Жаңа сөздер

Аудармасы	Арабша	Аудармасы	Арабша
көрсету үшін	أنْ يُرِيَهُ	бір күні	يَوْمًا
сол уақытта	عَلَى الْحَالِ	серігі	جَلِيسُهُ
аудан	مَحَلَّةٌ	пәленше	الْفُلَانِي
сатумен	بِبَيْعِ	қасапшы	الْقَصَّابُ
ет	اللَّحْمُ	шұғылдану	مَشْغُولٌ
амалдарына	لِأَعْمَالِهِ	бақылай отырып	مُرَاقِبًا
кезде	لَمَّا	таң қаларлық	غَريباً
кіруі	جَنَّ	істі	أَمْرًا
мөлшер	مِقْدَارٌ	түннің	الَّليْلُ
таныстыру	أَنْ يُعَرِّفَ	қонақ күтуі	ضِيَافَتَهُ
дайындау	بِتَهِيَئةِ	құшақ жайып (пейілмен)	بِصَدْرٍ
тамақ	الطَّعَامُ	кең	رَحْبٍ
ілулі	مُعَلَّقًا	себетті	زِنْبِيلًا
кәрі кемпірді	عَجوزَ كَهْلَةَ	төбе	السَّقْفُ
тамақтандырды	أَطْعَمَهَا	киімдерін ауыстырды	وَأَبْدَلَ مَلَابِسَهَا
орнына	إِلَى مَكانِها	қайтарды	أَعَادَهَا
түсініксіз	غَيْرُ مَفْهُوَمَةٍ	айтты	تَلْفَظُ
қонақ күту негіздері	أُصُولُ الضَّيَافَةِ	өтеу	أَدَّى
қызмет жасаймын	أَخْدِمُها	әр уақтта	كُلَّ وَقْتٍ
сені жасасын	جَعَلَكَ	Алла кешірді	غَفَرَ اللهُ
жауап берді	قَدْ اِسْتَجَابَ	сүйіншіледі	أُبَشَّرُكَ
ұлықтау	تَجْلِيلُكَ	анаңның дұғасын	دَعْوَةَ أُمَّك
сый	جَزَاءٌ	сенің құрметтеуің	اِحْتِرَامُكَ

Тапсырма:

1-жаттығу: Әйел тегінің түрлері және оның негізгі белгілерін атау.

2-жаттығу: Мысалдардан әйел тегінде тұрған сөздерді тауып, оның қай түрде тұрғанын анықтау.

3-жаттығу: Қиссаның жаңа сөздерін жаттау және тексті өз сөзімен айтып беру.

4-жаттығу: Төмендегі Құран аяттарынан әйел тегін тауып, анықтау және мағынасын айту¹.

1. وَإِذَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَجَاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُو الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوا ذَرْنَا نَكُن مَّعَ الْقَاعِدِينَ 

2. وَجَعَلْنَا السَّمَاءَ سَقْفًا مَّحْفُوظًا وَهُمْ عَنْ آيَاتِهَا مُعْرِضُونَ

3. وَإِن تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَىٰ لَا يَتَّبِعُوكُمْ سَوَاءٌ عَلَيْكُمْ أَدَعَوْتُمُوهُمْ أَمْ أَنتُمْ صَامِتُونَ

4. إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ فَأُولَٰئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا  

Ескерту: Қосымша мәліметті аудио дисктегі 16-сабақтан ала аласыз.

Он жеті нші сабақ

Түбір

المَصْدَرُ

Түбір – сөздің әрі қарай бөлшектеуге келмейтін, лексикалық мағынасын сақтаған негізгі бөлігі және ол белгілі бір әрекетті білдіргенмен етістік секілді белгілі бір шақта тұрмайды. Араб тілінде түбір бірінші баптан басқа баптарда белгілі формасы бар және сол формадан ауыспайды.

