Жаңа сөздер

Арабша		Аудармасы	Арабша	Аудармасы
	إِلى أُمِّهِ	анасына	ظالِمٌ	залым
فِي الْحَدِيقَةِ		саябақта	كُلِّ صَباحٍ	әр күні таңда
الطَّالِباتُ		студент қыздар	مَسَاءٌ	кеш
دُرُوسُهُنَّ		сабақтары	فِي السَّاعَةِ الْخامِسَةِ	сағат бесте
الدُّعاءُ		дұға	فِي كُلِّ يَوْمٍ	әр күні
بِدُونِ سَبَبٍ		себепсіз	صَوْتُ الطُّيورِ	құстардың даусы
مَنْظَرٌ		көрініс	الْقَرِيَةُ	ауыл
فِي كُلِّ سَنَةٍ		әр жылы	بِالْمَعْرُوفِ	жақсылыққа
السُّوءُ		жаманшылық	اللَّبَنُ	сүт
التَّمْرُ		құрма	وَجْهُهُ	беті
الثَّعْلَبُ		түлкі	كُرَّةُ القَدَمِ	футбол
بَيْنَ صَلاتَيْنِ		екі намаздың арасы	الدَّيْنُ	қарыз
مِنْ أَخِيهِ		ағасынан	لِباسُ التَّقْوَي	тақуалық киімі
الْمِعْطافُ		пальто	الزِّواجُ	үйлену

Тапсырмалар:

1-жаттығу. Етістіктерді жаттау

2- жаттығу. Кез келген үш етістікті қалыпқа салу.

3-жаттығу. Төмендегі құран аяттарынан он бірінші сабақта осы шақ етістігін тауып, Құранда жазылғандай мағынасын айту.¹

1. يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا 

2. يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ 

3. وَتَضْحَكُونَ وَلَا تَبْكُونَ 

4. أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا

5. لَّقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ

6. وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَىٰ لَن نَّصْبِرَ عَلَىٰ طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنبِتُ الْأَرْضُ مِن بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا 

Ескерту: Қосымша мәліметті аудио дисктегі 11-сабақтан ала аласыз.

Он екінші сабақ Қосымшалар

(مِنْ – إِلى)

Араб тілінде бұл екі қосымша бір-бірімен тығыз байланыста келеді. إِلى- бір заттың екінші бір затқа бағытталғанын меңзейді. Қазақ тілінде барыс септігіне сәйкес. Мысалы:

المَدْرَسَةِ إِلى - мектепке.

مِنْ- бір заттың басталуын білдіреді. Қазақ тілінде шығыс септігіне сәйкес. Мысалы: مِنْ الْمَسْجِدِ - мешіттен.

Сонымен қатар есімдіктермен жалғанады. Мысалы: маған, менен, саған, сенен, одан, оған, бізге, т.б.

مِنْ – қосымшасының қолдану жолдары:

1.Мекенмен, уақытпен байланысты болып келеді. Мысалы мекен: خَرَجْتُ مِنْ الْبَيْتِ – үйден шықтым. Мысалы уақыт: عَمِلْتُ مِنْ السَّاعَةِ الْخامِسَةِ- сағат бестен бастап жұмыс істедім.

2.Бір заттың бөлігіне байланысты. Мысалы: شَرِبْتُ مِنْ هَذا الْماءِ – бұл судан іштім.

3.Бір нәрсені жекешелеуге байланысты. Мысалы: لاَ أُحِبُّ الْمُنافِقِينَ مِنْ الْبَشَرِ – Адамдардан екіжүзділерді жақсы көрмеймін.

4.Кей кезде فِي қосымшасының орнынан жүреді. Мысалы: ماذا يُؤْلِمُكَ مِنْ جِسْمِكَ؟ - денеңде сені не ауыртып тұр?.

مِنْ - қосымшасына тәуелді есімдігі жалғануы. Мысалы: مِنْكَ – сенен

Жасалу жолы:

Жекеше

менен1	مِنِّي	1
сенен (е.т)	مِنْكَ	2
сенен (ә.т)	مِنْكِ	3
одан (е.т)	مِنْهُ	4
одан (ә.т)	مِنْها	5

Екілік

Біз екеумізден	مِنَّا	6
Сен екеуіңнен	مِنْكُما	7
Ол екеуінен	مِنْهُمَا	8

Көпше

Бізден	مِنَّا	9
Сендерден (е.т)	مِنْكُمْ	10
Сендерден (е.т)	مِنْكُنَّ	11
Олардан (е.т)	مِنْهُمْ	12
Олардан (ә.т)	مِنْهُنَّ	13

Сөйлемдер:

Бұл сыйлық менен	هَذِهِ الْهَدِيَةُ مِنِّي	1
Оның сенен (е.т) байлығы аз	هُوَ أَقَلُّ مِنْكَ مالاً	2
Ол сенен (ә.т) қалам алды	أَخَذَ مِنْكِ الْقَلَمَ	3
Одан (е.т) су шықты	خَرَجَ مِنْهُ الْماءُ	4
Бұл одан (ә.т) жақсы	هَذِهِ أحْسَنُ مِنْها	5
Сен екеуіңнің қайсың (кім) үлкен?	مَنْ مِنْكُما أَكْبَرُ	6
Ол екеуінің қайсы (кім) жылдамырақ?	مَنْ مِنْهُما أَسْرَعُ	7
Раббым бізден қабыл ет	رَبّنا تَقَبَّلْ مِنَّا	8
Сендерден (е.т) кім бұл аятты жаттады	مَنْ حَفِظَ مِنْكُمْ هَذِهِ الْأَيَةَ	9
Сендерден (ә.т) кім мұғалім	مَنْ مِنْكُنَّ مُعَلِّمٌ	10
Олардан (е.т) ғалымдар шықты	مِنْهُمْ خَرَجَ الْعُلُماءُ	11
Олардан (ә.т) ораза ұстаушылар бар ма?	هَلْ مِنْهُنَّ الصَّائِماتُ	12

