттің өздігінен жасалуы. Мысалы: اِنْفَتَحَ الْبابُ - Есік ашылды. Бұл етістік көбінесе үшінші жақта қолданылады, бірінші, екінші жақта қолданылуы аз.

Мысал осы шақ аудармасы	Мысал өткен шақ, аудармасы	Осы шақ қалпы	Өткен шақ қалпы	Жіктік есімдігі	№
Жекеше түр					1
أَنْكَسِرُ	اِنْكَسَرْتُ	أَنْفَعِلُ	اِنفَعَلْتُ	أنا
сынамын	сындым
تَنْكَسِرُ	اِنْكَسَرْتَ	تَنْفَعِلُ	اِنفَعَلْتَ	أَنْتَ	2
сынасың	сындың
تَنْكَسِرِينَ	اِنْكَسَرْتِ	تَنْفَعِلِينَ	اِنفَعَلْتِ	أَنْتِ	3
сынасың	сындың
يَنْكَسِرُ	اِنْكَسَرَ	يَنْفَعِلُ	اِنفَعَلَ	هُوَ	4
сынады	сынды
تَنْكَسِرُ	اِنْكَسَرَتْ	تَنْفَعِلُ	اِنفَعَلَتْ	هِيَ	5
сынады	сынды
Екілік түр
نَنْكَسِرُ	اِنْكَسَرْنا	نَنْفَعِلُ	اِنفَعَلْنا	نَحْنُ	6
сынамыз	сындық
تَنْكَسِرانِ	اِنْكَسَرْتُما	تَنْفَعِلانِ	اِنْفَعَلْتُما	أَنْتُما	7
сынасыңдар	сындыңдар
يَنْكَسِرانِ	اِنْكَسَرَا	يَنْفَعِلانِ	اِنْفَعَلَا	هُما	8
сынады	сынды
تَنْكَسِرانِ	اِنْكَسَرَتَا	تَنْفَعِلانِ	اِنْفَعَلَتَا	هُما	9
сынады	сынды
Көпше түр
نَنْكَسِرُ	اِنْكَسَرْنا	نَنْفَعِلُ	اِنفَعَلْنا	نَحْنُ	10
сынамыз	сындық
تَنْكَسِرُونَ	اِنْكَسَرْتُمْ	تَنْفَعِلونَ	اِنْفَعَلْتُمْ	أَنْتُمْ	11
сынасыңдар	сындыңдар
تَنْكَسِرْنَ	اِنْكَسَرْتُنَّ	تَنْفَعِلْنَ	اِنْفَعَلْتُنَّ	أَنْتُنَّ	12
сынасыңдар	сындыңдар
يَنْكَسِرُونَ	اِنْكَسَرُوا	يَنْفَعِلُونَ	اِنْفَعَلُوا	هُمْ	13
сынады	сынды
يَنْكَسِرْنَ	اِنْكَسَرْنَ	يَنْفَعِلْنَ	اِنْفَعَلْنَ	هُنَّ	14
сынады	сынды

7-бап етістігіне мысалдар

Арабша	Аудармасы	Арабша	Аудармасы
اِنْبَتَّ	тоқтау, үзілу	اِنْبَعَثَ	жайылу
اِنْباعَ	сатқанда жеңілдік жасау	اِنْثَلَمَ	тесік пайда болу
اِنْثَنَى	бет бұру, қайту	اِنْجَبَرَ	түзеу болу (сүйек)
اِنْجَذَبَ	тартылу	اِنْجَرَّ	сүйреу, тару
اِنْجَرَدَ	жалаңаштану	اِنجَرَفَ	тартып әкету
اِنْجَزَرَ	сойылу, өлтірілу, тартылу (су)	اِنْجَلَبَ	әкелінді
اِنْجَمَعَ	жиналды	اِنْحَكَمَ	үкім етілді
اِنْحَلَّ	шешілу, босау	اِنْخَفَضَ	түсу, төмен болу
انْخَلَعَ	шығып кету, түсіп қалу (қызмет)	اِنْدَرَجَ	қамту, жойылып кету
اِنْدَفَعَ	ығыстыру, ұмтылу	اِنْدَقَّ	ұсақ болу
اِندَلَعَ	лаулау, ерке болу	اِنْصَرَفَ	кету, қайту
اِنْعَدَلَ	дұрысталу	اِنْعَجَمَ	түсініксіз болу
اِنْغَلَقَ	жабылу, тыйым салыну	اِنْفَعَلَ	әсерлену, уайымдау
اِنْقَسَمَ	бөліну	انْكَسَرَ	сынылды
اِنْهَتَكَ	деңгейі түсу	اِنْهَجَمَ	ескіру

Сөйлемдер

اِنْبَتَّ الرَّجُلُ في السَّيْرِ ، اِنْبَعَثَتْ الرَّائِحَةُ ، اِنْباعَ  لَهُ في السِّلْعَةِ، اِنْثَلَمَ الْجِدَارُ  بَعْدَ الضَّرْبِ بِالْمِطْرَقَةِ، اِنْثَنَى عَنْ أَهْلِ السُّوءِ، اِنْجَبَرَ الْعِظَمُ ، اِنْجَذَبَ إلى مَكانِ الْحَفْلِ، اِنْجَرَّ الشَّابُّ مَعَ التَّيَّارِ ، اِنْجَرَدَ الرَّجُلُ مِنْ ثَوْبِهِ، الْفَيَضَانُ  اِنجَرَفَ الْبُيُوتَ، اِنْجَزَرَ

الْبَحْرُ، اِنْجَلَبَتْ السَّيَّارَةُ مِنْ رُوسيا، اِنْجَمَعَ الْمُحَرِّكُ، اِنْحَكَمَ الْمُجْرِمُ عِشْرِينَ سَنَةً، اِنْحَلَّتْ عُقْدَةُ لِسانِهِ،  اِنْخَفَضَ أَسْعارُ النِّفْطِ، ضَرَبْتُ الْبَابَ بِشِدَّةٍ حَتَّى اِنْخَلَعَ، اِنْدَرَجَ آخِرُ أَفْرادِ الطَّائِفَةِ، اِنْدَفَعَ  لِيَشْرَحَ لِلنَّاسِ قِصَّتَهُ، اِنْدَقَّ القَمْحُ، اِندَلَعَ نارُ الْحرْبِ، اِنْصَرَفَ الطُّلابُ بَعْدَ اِنْتِهاءِ الدَّرْسِ،اِنْعَدَلَ أَخْلاقَ اِبْنِهِ، اِنْعَجَمَ عَلَيْهِ الكَلامُ، اِنْغَلَقَتْ عَلَيْهِ العَمَلِيَّةُ الْمالِيَّةُ، بَعْدَ قَرارِ الْقاضي  اِنْفَعَلَ الْمُتَّهِمُ وَ بَدَأَ بِالْبُكاءِ، اِنْقَسَمَ أَفْرَادُ القَبِيلَةِ، اِنْكَسَرَ الْصُّحُنُ بَعْدَ أَنْ وَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ، اِنْهَتَكَ عَرْشُ الْمَلِكِ، اِنْهَجَمَ البَيْتُ.