Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Практикалык араб тілі.docx
Скачиваний:
5
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
1 Мб
Скачать

Жиырма бесінші сабақ Сұраулық шылаулар

  1. مَنْ, مَنْ ذَا : кім? Сөйлемдегі орналасуына байланысты есім сөз болып келген адамға қатысты сұраулық шылау. Мысалы: مَنْ اِكْتَشَفَ أَمْريكا-Американы кім ашты? يَتَبَرَّعُ بِدَمِهِ لِلْمَريضِ مَنْ ذا الّذِي – Кім өзінің қанын қайырымдылық ретінде тапсырады?

  2. ما , ماذا: не, қандай? Адамнан өзгеге қолданылады. Мысалы: ما قَرَأْتَ немесе ماذا قَرأْتَ – сен не оқыдың? Егер адамға қатысты қолданылса бұл жағдайда сұраулық шылау сипатты мақсат етеді. Мысалы: ما وَلِيدٌ – Уәлид қандай? Жауабы: ұзын немесе қысқа т.б.

  3. مَتى – қашан? Сұраулық шылауы болашақ және өткен шақ жайында оның қашан орын алғаны жайында білдіретін шылаудың түрі. Мысалы: مَتَى قَرَأْتَ - қашан оқыдың, مَتَى تَقْرَأُهُ – қашан оны оқисың? مَتَى الْقِراءَةُ – қашан оқу?

  4. أَيَّانَ – қашан? Болашақта болатын жайтқа арналған сұраулық шылау. Көп жағдайларда үлкен оқиғаларға қатысты қолданылады. Мысалы: أَيَّانَ اِسْتِقْلالُ وَطَنِنا – Отанымыздың тәуелсіздігі қашан?

5-бап

Етістіктің бұл түрінің негізгі екі мағынасы бар:1) Мағынаны күшейту. Мысалы: صَبَرَ – сабыр ету, 5-бапта تَصَبَّرَ - қатты сабыр қылу. 2) Екінші бап етістігіндегі әрекеттің нәтижесі болуы мүмкін. Мысалы: عَلَّمَ үйретті, تَعَلَّمَ – үйреніп шықты. Екеуі қосылған кезде мынандай сөйлем шығады. عَلَّمَنِي فَتَعَلَّمْتُ – Мені ол үйретті, мен үйреніп шықтым.

Мысал осы шақ аудармасы

Мысал өткен шақ, аудармасы

Осы шақ қалпы

Өткен шақ қалпы

Жіктік есімдігі

Жекеше түр

1

أَتَعَلَّمُ

تَعَلَّمْتُ

أَتَفَعَّلُ

تَفَعَّلْتُ

أنا

үйренемін

үйрендім

تَتَعَلَّمُ

تَعَلَّمْتَ

تَتَفَعَّلُ

تَفَعَّلْتَ

أَنْتَ

2

үйренесің

үйрендің

تَتَعَلَّمِينَ

تَعَلَّمْتِ

تَتَفَعَّلِينَ

تَفَعَّلْتِ

أَنْتِ

3

үйренесің

үйрендің

يَتَعَلَّمُ

تَعَلَّمَ

يَتَفَعَّلُ

تَفَعَّلَ

هُوَ

4

үйренеді

үйренді

تَتَعَلَّمُ

تَعَلَّمَتْ

تَتَفَعَّلُ

تَفَعَّلَتْ

هِيَ

5

үйренеді

үйренді

Екілік түр

نَتَعَلَّمُ

تَعَلَّمْنا

نَتَفَعَّلُ

تَفَعَّلْنا

نَحْنُ

6

үйренеміз

үйрендік

تَعَلَّمانِ

تَعَلَّمْتُما

تَفَعَّلانِ

تَفَعَّلْتُما

أَنْتُما

7

үйренесіңдер

үйрендіңдер

يَتَعَلَّمانِ

تَعَلَّمَا

يَتَفَعَّلانِ

تَفَعَّلَا

هُما

8

үйренеді

үйренді

تَعَلَّمانِ

تَعَلَّمَتَا

تَفَعَّلانِ

تَفَعَّلَتَا

هُما

9

үйренеді

үйренді

Көпше түр

نَتَعَلَّمُ

تَعَلَّمْنا

نَتَفَعَّلُ

تَفَعَّلْنا

نَحْنُ

10

үйренеміз

үйрендік

تَتَعَلَّمُونَ

تَعَلَّمْتُمْ

تَفَعَّلُونَ

تَفَعَّلْتُمْ

أَنْتُمْ

11

үйренесіңдер

үйрендіңдер

تَتَعَلَّمْنَ

تَعَلَّمْتُنَّ

تَفَعَّلْنَ

تَفَعَّلْتُنَّ

أَنْتُنَّ

12

үйренесіңдер

үйрендіңдер

يَتَعَلَّمُونَ

تَعَلَّمُوا

يَتَفَعَّلُونَ

تَفَعَّلُوا

هُمْ

13

үйренеді

үйренді

يَتَعَلَّمْنَ

تَعَلَّمْنَ

يَتَفَعَّلْنَ

تَفَعَّلْنَ

هُنَّ

14

үйренеді

үйренді

5-бап етістігіне мысалдар

Арабша

Аудармасы

Арабша

Аудармасы

تَأَلَّفَ

құралу

تَبَحَّثَ

қатты іздену

تَجَبَّرَ

асыра ұлықтау

تَجَدَّدَ

жаңарту

تَجَرَّحَ

жарақат алу

تَجَمَّعَ

жиналу

تَجَنَّسَ

азаматтық алу

تَحَصَّنَ

қорған салу

تَخَبَّرَ

хабар алу

تَدَبَّرَ

терең ойлану

تَوَلَّدَ

пайда болу, тудыру

تَرَبَّعَ

малдас құру

تَرَحَّبَ

қошеметке бөлену

تَرَدَّدَ

қайту, сенімді болмау

تَرَكَّبَ

құралу

تَسَخَّنَ

жылыту

تَشَيَّعَ

бөліну

تَصَدَّقَ

садақа беру

تَقَطَّعَ

байланыс үзілу

تَعَرَّضَ

ұшырау, кез болу

تَعَقَّلَ

ақылға келу

تَفَتَّحَ

ашылды

تَقَمَّصَ

көйлек кию

تَقَدَّمَ

алға жылжу

تَخَلَّفَ

артқа жылжу

تَلَوَّنَ

түсі өзгеру

تَلَوَّثَ

кір тигізу

تَوَجَّهَ

беттеу

تَنَحَّى

қашқақтау

تَوَقَّعَ

күтілу