Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Карманный польско-русский и русско-польский словарь. Около 10 000 слов в каждом разделе. (Podręczny polsko-rosyjski i rosyjsko-polski słownik. Około 1
.pdf
WYMOWA LITER ROSYJSKICH
(uzupełnienie)
W języku rosyjskim nie ma nosówek, ale za to literę a, o wyma-
wiamy różnie, w zależności od miejsc, które a, o zajmują w słowie i od
akcentu. W wielkim przybliżeniu nieakcentowany dźwięk oznaczony
literkę o wymawiamy jak a, lub podobną samogłoską zbliżoną do a.
Ogólne zasady:
1) litera a wymawiana jest jako [á] na początku słowa, np. áзбука,
lub za spółgłoską i samogłoską w akcentowanej sylabie przed spółgło-
ską lub w końcu słowa (водá, онá, дáмба);
2) bliską z а [Λ] na początku w nieakcentowanych sylabach:
алмáз, арт
3) a = [Λ] za spółgłoską (oprócz ч, ш) w 1-wszej sylabie przed
sylabą akcentowaną: забóта, барáн, вагóн;
4) a = [ъ] za spółgłoskami (oprócz ч, ш) w innych sylabach będą-
cych nie pod akcentem (oprócz 1-wszej sylabie przed sylabą akcentowaną): магазин, даровáть, щука, утка;
5) a = [и э ] za spółgłoskami ч, ш w 1-wszej sylabie przed sylabą
akcentowaną: час
6) a = [ь] za ч, ш w innych sylabach będących nie pod akcen-
tem (oprócz 1-wszej sylabie przed sylabą akcentowaną): часовщ
площáдь.
Podobne warianty wymowy (redukcji) dotyczą i innych samogłosek.
7) Np.: e podobne [и э] w słowach: селó, бедá, земл
8) Redukcji podlega e w innych sylabach przed sylabą, będącą pod
akcentem (oprócz pierwszej w tej serii): лесор
лексикóн, непогóда;
9) Rosyjskie e jak polskie е [э] wymawia się w słowach: вендéтта,
детéктор; jak rówież w wyrazach z ж, ш, ц i z innymi twardymi akcentowanymi spółgłoskami: жест, цепь, шея, тéннис, турнé, купé;
10) Podobna wymowa e możliwa jest w akcentowanej sylabie w
słowach typu: сéно, тéло, мель;
11) Ё jak [jo] czyta się w: ёлка, поёт, подъём;
12) Ё = [o]: лёд, мёд, нёбо; учёный, щёки;
13) И = [и]: имя, игрá, липа;
14) И = [ы]: шик, ж
15) И = [jи] po samogłoskach: мои, соловьи, сéмья;
16) Ю = [jу]:
17) Я = [jа]:
мясор
éрия, алфавит;
ы, чабáн;
ик,
я, мешóк;
уб, телегрáф, керосин,
ито, цирк, жизнь;
юмор, южный, каюта;
яблоко, яма; podlega redukcji w słowach: дéсять,
убка, рядовóй;
251
18) Я = różnym wariantom [и]: язык, ядрó, ямщик; пятáк, рябóй,
лягушка.
Najogólniejsze zasady wymowy spółgłosek:
1) б = [п] na końcu słów i przed bezdźwięcznymi к, п, с, т, ф, х,
ц, ч, ш, щ: арáб, лоб, трубка, обхóд;
2) zmiękczone б = zmiękczonemu [п] w wygłosie: гóлубь, дробь;
3) w tej samej pozycji в = [ф]: лев, прил
ив, овцá, вход;
4) г = [к] w tej samej pozycji i przed п, с, т, ф, х, ц, ш, щ: бег,
рог, снег;
5) г = [в]: дорогóго, дóброго, большóго;
6) гк = [хк]: мягкий, лёгкий;
7) д = [т]: сад, код, гóрод;
8) w tej pozycji wygłosu ж = [ш]: нож, бáгаж, стаж;
9) з = [с]: глаз,
таз, вóзка;
10) зч = długiemu [ш]: закáзчик, извóзчик;
11) к = [г]: анекдóт, вокзáл, экзáмен;
12) нтск = [нцк]: парлáментский, доцéнтский;
13) рдц = [рц]: сéрдце, серцевина;
14) сж = długiemu [ж]: сжáрить, сжать, сжечь;
15) сч = [ш` ч`]: счáстье, счёт, считáть.
Takie są najogólniejsze zasady wymowy rosyjskich słów.
