Жиырма алтыншы сабақ Сұраулық шылаулар

7. أَيْنَ: Мекенді анықтауға байланыста қойылатын сұраулық шылау. Мысалы: أَيْنَ تَسْكُنُ ؟ - Қайда тұрасың? أَيْنَ عَمِلْتَ - Қайда жұмыс істедің? أَيْنَ مُحَمَّدٌ – Мұхаммед қайда? Сонымен қатар бұл сұраулық шылаудың алдына مِنْ қосымшасы жалғанса, бір заттың қайдан бастау алғаны жайында сұрау жасалынады. Мысалы: مِنْ أَيْنَ خَرَجَ الْفأْرُ – Тышқан қайдан шықты? Егер إلى қосымшасы жалғанса, белгілі бір әрекеттің қайда аяқталатыны жайында сұрау жасалынады. Мысалы: إِلى أَيْنَ تُسافِرُ - қайда сапар шегесің?

8. كَيْفَ: Бір заттың, халі жайында мәлімет алу үшін қолданылатын сұраулық шылау. Мысалы: كَيْفَ كانَ الْاِجْتِماعُ – Жиналыс қалай болды. كَيْفَ أَبوكَ – Әкең қалай?

9. أَنَّى: Мекенге байланысты қолданылады және қайдан деген сұраққа жауап береді. Мысалы: أَنَّى لَكَ هَذَا الْقَلَمُ- Бұл қалам қайдан пайда болды. Кейде қалай? деген сұраулық шылаудың орнына қолданылады. Мысалы: أَنّى يَنْصُرُ الْمُسْلِمِينَ - Мұсылмандарға қалай көмектеседі. Сонымен қатар қашан сұраулық шылауының орнына қолданылады. Мысалы: أَنَّى اسْتَيقَظْتَ؟ - Қашан ояндың?

10. كَمْ: Бір нәрсенің саны жайында мәлімет беретін сұраулық шылау. Мысалы: كَمْ كِتاباً قَرَأْتَ؟ - канша кітап оқыдың? بِ қосымшасымен жалғанып келеді. Мысалы: بِكَمْ اِشْتَرَيْتَ الْقَميصَ؟ - Көйлекті нешеге сатып алдың?

11. أَيُّ: Бір затты белгілеу мақсатында қолданылатын сұраулық шылау. Қандай? Қай? Сұрақтарына жауап береді. Ол әйел, ер тегі болып бөлінеді. Мысалы: أَيُّ كِتابٍ قَرأْتَ؟ - қандай кітап оқыдың (ер тегі). أَيَّةُ سَيّارَةٍ اِشْتَرَيْتَ – Қандай машина сатып алдың? Сөйлемдегі орнына байланысты фатхалы, даммалы, касралы болып, грамматикалық талдауға салынады.

Сұрақ-жауап

أيْنَ كُنْتِ بِالْأمْسِ يا فَاطِمَةُ؟ - كُنْتُ فِي الْجَامِعَةِ.

لِماذَا لا تَقِفُ هُنا بِسَيارَتِكَ؟ لا أَقِفُ هُنا لِأنَّ هُنا الْوقُوفُ مَمْنُوعٌ.

أيْنَ وَضَعْتِ كِتابِي؟ وَضَعْتُهُ عَلَى الْمَكْتَبِ.

مَتى يَرْجِعُ الْمُسْلِمُونَ مِنْ الْحَجِّ؟ يَرْجِعُ الْمُسْلِمُونَ مِنْ الْحَجِّ بَعْدَ الْأُسْبوعِ.

هَلْ وَجَدْتَ كِتابَكَ الْمَفْقودَ؟ نَعَمْ وَجَدْتُهُ عِنْدَ أخِي كَرِيمِ.

مَتَى نَزَلَتْ الثَّلْجُ؟ نَزَلَتْ الثَّلْجُ بِالْأَمْسِ.

هَلْ نَجَحَتْ ابْنَتُكَ فِي الْاِمْتِحاناتِ. نَعَمْ نَجَحَتْ.

لِماذا ما أتَيْتَ إلى الْعَمَلِ فِي وَقْتِهِ؟ عَفْواً ! هَذِهِ مَرَّةٌ أَخِيرَةٌ.

هَلْ فَهِمْتَ الدَّرْسَ الْمَاضِي؟ لا ما فَهِمْتُ جَيِّداً.

لِماذا الْمُسْلِمونَ يَفْرَحُونَ الْيَوْمُ؟ لِأَنَّ الْيَومَ عِيدٌ.

أيْنَ تَعَلَّمْتَ الْعَرَبيّةَ؟ تَعَلَّمْتُ الْعَرَبِيّةَ عِنْدَ أُسْتاذِ مَحْمودِ.

هَلْ تَعْرِفُ عَنْ كازاخْستان؟ نَعَمْ أَعْرِفُ عَنْ كازاخْستان كَثِيراً.

أيْنَ اِشْتَرَيْتَ الْبَدلَةَ؟ اِشْتَرَيْتُها فِي السُّوقِ.

هَلْ اِتَّصَلَ أَبُوكَ مِنْ لِيبيا؟ لا ما اتَّصَلَ بَعْدُ.

مَتى تَصْنَعُ هَذا الْعَمَلَ؟ سَأَصْنَعُ بَعْدَ السَّاعَةِ.

ماذا يَبْحَثُ مُحَمَّدٌ فِي الْعُرْفَةِ؟ يَبْحَثُ مُحَمَّدٌ فِي الْعُرْفَةِ مِفْتاحَهُ.