إِلى - қосымшасының қолдану жолы:

Уақытқа, мекенге байланысты бір нәрсенің аяқталуын білдіреді. Уақытқа мысалы: كُنْتُ فِي الْغابَةِ مِنْ الصَّباحِ إلى الْمَسَاءِ – орманда таңертеңнен кешке дейін болдым. Мекенге мысалы: سِرْتُ مِنْ الْبَيتِ إِلى الْجامِعَةِ - Үйден университетке дейін жүрдім.

إِلى- қосымшасының тәуелді есімдігімен жасалу жолы:

إِلى- қосымшасына жалғанғанда ى өзінің негізгі қалпы ي –ға айналады. Мысалы: إِلَيْكَ – саған.

Бізге	إِلَيْنا	8				маған1		إِلَيَّ	1
Сендерге (е.т)	إِلَيْكُمْ	9	Сен екеуіңе	إِلَيْكُما	6	саған (е.т)	إِلَيْكَ		2
Сендерге (ә.т)	إِلَيْكُنَّ	10				саған (ә.т)	إِلَيْكِ		3
Оларға (е.т)	إِلَيْهِمْ	11	Ол екеуіне	إلَيْهِمَا	7	оған1 (е.т)	إِلَيْهِ		4
Оларға (ә.т)	إِلَيْهِنَّ	12				оған (ә.т)	إِلَيْها		5

Сөйлемдер:

Ол маған барды	هُوَ ذَهَبَ إِلَيَّ	1
Мен саған (е.т) бардым	ذَهَبْتُ إِلَيْكَ	2
Мен саған (ә.т) бардым	ذَهَبْتُ إِلَيْكِ	3
Мен оған (е.т) бардым	ذَهَبْتُ إِلَيْهِ	4
Мен оған (ә.т) бардым	ذَهَبْتُ إِلَيْها	5
Мен сен екеуіңе бардым	ذَهَبْتُ إلَيْكُما	6
Мен ол екеуіне бардым	ذَهَبْتُ إلَيْهِما	7
Сен (е.т)бізге бардың	ذَهَبْتَ إلَيْنا	8
Мен сендерге (е.т) бардым	ذَهَبْتُ إلَيْكُم	9
Мен сендерге (ә.т) бардым	ذَهَبْتُ إلَيْكُنَّ	10
Мен оларға (е.т) бардым	ذَهَبْتُ إلَيْهِمْ	11
Мен оларға (ә.т) бардым	ذَهَبْتُ إلَيْهِنَّ	12

صِلَةُ الرَّحْمِ وَاجِبَةٌ

خَرَجَ مُحَمَّدٌ مِنْ بَيْتِهِ مُتَّجِهاً إِلى الْمَسْجِدِ الْمَرْكَزِي لِيُصَلِّيَ صَلاةَ الْجُمْعَةِ. قَبْلَ خُرُوجِهِ إِلى الْمَسْجِدِ نَصَحَتْهُ أُمُّهُ بِزِيارَةِ أَقْرِبائِها فِي الْمَدِينَةِ. بَعْدَ اِنْتِهائِهِ مِنْ صَلاةِ الْجُمْعَةِ ذَهَبَ إِلى أَقْرِبائِهِ مِنْ جِهَةِ الْأُمِّ. بَعْدَ وصُولِهِ إِليْهِمْ قَابَلَهُ أَقْرِبائُهُ بِسُرورٍ. لِأَنَّ هَذا أُوَّلُ مَجِيئِهِ إلَيْهِمْ. وَ كَانَ آنْذاكَ وَقْتَ الْعَشاءِ. فَدعَا أهلُ الْبيْتِ إلَى الْوَلِيمَةِ. وَ كَانَ فَوْقَ الْمائِدَةِ كَثِيـرٌ مِنْ أَنْوَاعِ الْأَطْعِمَةِ الشَّعْبِيَّةِ. أكَلَ مُحَمَّدٌ شَيْئاً مِنْ اللَّحْمِ وَ شَرِبَ كَأْساً مِنْ قُومِيزِ الَّذِي يَصْنَعُهُ الْقازاقِيونَ مِنْ لَبَنِ الْحِصانِ. وَ كَانَتْ هَذِهِ الْجَلْسَةُ طَيِّبَةً. وَ بَعْدَ فَراغِهِ مِنْ الْأَكْلِ وَ الشَّرابِ شَكَرَ عَلَى أَهْلِ الْبَيْتِ وَ اِسْتَأْذَنَ بِالذِّهابِ إلَى الْبَيْتِ. إِنَّ صِلَةَ الرَّحْمِ وَاجِبَةٌ حَسْبَ قَوْلِ عَلَيْهِ الصلاةُ وَ السَّلامُ: "لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَاطِعُ رَحْمٍ".