- •1 Егіншілік және агрохимия негіздері
- •1.1 Топырақ морфологиясы және оны зерттеу әдістері
- •Көлденеңіңің мөлшері
- •1.1.1 Тапсырма Топырақ кесіндісін сипаттау.
- •1.1.2 Тапсырма Топырақ үлгілерін алу және оларды химиялық талдауға (анализге) дайындау
- •1.1.3 Тапсырма Топырақ монолиттерін алу
- •Монолитті сипаттау
- •Қара топырақтың монолитінің сипаттамасы
- •Қызыл қоңыр топырақтың монолитін сипаттау
- •1.2 Топырақтың гранулометриялық (түйіршік) құрамы және оны зерттеу әдістері
- •1.2.1 Тапсырма Топырақтың гранулометриялық құрамын оның саз бөлшегін сумен шайдыру арқылы анықтау
- •1.2.2 Тапсырма Топырақтың гранулометриялық құрамын
- •1.2.3 Тапсырма Топырақтың гранулометриялық құрамын далалық жағдайда “ылғаудау” арқылы анықтау (н.А.Качинский әдісі)
- •1.2.4 Тапсырма Топырақтың гранулометриялық құрамын анықтау үшін органолептикалық әдісті қолдану
- •1.2.5 Тапсырма Топырақтың гранулометриялық құрамын
- •1.3 Топырақтың структуралық құрамы және структуралық агрегаттардың беріктігі, оларды анықтау
- •1.3.1 Тапсырма Топырақтың структурасын анықтау
- •1.3.2 Тапсырма Топырақтың структуралық агрегаттарының беріктігін н.И. Саввинов әдісі бойынша анықтау
- •1.3.3 Тапсырма Структуралық агрегаттардың беріктігін н.И.Никольский әдісімен анықтау
- •1.4 Топырақтың физикалық қасиеттері және оларды анықтау
- •1.4.1 Тапсырма Топырақтың қатты фазасының тығыздығын аңықтау
- •1.4.2 Тапсырма Топырақтың құрылым тығыздығын (көлемдік массасын) анықтау
- •1.4.3 Тапсырма Топырақтың куыстылығын анықтау
- •1.5 Топырақтың сулық қасиеттері және оларды анықтау
- •1.5.1 Тапсырма Топырақтың гигроскопиялық ылғалдығын анықтау
- •1.5.2 Тапсырма Максимальды гигроскопиялық ылғалдықты және өсімдіктің солу ылғалдығын анықтау
- •1.5.3 Тапсырма Топырақтың далалық ылғалдылығын анықтау
- •1.5.4 Тапсырма Топырақтың су сыйымдылығын анықтау
- •1.5.5 Тапсырма Топырақ ылғалдылығын және топырақтағы су қорын массалық әдіспен анықтау
- •1.5.6 Тапсырма Топырақтың өнімдік ылғалдық қорын (запасын) анықтау
- •1.5.7 Тапсырма Суару нормасын анықтау
- •1.5.8 Тапсырма Топырақтың су өткізгіштігін анықтау
- •1.5.9 Тапсырма Топырақтың су көтергіштік қабілетін (капиллярлылығын) анықтау
- •1.6 Ауыспалы егістер
- •1.6.1 Тапсырма Негізгі далалық дақылдардың алғы дақылдармен танысу және ауыспалы егістердің схемасын құру
- •1.6.1 Тапсырма
- •1.6.2 Тапсырма
- •1.6.3 Тапсырма
- •1.6.4 Тапсырма
- •1.7 Топырақты өңдеу
- •1.7.1 Тапсырма Топырақ өңдеу тәсілдерімен және топырақ өңдейтін машиналар жүйесімен танысу
- •1.7.2 Тапсырма Топырақ өңдеудің сапасының негізгі көрсеткіштері мен оны бағалаудың тәсілдері
- •1.7.3 Тапсырма Әртүрлі дақылдарды өсіруге жер өңдеу тәсілдерін зерттеу және оны қысқаша негіздеу
- •1.8 Егістіктердің арамшөптермен ластануын есепке алу тәсілдері
- •Сандық тәсілдері
- •Егістікте арамшөп қабаттылығын анықтау өлшемі
- •1.8.1 Тапсырма Егістіктің арамшөптермен ластануын сандық – салмақтық әдіспен анықтау
- •Тапсырманы орындау
- •1.8.2Топырақтың арамшөптердің тұқымымен ластануын есепке алу
- •1.9 Топырақтың органикалық заты
- •1.9.1 Тапсырма Топырақтың органикалық затын күйдыру арқылы анықтау
- •1.9.2 Тапсырма Топырақтағы еритін және ерімейтін органикалық заттардың мөлшерін анықтау
- •1.10 Топырақ гумусы