مَتى يَجْرِي نَهْرُ إسيلْ؟ يَجْرِي نَهْرُ إسيلْ في الرَّبيعِ.

مَنْ بَقَى فِي الْفَصْلِ مِنْ الطُّلابِ؟ بَقَى خالِدٌ فَقَطْ.

مَنْ يَدْفَعُ لِي خَمْسَ تِنْجى؟ أنا أدْفَعُ لَكَ.

أيْنَ كِتابُكِ يا رَوْشان؟ نَسَيْتُ كِتابي في الْبَيْتِ.

ماذا تُرِيدُ مِنْ الْأكْلِ؟ أَرِيدُ الْأَرْزَ الْبُخارِي.

هَلْ صَلَّيْتَ صَلاةَ الظُّهْرِ؟ لا سَأَصَلِّي بَعْدَ قَليلٍ.

مَتى تُساعِدُنِي في عَمَلِ الْبَيتِ؟ لا أُساعِدُكَ اِفْعَلْ بِنَفْسِكَ!

ماذا طَبَخْتِ الْيَومُ؟ طَبَخْتُ الْيَومُ الْبطاطَةَ.

Аудармасы

• Кеше қайда болдың Фатима?

• Кеше университетте болдым.

• Неге мұнада автокөлігіңмен тоқтамайсың?

• Мұнда тоқтамаймын өйткені мұнда тоқтауға болмайды.

• Кітабымды қайда қойдың?

• Оны үстелдің үстіне қойдым.

• Мұсылмандар қажылықтан қашан қайтады?

• Мұсылмандар қажылықтан бір аптадан кейін қайтады.

• Жоғалған кітабыңды таптың ба?

• Ия, бауырым Кәрімдікінде таптым.

• Қар қашан түсті?

• Қар кеше түсті.

• Қызың емтихандардан өтті ме?

• Ия, өтті.

• Неге жұмысқа уақытында келмедің?

• Кешіріңіз! Бұл ақырғы мәрте.

• Өткен сабақты түсіндің бе?

• Жоқ, жақсы түсінбедім.

• Мұсылмандар бүгін неге қуанып жатыр?

• Өйткені бүгін айт.

• Араб тілін қайдан үйрендің?

• Араб тілін ұстаз Махмудтан үйрендім.

• Қазақстан жайлы білесің бе?

• Ия, Қазақстан жайлы көп білемін.

• Костюмді қайдан сатып алдың?

• Базардан сатып алдым.

• Әкең Либиядан хабарласты ма?

• Жоқ әлі хабарласпады.

• Бұл істі қашан істейсің?

• Бір сағаттан соң істеймін.

• Мұхаммед бөлмеде не іздеп жатыр?

• Мұхаммед бөлмеде кілтін іздеп жатыр.

• Есіл өзені қашан ағады?

• Есіл өзені көктемде ағады.

• Студенттерден сыныпта кім қалды?

• Тек Халид қалды.

• Маған бес теңгені кім береді?

• Мен беремін.

• Раушан сенің кітабың қайда?

• Кітабымды үйде ұмытып кетіппін.

• Тамақтан нені қалайсың?

• Бұхаралық күрішті қалаймын.

• Бесін намазын оқыдың ба?

• Жоқ аздан соң оқимын.

• Үй жұмысына маған қашан көмектесесің?

• Көмектеспеймін өзің жаса.

• Бүгін не пісірдің?

• Бүгін картоп пісірдім.

Жаңа сөздер

Арабша	Аудармасы	Арабша	Аудармасы
هُنا	мұнда	الْوقُوفُ	тоқтау
مَمْنُوعٌ	тыйым салынған	بَعْدَ الْأُسْبوعِ	аптадан кейін
الْمَفْقودُ	жоғалған	الثَّلْجُ	қар
مَرَّةٌ	мәрте	أَخِيرَةٌ	соңғы
الدَّرْسُ الْمَاضِي	өткен апта	اِتَّصَلَ بِــــ	хабарласты
بَعْدَ السَّاعَةِ	бір сағаттан кейін	مِفْتاحُهُ	оның кітабы
في الرَّبيعِ	көктемде	فَقَطْ	тек
الْأَرْزُ الْبُخارِي	Бұқара палауы	صَلاةُ الظُّهْرِ	бесін намазы
بِنَفْسِكَ	өзің	الْبطاطَةُ	кортофель

Тапсырмалар:

1-жаттығу: Сұраулық шылауларды жаттау және қолданысына мән беру

2-жаттығу: Сабақтағы сұрақ-жауапқа мән бер

3-жаттығу: Төмендегі құран аяттарынан жиырма алтыншы сабақтағы сұраулық шылауларды табу.¹

1. كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

2. وَقِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تَعْبُدُونَ  

3. وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا  

4. كَمْ أَهْلَكْنَا مِن قَبْلِهِم مِّن قَرْنٍ فَنَادَوا وَّلَاتَ حِينَ مَنَاصٍ

5. أَنَّىٰ لَهُمُ الذِّكْرَىٰ وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مُّبِينٌ

6.  ثُمَّ بَعَثْنَاهُمْ لِنَعْلَمَ أَيُّ الْحِزْبَيْنِ أَحْصَىٰ لِمَا لَبِثُوا أَمَدًا

Ескерту: Қосымша мәліметті аудио дисктегі 26-сабақтан ала аласыз.