WSKAZÓWKI METODYCZNE
Dany słownik powinien być pomocny dla wszystkich
odwiedzających Rosję, jak również dla czytelników codziennej
rosyjskiej periodyki, czasopism i gazet, dla czytelników współczesnej
literatury pięknej.
Słownik powinien być informatorem w najprostrzych językowych
sytuacjach.
Dlatego też słownik zawiera nie tylko zasadniczy, najczęściej
używany, zasód leksykalny języka rosyjskiego, ale rówież wyrazy
często wykorzystawane w polskich środkach masowej informacji.
Ma się na uwadze nie tylko tzw. “nowomowę”, ale jak również nowe
terminy, które powstały w wyniku przemian w społeczeństwie, kulturze,
nauce, technice w ostatnim okresie czasu. Słownik ma za zadanie
wyjaśnić znaczenia tych nowych jednostek (słów, frazeologizmów,
skrótowców).
Wyrazy hasłowe podano w danym słowniku w ścisłym porządku
alfabetycznym. Wyrazy lub jego powtarzające się części w systemie
252
gniazdowym zastępowane są tyldą (~). Zmieniającą się część słowa od
niezmiejącej części oddziela się podwójną pionową kreską (||).
Np.: смéн||а ж. zmiana ż.; ~ караула zmiana warty
зачётн||ый ~ая книжка indeks
Frazeologizm wyprzedza znak <>.
Искá||ть szuka||ć; <> ~ wiatru w polu.
Homonimy i paronimy mają numerację rzymską.
ключ I м. klucz (muzyczny)
ключ II м. klucz (na niebie);
нóта I ж. nuta (muzykalna)
нóта II ж. nota (dyplomatyczna)
Informację o różnych znaczeniach słowa numeruje się arabskimi
cyframi w półokrągłym nawiasie.
вéтреный 1) wietrzny; 2) lekkomyślny
вéшалк||а ж. 1) szatnia (w szkole); 2) wieszadło (w szafi e) n;
3) wieszak (pętelka na ubraniu) m
Synonimy mogą być pomocnymi przy dodatkowym wyjaśnieniu
znaczenia słowa.
горизóнт м. horyzont, widnokrąg
Terminologia specjalna oznaczona jest odpowiednim słownikowym
kwalifi kator m. ukazującym, np., na rodzaj, liczbę i t.d.
бренд м. pекл. brend
памя
тка ж. 1) notatka, uwaga; 2) kwalifi kator m. leksgr.
поискóвик м. 1) wyszukarka ż. komp.; 2) szperacz m.
принтер ж. комп. drukarka ż.
Spis skrótów terminów gramatycznych i tematycznych wyjaśni ich
znaczenie.
Rodzaj przy rosyjskim słowie stawi się w przypadku, kiedy występuje
różnica w tej gramatycznej kategorii między rosyjskim i polskim
rzeczownikiem.
Inne różnice pokazane są przy pomocy przykładów na wykorzystanie
w mowie różnych kategorii, albo, jak np., przy czasowniku przy pomocy
odpowiednich zaimków pytających.
болéть chorować; ~ ангиной ~ na co na anginę
ожидáть, ждать кого, чего czekać na kogo, na co
Czasami przy nowym albo specjalnym słowie daje się krótką
encyklopedyczną defi ncję. Np.: стрингер м. strynger (независимый
журналист). Ta dodatkowa informacja może zastąpić tematyczny
kwalifi kator.
Wielosylabowe rosyjskie słowa opatrzone są znakiem akcentu. Na
akcentowany ё znak akcentu nie stawia się.
253
СЛОВАРЬ
SŁOWNIK
А
а а
абажу
р м. abażur
аббáт м. opat
аберрáция ж. физ., астр. отклонéние, заблуждéние aberracja
абитуриéнт м., выпускник (школы) abiturient
абитуриéнтка ж. abiturientka
абзáц м. ustęp w tekście
абонемéнт м. аbonament
абонéнт м. abonent
абóрт м. abort m., skrobanka ż.
абрикóс м. morela ż.
абсолютный absolutny
абстрáктный abstrakcyjny
авангáрд м. awangarda ż.
авáнс м. zaliczka ż.
авантюра ж. awantura
авáрия ж. awaria
аватáры комп. мн. awatary (виртуáльные силуэты)
áвгуст м. sierpień
авиалиния ж. linia lotnicza
áвиапочта ж. poczta lotnicza ż.
авиациóнный lotniczy
авиáция ж. lotnictwo n.