Бірінші баптың түбірінің белгілі формасы жоқ оны араб сөздіктері арқылы анықтап білеміз. Шамамен жиырмаға тарта түрі бар солардың кейбіреуіне тоқталып, олардың жиі қолданылатын мағыналарын атап өтсек:

Бірінші: ((فِعالَةٌ)) формасында көбінесе кәсіпке мамандыққа байланысты қолданылады. Мысалы:, تِجَارَةٌ (сауда) خِيَاطَةٌ, (тігін) زِعَامَةٌ (басшылық) т.б.

Екінші: ((فَعَلانٌ)) формасында жылдам өзгеріске байланысты қолданылады. Мысалы: فوَرانٌ (қайнау, жылдам көтерілу), غلَيان (су қайнау), جَيَشانٌ (мазасыздану) т.б.

Үшінші ((فِعالٌ)) формасында бір нәрседен бас тартуға байланысты қолданылады. Мысалы: إِباءٌ (бас тарту), جِماحٌ, (қаламау), نِفارٌ (қашқақтау).

Төртінші: ((فُعالٌ)) формасындағы түбір аурулардың түріне қатысты қолданылады. Мысалы: زُكامٌ (тұмау), صُداعٌ (бас айналу).

Бесінші: ((فُعْلَةٌ)) формасы түстерге байланысты қолданылады. Мысалы: زُرْقَةٌ (көк), خُضْرَةٌ (жасыл), صُفْرَةٌ(сары).

Екінші бап түбірі تَفْعِيلٌ формасында жасалады. Мысалы: تَعْليمٌ, (тағлым) تَدْرِيسٌ, (сабақ беру) تَثْبِيتٌ, (бекіту) تَكْرِيمٌ (сыйлау).

Үшінші бап түбірі مُفاعَلَةٌ , فِعالٌ формаларынан жасалады. Мысалы: مُصارَعَةٌ (күресу), مُساعَدَةٌ (көмек), قِتالٌ (соғысу).

Төртінші бап түбірі إِفْعالٌ формасынан жасалады. Мысалы: إسْلامٌ (ислам), إِخْلاصٌ (ықылас), إِخْراجٌ (шығару).

Бесінші бап түбірі تَفَعُّلٌ формасынан жасалады. Мысалы: تَقَدُّمٌ (прогресс), تَعَلُّمٌ (үйрену), تَقَرُّبٌ (жақындау).

Алтыншы бап түбірі تَفاعُلٌ формасында жасалады.

Мысалы: تَعاونٌ (көмектесу), تَزاورٌ (зиярат қылу), تَمارُضٌ (өтірік ауру).

Жетінші бап түбірі اِنْفِعالٌ формасында жасалады. Мысалы: اِنْفِتاحٌ (ашылу), اِنْصِرافٌ (кету), اِنْكِسارٌ (сыну).

Сегізінші бап түбірі اِفْتِعالٌ формасында жасалады. Мысалы: اِجْتِهادٌ (күш жұмсау) اِبْتِسامٌ (күлумдеу), اِبْتِعادٌ (алыстау).

Тоғызыншы бап түбірі إِفْعِلالٌ формасында жасалады. Мысалы: إحْمِرارٌ (қызару), إصْفِرارٌ (сарғаю), إخْضِرارٌ (жасылға айналу).

Оныншы бап түбірі اِسْتِفْعالٌ формасында жасалады.

Мысалы: اِسْتِغْفارٌ (кешірім сұрау), اِسْتِكْبارٌ (тәкәппарлық), اِسْتِقْبالٌ (қабылдау).

وَصِيةُ اللهِ

أَوْصَى اللهُ فِي كِتابِهِ الْعَزِيزِ بِالإِحْسَانِ إِلى الْوَالِدَيْنِ وَالْبِرِّ بِهِمَا بِأُسْلُوبٍ فِي قِمَّةِ الْإِيجَازِ . فَهُمَا تَحَمَّلَا تَحَمُّلاً بالغاً في تَرْبِيَتِنا وَ تَعْلِيمِنا ، وجاهَدا جِهَادًا لِإسْعَادِنَا ، فَمِنْ حَقِّ الْوَالِدَيْنِ التَّقْدِيرُ وَالْإِطَاعَةُ وَالْمُسَاعَدَةُ عِنْدَ الْكِبَرِ ، وَجَدِيرٌ بِالْمَرْءِ السَّيْطَرَةُ عَلَى نَزَوَاتِ النَّفْسِ وَ وَسْوَاسِ الشَّيْطَانِ الَّذِي قَدْ يَسُولُ لِبَعْضِ النَّاسِ عُقُوقِ الْوَالِدَيْنِ. وَ لَكُمْ الْقِصَّةُ عَنْ الْاَبِ وَ الوَلَدِ

