Жаңа сөздер

Арабша	Аудармасы	Арабша	Аудармасы
مَكَثْتُ	болдым	بالإِسْكِنْدريةِ	Александрияда
الدَّوَاءُ	ем	لَحْظَةً	бір сәт
تُوقَدُ الْمَصَابِيحُ	шамдар жағылады	النَّمْلَةُ	құмырсқа
قُوتَها	ауқатын	أَمَامَ الْمِرَآةِ	айна алдында
يَثِبُ	секіреді	اللِّصُ	ұры
. أَصْحُو	оянамын	قُدَّامَ الْمِرآةِ	айнаға қарама-қарсы
أُنَظَّفُ أَسْنَانِي	тістерімді тазалаймын	دَاخِلُ الْحَقِيبَةِ	сөмкенің ішінде
وَقْتُ الْفَسْحَةِ	бос уақытта	طَعَامُ الْغَدَا	түскі ас

Ай аттары

Мусылманша ай күнтізбесі	Милади ай аттары	Қазақша ай аттары
مُحَرّمٌ	يَنايرُ	Қаңтар
صَفَرٌ	فِبْرايرُ	Ақпан
رَبِيعُ الْأَوَّل	مارِسُ	Наурыз
رَبِيعُ الثَّانِي	أَبْرِيلُ	Сәуір
جُمادِى الْأَولَى	مايو	мамыр
جُمادِى الْآخِرَةُ	يُونُيو	Маусым
رَجَبٌ	يُوليو	Шілде
شَعْبَانُ	أَغُسْطُسُ	Тамыз
رَمَضَانُ	سِبْتَمْبَرُ	Қыркүйек
شَوَّالُ	أُكْتُوبَر	Қазан
ذُو الْقَعْدَةِ	نُوفَمْبَرُ	Қараша
ذو الحِجّةِ	دِيسَمْبَرُ	Желтоқсан

سَبَبُ تَسْمِيةِ الشُّهُورِ الْهِجْرِيةِ

هَلْ سَأَلْتَ نَفْسَكَ يَوْمًا لِمَاذا سُمِيَتْ الشُّهُورُ الْهِجْرِيَّةِ بِأَسْمَائِها الْحَالِيَّةِ؟ وَهَلْ أَسْمَاهَا الرَّسُولُ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، بِهَذِهِ الْأَسْمَاءِ؟ أَمْ أَحَدُ أَصْحَابِهِ؟ أَمْ سُمِيَتْ فِي الْعَصْرِ الْجَاهِلِي؟ وَمَا أَصْلُ تَسْمِيةِ كُلِّ شَهْرِ بِاِسْمِهِ الْحَالِي؟

وَإِلَيْكَ أَصْلُ أَسْمَاءِ الشُّهُورِ كَمَا اِتَّفَقَ عَلَيْها الْعَرَبُ ، وَهِيَ أَسْمَاءُ جَاءَتْ مُرْتَبِطَةٌ بِفُصُولِ السَّنَةِ، أَوْ طَبِيعَةِ الْمَنَاخِ عَلَى مَدَارِ الْعَامِ، وَكَذَلِكَ بِطَبِيعَةِ الْحَيَاةِ الْبَدْوِيَةِ وَالْحُرُوبِ الْقَبَلِيَةِ: الْمُحَرَّمُ - سُمِيَ شَهْرُ الْمُحَرَّمِ بِهَذَا الْاِسْمِ لِأَنَّ الْعَرَبَ قَبْلَ الْإِسْلَامِ حَرَّمُوا الْقِتَالَ فِيهِ.

صَفَرُ- سُمِيَ شَهْرُ صَفَرِ بِذَلِكَ لِأَنَّ دِيَارَ الْعَرَبِ كَانَتْ تُصَفِّرُ خِلَالَهُ، أَيْ تَخْلُو مِنْ أَهْلِها، لِخُرُوجِهِمْ فِيهِ بَحْثًا عَنْ الطَّعَامِ وَالرَّزْقِ بَعْدَ اِنْتِهاءِ الشُّهُورِ الحُرُمِ،

رَبِيعُ الْأَوَّلِ- تَمَّتْ تَسْمِيَتُهُ فِي فَصْلِ الرَّبِيعِ، فَلَزِمَتْهُ التَّسْمِيَةُ.

ربيع الآخِر- سُمِيَ فِي فَصْلِ الرَّبِيعِ كَسَابِقِهِ. جُمادُ الْأُولَى- سُمِيَ فِي فَصْلِ الشِّتَاءِ حِينَ يَتَجَمَّدُ الْمَاءُ، فَلَزِمَتْهُ التَّسْمِيَةُ.