- •1.10.1 Тапсырма Топырақ гумусының әртүрлі формаларын сапалық анықтау
- •1.10.2 Тапсырма и.В.Тюрин әдісі бойынша топырақ гумусын анықтау
- •1.11 Топырақтың химиялық құрамы, қасиеттері және сіңіру қабілеті
- •1.11.1 Тапсырма Топырақтың механиқалық сіңіру қабилетін анықтау
- •1.11.2 Тапсырма Топырақтың физиқалық сіңіру қабілетін анықтау
- •1.11.3 Тапсырма Топырақтың физика-химиялық немесе ауыспалы сіңіру қабілетін анықтау
- •1.11.4 Тапсырма Топырақтың химиялық сіңіру қабілетін анықтау
- •1.12 Өсімдіктердің топырақтағы қөректік заттары
- •1.12.1 Тапсырма Дисульфофенол қышқылың қолдану арқылы нитраттарды анықтау
- •1.12.2 Тапсырма Жеңіл гидролизденетін азотты и.В. Тюрин және м.М. Кононова бойынша анықтау
- •1.12.3 Тапсырма Жылжымалы фосфорды б.П. Мачигин әдісімен анықтау
- •1.12.4 Тапсырма Карбонатты топырақтардағы жылжымалы калийді п.В.Протасов өдісімен анықтау
- •1.12.5 Тапсырма Калийді және натрийді жалынды фотометрде анықтау
- •1.12.6 Тапсырма Калийдің және натрийдің (кальций мен магнийдің) ауыспалы катиондарын Шолленбергер әдісімен анықтау
- •1.12.7 Тапсырма Кальций және магнийдің ауыспалы катиондарын комплексометриялық әдіспен анықтау
- •1.13 Топырақтың сулық ерітіндісін (сығындысын) талдау
- •1.13.1 Тапсырма Сулық сығындыны дайындау
- •1.13.2 Тапсырма Суда еритін заттардың жалпы жиынтығын анықтау (құрғақ қалдық)
- •1.13.3 Тапсырма Суда еритін минералдық заттардың жалпы жиынтығын анықтау (күйдірілген қалдық)
- •1.13.4 Тапсырма Сулық сығындының сілтілігін анықтау
- •1.13.4 Тапсырма Хлор-ионды анықтау
- •1.13.5 Тапсырма Сульфат-ионды анықтау
- •1.13.6 Тапсырма Калий мен натрий иондарын анықтау
- •1.13.7 Тапсырма Кальцийді және магнийді анықтау
- •1.13.8 Сульфаттарды және кальцийді сапалық анықтау
- •1.14 Топырақтың қышқылдығы (топырақ ерітіндісінің реакциясы)
- •1.14.1 Тапсырма Топырақтың актівті және ауыспалы қышқылдығын анықтау
- •1.14.2 Тапсырма Топырақтың гидролитикалық қышқылдығын Каппен әдісімен анықтау
- •1.15 Топырақ карталары және картограммалар
- •2 Өсімдік шаруашылығы
- •2.1 Тұқымтану негіздері
- •2.1.1 Тұқымның қалыптасуы, толысуы, пісуі
- •2.1.2 Тұқымның әртүрлі сапалылығы
- •2.1.3 Тұқым тыныштығы мен тіршілікке қабілеттілігі
- •2.1.4 Тұқымның өнуі және егін көгінің пайда болуы
- •2.1.5 Тұқымның далалық өңгіштігі, оның әртүрлі факторлар мен жағдайларға байланыстылығы.
- •2.1.6 Тұқымның жарақаттануы және оны азайтудың шаралары
- •2.2 Тұқымның себу сапасы және оны анықтау
- •2.2.1 Тапсырма Тұқым тазалығын анықтау
- •2.2.2 Тапсырма Тұқымның өну энергиясын және өнгіштігін анықтау тазалығын анықтау
- •2.2.2 Тапсырма Тұқымның ылғалдылығын анықтау
- •2.2.3 Тапсырма 1000 тұқымның массасын анықтау
- •2.2.4 Тапсырма Тұқымның себуге жарамдылығын анықтау
- •2.2.5 Тапсырма Тұқымның себу мөлшерін есептеу
- •2.2.6 Тапсырма
- •2.3 Өсімдік өнімдерін бағдарлау
- •2.3.1 Өнім бағдарлаудың негіздері
- •2.3.2 Өнім мөлшерін фар кірісімен анықтау
- •2.3.3 Өсімдіктердің өнімділігін ылғал мөлшерімен анықтау
- •2.3.4 Өнімді егістің жапырақ бетінің ауданымен болжау
- •2.3.5 Фотосинтездің таза өнімділігін (фтө) анықтау
- •2.3.7 Ең қолайлы сабақ жиілігін бағдарлау
- •2.4 Өсімдіктау негіздері
- •2.4.1 Тапсырма Астық тұқымдастарды дәні бойынша анықтау (дәннің ерекше сипатты белгілерімен танысу).