австрали
австрали
автó ср. auto
автобиогрáфия ж. autobiografi a, życiorys
автóбус м. autobus; туристи
автóбус||ный autobusowy; ~ ая останóвка przystanek autobusowy
автовокзáл м. dworzec autobusowy
автогóнщик м. rajdowiec
автóграф м. autograf
автозавóд м. fabryka samochodów
автоинспéкция ж. drogówka; kontrola ruchu drogowego
автомáт м. automat m.
ец м. Australijczyk
йский australijski
ческий ~ autokar
254
автоматический automatyczny
автомашина ж. samochód
автомобиль м. samochód
автомобильный samochodowy
автонóмия ж. autonomia
автонóмный autonomiczny
автоотвéтчик м. sekretarka ż.automatyczna
автопортрéт м. autoportret
áвтор м. autor
авторитéт м. autorytet
автору
чка (шариковая) ж. długopis m.
автосéрвис м. autoserwis
автостоя
нка ж. parking, postój m. taksówek
автострáда ж. autostrada
автостраховáние ср. autocasco [autokasko]
автотрáнспорт м. transport samochodowy
áгат м. мин. agat
агéнт I (торговый) м. ajent
агéнт II (военный) м. agent, szpieg, szpicel
агéнтство (торговое) ср. ajencja ż.
агресси
вный agresywny
агрéссия ж. agresja
агрéссор м. agresor
агронóм м. agronom
агронóмия ж. agronomia
ад м. piekło n.
адаптáция ж. adaptacja
адвокáт м. adwokat, mecenas
администрати
вный administracyjny; ~ ое здáние biurowiec m.
администратор м. administrator
администрáция ж. administracja
адмирáл м. admirał
адреналин м. adrenalina ż.
áдрес м. adres; электрóнный ~ e-mail m.
адресáт м. adresat
адресовáть adresować
áдский piekielny
ажурный ażurowy
азáрт м. hazart
áзбука ж., алфавит м. abecadło n.
азербайджáнец м. Azerbajdżaniec
255
азербайджáнка ж. Azerbajdżanka
азербайджáнский azerbajdżanski
азиáтский azjatycki
азóт м. azot
áист м. bocian, bociek
айвá ж. pigwa
áйсберг м. lodowiec
академи
ческий akademicki; ~ óтпуск akademicki urlop; ~ спор
akademicka dyskusja
акадéмия ж. akademia
акáция ж. akacja
аквалáнг м. akwalung
аквалангист м. płetwonurek
аквапáрк м. akwapark, aquapark
акварéль ж. akwarela
аквáриум м. akwarium
аккомпанемéнт м. akompaniament
аккомпанировать akompaniować
аккордеóн м. akordeon
аккредитив м. akredytywa ż.
аккумуля
тор м. akumulator
аккурáтный 1) (тщательный) porządny, staranny; 2) (пунктуаль-
ный) punktualny
акробáт м. akrobata
акробáтка ж. akrobatka
акселерáция ж. akceleracja
акт м. akt
актёр м. aktor
акти
вный aktywny
áктовый: áктовый зал aula ż.
актриса ж. artystka
актуáльный aktualny
акула ж. rekin m.
акупунктура ж. akupunktura
акустика ж. akustyka
акушéрка ж. аkuszerka
акцéнт I м. akcent
акцéнт II м., ударéние ср.
з м. торг. akcyz
акци
акционéрный akcyjny
áкция ж. akcja
256
албáнец м. Albańczyk
албáнка ж. Albanka
албáнский albański
áлгебра ж. algebra
алгоритм м. algorytm
алкогóль м. alkohol
алкогóльный alkoholowy
алимéнты мн. alimenty
аллергéн м. alergen
аллерги
я ж. alergia ż., uczulenie n.
аллéя ж. aleja
аллó! hallo!
алмáз м. diament
алтáрь м. церк. ołtarz
алфави
т м., áзбука ж. abecadło n.
áлчность ж., жáдность chciwość
áлый purpurowy
альбóм м. album
альпийский alpejski
альпинизм м. alpinizm
альпини
ст м. alpinista, taternik
альпинистка ж. alpinistka, taterniczka
альт м. alt
алюми
ний м. aluminium
амбáр м. spichlerz
амбивалéнтный ambiwalentny
амбулатóрия ж. ambulatorium n.
америкáнец м. Amerykanin
американка ж. Amerykanka
америкáнский amerykański
аметист м. ametyst
аммиáк м. amoniak
амнистия ж. amnestia
амортизáтор м. amortyzator
амфибия ж. amfi bia
амфитеáтр м. amfi teatr
анáлиз м. analiza ż.
