Аудармасы

Алланың өсиеті

Алла тағала өзінің әзиз кітабында қысқа да нұсқа ата-анаға құрмет қылуды және жақсылық жасауды бұйырады. Ата-анамыз бізді тәрбиелеуде, білім беруде бар күш-жігерін жұмсады. Бізді бақытты қылу жолында аянбады. Ата-ана алдындағы міндет қартайған кезде құрмет қылу, бойұсыну, көмек қолын созу. Адам үшін маңызды нәрсе нәпсісінің өзгеруіне бақылау жасау, шайтанның азғыруына көнбеу. Бұл кейбір адамдарда ата-ана алдын хақысын өтемеуде байқалатын жағдай. Сіздерге әке мен бала арасында болған оқиғаны баяндаймын. Әкесі 85 те баласы 45 те еді. Екеуі саябақта отырған кезде қастарына қарға келіп қарқылдай бастайды.

Әкесі баласына: Бұл не?

Баласы: Қарға.

Аз уақыттан кейін әкесі екінші рет сұрады.

Әкесі: Бұл не?

Баласы таңырқаған күйде: Ол қарға.

Біраз уақыттан кейін әкесі тағы да сұрады.

Әкесі: Бұл не?

Баласы даусын көтеріп: Әке ол қарға, қарға

Біраз уақыттан кейін әкесі тағы да сұрады.

Әкесі: Бұл не?

Баласы шыдай алмай қатты ашуланып, даусын көтеріп: Туф, сұрақты қайталай бересің бе? Айтқан жоқпын ба? соны түсіну саған қиын болып тұр ма? Ол қараға.

Сол кезде әкесі тұрып бөлмесіне кетті аздан соң қайтып кеп бір парақтарды берді ол күнделігі еді. Беріп тұрып оқы деді.

Баласы оқи бастады: «Бүгін балама үш жас толды ол болса саябақта асыр салып ойнап жүр. Бір кезде қарға саябаққа келіп қарқылдай бастады.Балам менен: «Бұл не?» деп сұрады. Мен оған: «Бұл қарға» деп жауап бердім. Ол сол сұрақты 23 мәрте сұрады. Мен оған сонша мәрте жауап бердім және құшағыма қысып, сүйдім.

Ислам діні ата-анаға жақсылық қылуды міндет қылады. Өзіне деген бойұсыну мен ата-анаға деген бойұсынуда қатар қояды. Ата-анаға жақсылық жасауды ихсан деңгейінің жоғарғы деңгейіне теңейді. Сол арқылы ол дүниеде де ақыретте де сауапқа кенеліп, жетістікке жетеді.

Жаңа сөздер

Аудармасы	Арабша	Аудармасы	Арабша
жақсылыққа	بِالإِحْسَانِ	өсиет қылды	أَوْصَى
тәсілмен	بِأُسْلُوبٍ	ізгілік	الْبِرُّ
машаққат көру	تَحَمَّلَا	қысқа	الْإِيجَازُ
бізді бақытты қылу үшін	لِإسْعَادِنَا	жоғарғы	بالغاً
бой ұсыну	الإِطَاعَةُ	құрметтеу	التَّقْدِيرُ
қартайғанда	عِنْدَ الْكِبَرِ	көмек	المُسَاعَدَةُ
адам үшін	بِالْمَرْءِ	лайық	وَجَدِيرٌ
жамандыққа өзгеруі	عَلَى نَزَوَاتٍ	басқару	السَّيْطَرَةُ
апару	يَسُولُ	сыбарлау	وَسْوَاسٌ
жамандық	عُقُوقٌ	ата-ана	الْوَالِدَيْنِ
қарға	غُرَابٌ	сол мезетте	وَ إِذْ
жақыннан	مِنْ الْقُرْبِ	ұшады	يَطِيرُ
дауыс шығару	وَ يَصِيحُ	аз уақыттан соң	وَبَعْدَ دَقَائِقٍ
таң қалу	بِاِسْتِغْرَابٍ	шыдамады	فَلَمْ يَحْتَمِلْ
сол сұрақты	نَفْسَ السُّؤَالِ	күнделігі	مُذَكِّرَاتُهُ الْيَوْمِيَّةُ
бір жерден екінші жерге	مِنْ هُنا وَهُنَاكَ	сол уақытта	عِنْدَئِذٍ
құшаққа қыстым	فَحَضَنْتُهُ	жүгіреді	يَرْكُضُ
міндет болды	لَقَدْ وَجَبَ	сүйдім	قَبَّلْتُهُ
деңгейлес болу	قَرِنَ	ата-анаға	بِالْوَالِدَيْنِ
адамның жақсылығын	إِحْسَانُ الْمَرْءِ	бой ұсынуын	طَاعَتُهُ
жақсылықтың дәрежесі	دَرَجَاتُ الْإِحْسَانِ	жоғарғы	أَعْلَى
сәттілік	التَّوْفِيقُ	сауап	الْأَجْرُ
ақыретте	الْآخِرَةُ	дүниеде	فِي الدُّنِيا

