Жаңа сөздер

Қазақша	Арабша	Қазақша	Арабша
ішпей тұрып	قَبْلَ شُرْبِهِ	дұғадан кейін	بَعْدَ دُعاءِ
оқу	قِرَاءَةٌ	иманын	إيمانَهُ
екі ер адамның арасын	بَيْنَ رَجُلَيْنِ	сезімдер	عَواطِفٌ
таулардың үстінде	فَوْقَ الْجِبالِ	бүркіт	الصَّقْرُ
жер	الْأَرْضُ	аспандағы	مَنْ في السَّماواتِ
төсеніш	الْبِساطُ	ауыл тұрғыны	أَهْلُ الْقُرَى
ұры жайлы	عَنْ اللِّصِ	әскербасы	الْقَائِدُ
жоспар	خُطَّةً	әскери	عَسْكَرِيَّةً
барлық қойларын	جَميعُ أَغنامِهِ	кедейлер үшін	لِأَجْلِ الْفُقَراءِ
көліктің үстіне	ظَهْرِ السَّيَّارَةِ	заттарын	الْمَتاعُ
қатты аурудан	مِنْ شِدَّةِ الْأَلَمُ	сөзін	مَقُولَةٌ
оны құрметтей отырып	اِحْتِراماً لَهُ	заң	الْقَانُونُ
ұйқыдан	مِنْ النَّوْمِ	жеңіс күні	يَوْمُ الْفَتْحِ
жүріс	المَشِيَ	таяқ	الْعَصا

Тапсырмалар:

1-жаттығу. Жаңа етістіктерді жаттау.

2. жаттығу. Жаңа етістіктерді оймен жіктеу және екі етістікті жазбаша түрде жіктеу.

3-жаттығу. Төмендегі құран аяттарынан етістіктің 2-бабын тауып мағынасын айту.¹

1. قَالَ أَرَأَيْتَكَ هَٰذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًاالَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ  

2. يُنَبَّأُ الْإِنسَانُ يَوْمَئِذٍ بِمَا قَدَّمَ وَأَخَّرَ

3. قَالُوا رَبَّنَا مَن قَدَّمَ لَنَا هَٰذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِي النَّارِ

4. سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ 

5. بَلْ جَاءَ بِالْحَقِّ وَصَدَّقَ الْمُرْسَلِينَ

Ескерту: Қосымша мәліметті аудио дисктегі 20-сабақтан ала аласыз.

Жиырма бірінші сабақ

Мезгіл үстеу және мекен үстеу²

ظَرْفُ الزمانِ وَ المَكانِ

Зарф - (қазақ тілі грамматикасында мезгіл үстеу) араб тілінде екіге бөлінеді: Мезгіл үстеу және мекен үстеу. Үстеу өз ішінде шектеулі және шексіз болып екіге бөлінеді. Мысалы шектеусіз мезгіл үстеу: وَقْتٍ ,(уақыт) زَمَانٍ, (заман) حِينٍ (сол кез) т.б.

Мекен үстеуге әрбір заттың алты тарапы мысал болады: فَوْقَ,(жоғары) تَحْتَ ,(асты) أَمامَ ,(алды) وَراءَ, (арты) يَمِينَ,(оң) شِمالَ,(сол) секілді ара қашықтық мөлшерлері олардың ұзындығы белгі болғанымен деректі зат ретінде ұстап сезе алмаймыз. Мысалы: كِيلومِتْر,(километр) سنتيمتر(сантиметр) .

Шектеулі мезгіл үстеуге келетін болсақ, мекенді көріп сезе аламыз ал уақытты көріп сезе алмаймыз шектеулі мезгіл үстеулеріне келесі жатады: ساعَةٍ, (сағат) يَوْمٍ,(күн) لَيْلَةٍ , (түн) أُسْبوعٍ (апта), شَهْرٍ (ай), سَنَةٍ (жыл).

Шектеулі мекен үстеу үстеу нақты белгілі мекенді меңзейтін үстеу. Ел, жер, өзен көлдердің су аттары т.б мекенді меңзейтін үстеулер кіреді.

Мысалдар

مَكَثْتُ بالإِسْكِنْدريةِ شَهْرًا. شَرِبَ الْمَرِيضُ الدَّوَاءَ صَبَاحًا. جَلَسْتُ مَعَ صَدْيقِي لَحْظَةً. تُوقَدُ الْمَصَابِيحُ لَيْلًا.تَجْمَعُ النَّمْلَةُ قُوتَها صَيْفًا . وَقَفْتُ أَمَامَ الْمِرَآةِ. جَلَسْتْ الْهِرَّةُ تَحْتَ الْمَائِدَةِ.نَامَ الْكَلْبُ خَلْفَ الْبَابِ. يَثِبُ اللِّصُ فَوْقَ السُّورِ. جَرَى عَلِي مَيْلًا. أَصْحُو مِنْ النَّوْمِ صَبَاحًا ، أَقِفُ قُدَّامَ الْمِرآةِ لِأَغْسِلَ وَجْهِي وَ أُنَظَّفُ أَسْنَانِي ، ثُمَّ أَضَعُ كُتُبِي وَ أَقْلَامِي دَاخِلَ الْحَقِيبَةِ ، أَذْهَبُ إِلى الْمَدْرَسَةِ ، أَجْلِسُ فِي الْفَصْلِ مَعَ زُمَلَائِي ، ثُمَّ أَقْضِي وَقْتَ الْفَسْحَةِ فِي مَكْتَبَةِ الْمَدْرَسَةِ ، نَلْتَقِي ظُهْرًا ، أَعُودُ إِلَى الْمَنْزِلِ ، وَ أَجْلِسُ حَوْلَ الْمَائِدَةِ مَعَ أُسْرَتِي لِتَنَاولَ طَعَامَ الْغَدَا.

Аудармасы

Александрияда бір ай болдым. Науқас дәріні таңертең ішті. Бір сәт досыммен отырдым. Шамдар түнде жағылды. Құмырсқа азығын жазда жинайды. Айнаның алдында тұрдым. Мысық дастарханның астына отырды. Есіктің артында ит ұйықтады. Ұры қорғанның үстінен секірді. Әли бір мил жүгірді. Ұйқыдан таңертең тұрдым. Айнаның алдында бетімді жуу үшін және тісімді тазалау үшін тұрамын. Сосын кітаптарымды және қаламдарымды портфелімнің ішіне саламын. Мектепке барамын. Сыныпта достарыммен бірге отырамын. Сосын бос уақытымды мектептің кітапханасында өткіземін. Түсте кездесеміз. Үйге қайтамын және жанұяммен бірге түскі аш ішуге отырамын.