كَانَ هُنَاكَ أَبٌ فِي 85 مِنْ عُمْرِهِ وَاِبْنِهِ فِي 45 وَكَانَا فِي الْحَدِيقَةِ وَ إِذْ بِغُرَابٍ يَطِيرُ مِنْ الْقُرْبِ وَ يَصِيحُ  فَسَأَلَ الْأَبُ اِبْنَهُ  الْأَبُ: مَا هَذَا ؟  الْاِبْنُ: غُرَابٌ  وَبَعْدَ دَقَائِقٍ عَادَ الْأَبُ وَسَأَلَ لِلْمَرَّةِ الثَّانِيةِ  الْأَبُ: مَا هَذَا؟  الْاِبْنُ بِاِسْتِغْرَابٍ : إِنَّهُ غُرَابٌ !!  وَدَقَائِقٍ أُخْرَى عَادَ الْأَبُ وَسَأَلَ لِلْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ  الْأَبُ: مَا هَذَا؟  الْاِبْنُ وَقَدْ اِرْتَفَعَ صَوْتَهُ: إِنَّهُ غُرَابٌ غُرَابٌ يَا أَبِي !!!  وَدَقَائِقٍ أُخْرَى عَادَ الْأَبُ وَسَأَلَ لِلْمَرَّةِ الرَّابِعَةِ  الْأَبُ: مَا هَذَا؟  فَلَمْ يَحْتَمِلْ الْاِبْنُ هَذَا غَضِبَ غَضَبًا وَاِرْتَفَعَ صَوْتَهُ أَكْثَرُ وَقَالَ: اُفْ تُعِيدُ عَلَيَّ نَفْسَ السُّؤَالِ فَقْدْ قُلْتُ لَكَ إِنَّهُ غُرَابٌ هَلْ هَذَا صَعْبٌ عَليْكَ فَهْمَهُ؟   عِنْدَئِذٍ قَامَ الْأَبُ وَذَهَبَ إِلى غُرْفَتِهِ ثُمَّ عَادَ بَعْدَ دَقَائِقٍ وَمَعَهُ بَعْضَ أَوْرَاقٍ كانَ مُذَكِّرَاتُهُ الْيَوْمِيَّةُ ثُمَّ أَعْطاهُ لِابْنِهِ وَقَالَ لَهُ اِقْرَأْهَا  بَدَأَ الْاِبْنُ يَقْرَأُ : الْيَوْمُ أَكْمَلَ اِبْنِي 3 سَنَوَاتٍ وَهَا هُوَ يَرْكُضُ مِنْ هُنا وَهُنَاكَ وَإِذْ بِغُرَابٍ يَصِيحُ فِي الْحَدِيقَةِ فَسَأَلَنِي اِبْنِي مَا هَذَا فَقُلْتُ لَهُ اِنَّهُ غُرَابٌ وَعَادَ وَسَأَلَنِي نَفْسَ السُّؤَالِ 23 مَرَّةٍ وَأَنَا أَجَبْتُهُ 23 مَرَّةٍ فَحَضَنْتُهُ وَقَبَّلْتُهُ.

لَقَدْ وَجَبَ الإِسْلَامُ الْبِرَّ بِالْوَالِدَيْنِ وَقَرِنَ طَاعَتَهُ بِطَاعَتِهِمَا، بَلْ جَعَلَ إِحْسَانَ الْمَرْءِ لِوَالِدَيْهِ مِنْ أَعْلَى دَرَجَاتِ الْإِحْسَانِ الَّتِي بِهَا الْأَجْرُ وَ التَّوْفِيقُ فِي الدُّنِيا وَالْآخِرَةِ