Тапсырма:

1-жаттығу: Бірінші бап етістіктерінің түбір ерекшелігіне мән беру және әрбір түріне сөйлем құрап мысал келтіру.

2-жаттығу: 2-10 етістіктерінің түбірлерін жатқа айту және толыққанды сөйлеммен мысалдар келтіру.

3-жаттығу: Қиссаның жаңа сөздерін жаттау және тексті өз сөзімен айтып беру.

4-жаттығу: Төмендегі Құран аяттарынан түбірлерді анықтау және мағынасын айту¹.

5. الَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطَاءٍ عَن ذِكْرِي وَكَانُوا لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًا

6. إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ 

7. وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَن مَّوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِّلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ  

8. قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ قَتَلُوا أَوْلَادَهُمْ سَفَهًا بِغَيْرِ عِلْمٍ وَحَرَّمُوا مَا رَزَقَهُمُ اللَّهُ افْتِرَاءً عَلَى اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ 

Ескерту: Қосымша мәліметті аудио дисктегі 17-сабақтан ала аласыз.

Он сегізінші сабақ

Сан есімнің түрлері

Сан есім - заттың санын, мөлшерін, ретін, шамасын білдіретін сөз табы. Семантик-морфол. тұрғыдан есептік, реттік, болжалдық, жинақтық, топтық, бөлшектік болып бөлінеді.

1-10 аралығындағы есептік сан есімнің жасалу жолы

Араб тілінде сан есім тіркесіне байланысты кей жағдайда бір текте келсе, кейде қарама-қарсы текке ауысады. Бір, екі саны өзінің тіркестеріне харекет, тек бойынша сәйкес келеді. Мысалы: مَسْجِدٌ واحدٌ – бір мешіт. Бұл жерде мешіт сөзі ер тегінде келген оның саны да ер тегінде келді. Мысалы: مَدْرَسَةٌ وَاحِدَةٌ- бұл жерде мектеп сөзі әйел тегінде болғандық сан есімі де әйел тегінде келді. Екі саны да жоғарыдағы бір саны секілді жіктеледі. Үш пен он санының өзіне қатысты сөз тіркесімен жіктелуіне келер болсақ, сөз тіркесі көпше түрінде және маджрур халінде болады және сан есімі көпше түріне қарама-қайшы халде келеді және сан есімі сөйлемдегі орнына байланысты¹ өзгеріске ұшырайды. Мысалы: ثَلاثَةُ مَساجِدٍ – үш мешіт, خَمْسُ مَدَارِسٍ – бес мектеп. Мешіт сөзінің жекеше түрі – مَسْجِدٌ ер тегінде келгендіктен оның сан есімі қарама-қайшы текте әйел тегінде келген, сөйлемдегі орнына байланысты даммалы, фатхалы, кәсралы болуы мүмкін. Екінші мысалда мектеп сөзінің жекеше түрі – مَدْرَسَةٌ әйел тегінде келгендіктен оның сан есімі қарама-қайшы текте ер тегінде келген, сөйлемдегі орнына байланысты даммалы, фатхалы, кәсралы болуы мүмкін.