аналóгия ж. analogia
ананáс м. ananas
анатомический anatomiczny
анатóмия ж. anatomia
257
анáфема ж. церк. anathema, klątwa
анахронизм м. anachronizm
ангáр м. ав. hangar
áнгел м. anioł
áнгельский anielski
на ж. angina
анги
йский angielski
англи
англичáнин м. Anglik
англичáнка ж. Angielka
анекдóт м., острóта ж., шутка dowcip
анестезия ж. anestezja
анис м. anyżek
анкéта ж. ankieta
ансáмбль м. zespół; ~ пéсни и пля
ски zespół pieśni i tańca; ~ двор-
цов и парков zespół pałaców i parków
антарктический antarktyczny
антéнна ж. antena
антибиóтик м. antybiotyk
антидепрессáнт м. antydepresant
антиквариáт м. antykwariat
антиквáрный antykwarski
антинóмия ж. antynomia
антициклóн м. antycyklon
античный antyczny
антóним м. antonim
антрáкт (в театре) м. antrakt, przerwa (w spektaklu)
антрекóт м. antrykot
анютины глáзки bratki mn.
аóрта ж. анат. aorta
апартамéнты мн. apartamenty
апельсин м. pomarańcza ż.
аплоди
ровать klaskać
аплодисмéнты мн. poklask m.
апогéй м. apogeum
аппарáт м. aparat
аппендицит м. wyrostek robaczkowy
аппети
т м. apetyt
апрéль м. kwiecień
аптéка ж. apteka
арбуз м. arbuz
аргумéнт м. argument
258
арéна ж. arena
арéнда ж. arenda
арендовáть arendować
арéст м. areszt
арестовáть aresztować
аристокра
аристокра
аристократи
т м. arystоkratа
тка ж. arystоkratka
ческий arystоkratyczy
аристокрáтия ж. arystokracja
арифмéтика ж. arytmetyka
áрия ж. aria
áрка ж. arkada
áрмия ж. armia
армянин м. Ormianin
армянка ж. Ormianka
армянский ormiański
аромáт м. aromat
аромáтный aromatyczny
артéль м. artel
артéрия ж. arteria
артиллéрия ж. artyleria
ст м. artysta
арти
арти
стка ж. artystka
артифакт м. artyfakt
áрфа ж. harfa
зм м. archaizm
архаи
археóлог м. archeolog
археолóгия ж. archeologia
архи
в м. archiwum
архиепископ м. arcybiskup
архипелáг м. archipelag
архитéктор м. architekt
архитектура ж. architektura
аспирáнт I м. aspirant, doktorant
аспирáнт II m. aspirant (младший чин в полиции)
аспири
н м. aspiryna
ассамблéя ж. zgromadzenie n.
ассистéнт м. asystent
ассортимéнт м. asortyment
ассоциáция I ж. stowarzyszenie n.; ~ ученых stowarzyszenie uczony
ассоциáция II ж. skojarzenie n., asocjacja ż.
259
áстма ж. astma
áстра ж. aster m.
астронáвт м. astronauta
астронáвтика ж. astronautyka
астронóм м. astronom
астрономи
ческий astronomiczny
астронóмия ж. astronomia
асфальт м. asfalt
атáка ж. atak m.
атаковáть atakować
ательé ср. 1) (художника, скульптора) atelier m., pracownia; 2) (по
пошиву одежды) salon mody
áтлас м. atlas
атмосфéра ж. atmosfera
атмосферный atmosferyczny
áтом м. atom
áтомный atomowy
атташé м., нескл. attaché
аттестáт м. świadectwo n.; ~ об окончáнии срéднего учéбного
заведéния świadectwo dojrzałości; maturalne świadectwo
аудиóкни
га, е-книга, электрóнная книга e-książka ż., e-book
аудит м. комп. (система охраны данных) audyt
аудитóрия ср. audytorium
аукциóн м. licytacja ż.
афи
ша ж. afi sz m.
афори
зм м. aforyzm
африкáнский afrykański
аэродрóм м. lotnisko n.
аэрозóль м. aerosol
аэропóрт м. port lotniczy
бáбушка, бáбка ж. babcia, babka
багáж м. bagaż
багáжник м. bagażnik
бадминтóн м. badminton
бáза ж. в разн. знач. baza
базáр м. bazar
бáзис м. baza ż.
260
Б
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]