جُمادُ الْآخِرَةِ- سُمِيَ فِي فَصْلِ الشِّتَاءِ كَسَابِقِهِ.

رَجَبٌ- فِي اللُّغَةِ الْعَرَبِيَةِ، رَجَبَ الشَّيْءَ أَيْ عَظَّمَهُ، وَسُمِيَ هَذَا الشَّهْرُ "رَجَبٌ"، لِأَنَّ اَلْعَرَبَ كَانَ يُعَظَّمُونَهُ، وَيُحَرَّمُونَ الْقِتَالَ فِيهِ.

شَعْبَانُ- وَسُمِّيَ بِهَذا الْاِسْمِ لِأَنَّ الْعَرَبَ كَانَتْ تَتَشَعَّبُ فِيهِ، أَيْ تَتَفَرَّقُ لِلْحَرْبِ وَالْإِغَارَةِ، بَعْدَ قُعُودِهِمْ فِي شَهْرِ رَجَبِ.

رَمَضَانَ - تَمَّتْ تَسْمِيَتُهُ إِشَارَةً إِلَى الْحَرَارَةِ الْشَّدِيدَةِ فِي بِلَادِ الْعَرَبِ فِنَسِبِ إِلَيْها.

شَوَّالُ- سُمِيَ فِي فَتْرَةٍ تَشَوَّلَتْ فِيهَا ألْبَانُ الْإِبْلِ وَالمْاعِزِ،

ذُو الْقِعْدَةِ- شَهْرُ ذُو الْقِعْدَةِ مِنْ الْأَشْهُرِ الْحُرُمِ، وَالَّتِي حَرَّمَ فِيهَا الْعَرَبُ الْقِتَالَ، فَسُمِي نِسْبَةً إِلَى الْقُعُودِ عَنْ الْقِتَالِ.

ذُو الْحِجَّةِ-الْحَجُّ فِي اللُّغَةِ هُوَ الْقَصْدُ، وَفِي هَذَا الشَّهْرِ كَانَ الْعَرَبُ يَقْصِدُونَ الْبَيْتَ الْحَرَامِ لِأَدَاءِ مَنَاسِكَ الْحَجِّ.

Аудармасы

Һижри ай аттарының аталу себептері

Һижра айларының қазіргі атауларының не үшін аталғаны жайында өзіңнен бір рет болсын сұрадың ба? Оларды бұл аттарымен пайғамбар (с.а.у) атады ма? Әлде оның сахабалары атады ма? Әлде жәһилият (надандық) дәуірінде солай аталды ма? Әрбір айдың қазіргідей аталуының негізі қайда?

Сенің назарыңа арабтардың бір ауыздан келіскен ай аттарының негіздері. Бұл аттар жыл мезгілдерімен, жыл бойындағы табиғи құбылыстармен, сол секілді бедуиндердің өмір көріністерімен руаралық соғыстармен байланысты болып келеді.

Мұхаррам – мұхаррам айының бұл есіммен аталу себебі өйткені арабтар исламға дейін бұл айда соғысуға тиым салған.

Сафар – бұл айдың сафар деп аталуы өйткені арабтардың үйлері бос болатын яғни тұрғындарынан босайтын. Олар харам айларынан кейін азық-түлік іздеу мақсатында шығып кететін.

Рабиғ әл-әууал – көктем мезгіліне бұл атау беріліп, бекітілді.

Рабиғ әл-ахир – жоғарыдағы көктем мезгіліне байланысты аталды.

Жумадул әууал – қыс мезгіліне су қатқан кезге қатысты айтылып, бекітілді.

Жумадул ахир - жоғарыдағы қыс мезгіліне байланысты аталды.

Ражаб – араб тілінде ражаб сөзі бір нәрсені ұлықтағанда қолданылады. Бұл айдың ражаб деп аталу себебі арабтар бұл айды ұлықтаған және бұл айда соғысуға тиым салған.

Шағбан – қасиетті айдан кейін соғысу үшін қайтадан бөлінгендігі үшін арабтар бұл атаумен атаған.

Рамазан – бұл атаудың берілуі араб еліндегі сол уақыттағы қатты ыстыққа байланысты сол себепті осы ат бекітілді.

Шәууал – бұл айда түйе, ешкінің сүті тартылғандықтан аталды.

Зул-қиғда – бұл қасиетті айлардың бірі, бұл айда соғысу харам. Бұлай соғыстан кідіргені үшін аталды.

Зул-хиджа – хадж сөзі мақсат дегенді білдіреді. Бұл айда арабтар қажылық рәсімдерін орандау үшін байтул харамға (қағба) бет алады.