Жасалу жолы:

Әйел тегіне мысал	Ер тегіне мысал	Оқылуы	Араб-ша сан	Қазақша сан
		صِفْرٌ	٠	0
مَدْرَسَةٌ وَاحِدَةٌ	مَسْجِدٌ1 واحدٌ	وَاحِدٌ - واحِدَةٌ	١	1
Бір медресе	Бір мешіт
مَدْرَسَتانِ اِثْنَتانِ	مَسْجِدَانِ2 اِثْنانِ	اِثْنَانِ - اِثْنَتَانِ	٢	2
Екі медресе	Екі мешіт
ثلاثُ مَدَارِسٍ	ثلاثَةُ مَساجِدٍ	ثلاثُ- ثلاثَةُ	٣	3
Үш медресе	Үш мешіт
أرْبعُ مَدَارِسٍ	أرْبَعَةُ مَساجِدٍ	أرْبعُ- أرْبَعَةُ	٤	4
Төрт медресе	Төрт мешіт
خَمْسُ مَدَارِسٍ	خَمْسَةُ مَساجِدٍ	خَمْسُ- خَمْسَةُ	٥	5
Бес медресе	Бес мешіт
سِتُّ مَدَارِسٍ	سِتَّةُ مَساجِدٍ	سِتُّ- سِتَّةُ	٦	6
Алты медресе	Алты мешіт
سَبْعُ مَدَارِسٍ	سَبْعَةُ مَساجِدٍ	سَبْعُ- سَبْعَةُ	٧	7
Жеті медресе	Жеті мешіт
ثَمانِي مَدَارِسٍ	ثَمانيةُ مَساجِدٍ	ثَمانٍ- ثَمانيةُ	٨	8
Сегіз медресе	Сегіз мешіт
تِسْعُ مَدَارِسٍ	تِسْعَةُ مَساجِدٍ	تِسْعُ- تِسْعَةُ	٩	9
Тоғыз медресе	Тоғыз мешіт
عَشَرُ مَدَارِسٍ	عَشَرَةُ مَساجِدٍ	عَشَرُ- عَشَرَةُ	١٠	10
Он медресе	Он мешіт

الْعِباراتُ

1-فِي مَدِينَتِنا مَسْجِدٌ واحِدٌ وَ مَدْرَسَةٌ واحِدَةٌ.

2. عِنْدِي قَلَمانِ و كُرَّاسَتَانِ.

3. فِي فَصْلِنا ثَلاثَةُ أَوْلادٍ و ثَلاثُ بَناتٍ.

4. فِي الشَّركَةِ أَرْبَعَةُ سائِقِينَ و أرْبَعُ سَيَّاراتٍ.

5. فِي الْمُحاضَرَةِ خَمْسَةُ طُلاَّبٍ و خَمْسُ طَالِباتٍ.

6. لِهَذا الدَّواءِ سِتَّةُ أَضْرارٍ وَ سِتُّ فَوَائدٍ.

7 . فِي الْأُسْبُوعِ سَبْعَةُ أَيَّامٍ .لَدَيَّ سَبْعُ دقائِقٍ.

8. فِي الْغَابَةِ ثَمَانِيَةُ أُسُدٍ وَ ثَماني زَرَفاتٍ.

9. في الْبَيْتِ تِسْعَةُ أَبْوابٍ و تِسْعُ نَوَافِذٍ.

10. في الْمَدِينَةِ عَشَرَةُ متاحِفَ¹ وَ عَشْرُ حَدَائِقٍ

Аудармасы

1. Біздің қаламызда бір мешіт және бір мектеп бар

2. Менде екі қалам және екі дәптер бар

3. Сыныбымызда үш ер бала және үш қыз бала бар

4. Фирмада төрт жүргізуші және төрт автокөлік бар

5. Лекцияда бес студент ер бала және бес студент қыз бала бар.

6. Бұл дәрінің алты зияны және алты пайдасы бар.

7. Аптада жеті күн. Менде жеті минут бар.

8. Орманда сегіз арыстан және сегіз керік бар.

9. Үйде тоғыз есік және тоғыз терезе бар.

10. Қалада он мұражай және он саябақ бар.