- •2.4.3 Тапсырма Астық тұқымдастарды өскініне қарап анықтау
- •2.4.4 Тапсырма Астық тұқымдастарды өсімдік мүшелеріне қарап анықтау (құлақшасы мен тілшігіне қарап)
- •2.4.5 Тапсырма Астық тұқымдастарды гүл шоғырына қарап анықтау
- •2.4.6 Тапсырма Бидай түрлерін анықтау және сипаттау
- •2.4.7 Тапсырма Жұмсақ және қатты бидайдың түрлерін анықтау
- •2.4.8 Тапсырма Арпаның маңызды түрлері мен түр тармақтарын анықтау
- •2.4.9 Тапсырма Сұлының маңызды түрлерін анықтау
- •2) Келесі форманы пайдалана отырып сұлы түрлерін сипаттау
- •2.4.10 Тапсырма Жүгерінің түрлері мен түр тармақтарын анықтау
- •2.4.11 Тапсырма Тарының түрі мен түр тармақтарын анықтау және сипаттау
- •2.4.12 Тапсырма Құмайдың түр тармақтары мен топтарын анықтау және сипаттау
- •2.4.13 Тапсырма Күріштің топтарын сипаттау Oryza sativa l.
- •2.4.14 Тапсырма Қарақұмықтың түр тармақтары мен әртүрлерін анықтау және сипаттау
- •Түр тармақтарының ерекшеліктері
- •2.4.15 Тапсырма Бұршақ тұқымдас дақылдарды дәнібойынша анықтау
- •Дәнді бұршақ дақылдарын тұқымына қарап анықтау кілті
- •2.4.16 Тапсырма Дәнді бұршақ дақылдарын өскіні бойынша анықтау
- •2.4.17 Тапсырма Дәнді бұршақ дақылдарын жапырақтары бойынша анықтау
- •2.4.18 Тапсырма Дәнді бұршақ дақылдарын жемісіне (бұршағына) қарап анықтау
- •2.4.19 Тапсырма Дәнді бұршақ дақылдарының негізгі түрлерін анықтау
2.4.17 Тапсырма Дәнді бұршақ дақылдарын жапырақтары бойынша анықтау
Жабдықтар мен заттар: дәнді бұршақ дақылдарының жапырақтары немесе гербарийі, үлкейткіш шынылар.
Тапсырмаға түсініктеме. Дәнді бұршақ дақылдарының қауырсынды жапырақтары қос қауырсынды немесе қос қауырсынды емес болады. Қос қауырсынды жапырақтардың барлық жапырақтары қос–қостан, ал сабақшасы мұртпен (асбұршақ, әйкен, жасымық) немесе үшкірлене (атбұршақ) бітеді. Қос қауырсынды емес жапырақтардың сабақшасы дара жапырақпен (ноқат) бітеді. Үш тармақты жапырақтар (түйебұршақ, қытайбұршақ) үш үлкен жапырақтан тұрады, ал саусақты жапырақтар әртүрлі формадағы және жалпақтықтағы бөлшектерден тұрады.
Сондай–ақ дәнді бұршақ дақылдарын жапырақтарының түктенуімен, қауырсынды жапырақтардың қос жапырағының санымен, жапырақтардың формасы мен үлкендігіне, жапырақ серіктерінің формасы мен мөлшеріне қарай ажыратуға болады.
Тапсырманы орындау
1) дәнді бұршақ дақылдарының жапырақтарын үш топқа бөлу керек (қауырсынды, үш тармақты және саусақты);
2) әртүрлі дәнді бұршақ дақылдарының жапырақтарының морфологиялық белгілерімен танысу;
3) кілтті пайдалана отырып дәнді бұршақ дақылдарын жапырағына қарап анықтау;
Дәнді бұршақ дақылдарын жапырағына қарап анықтау кілті
1) жапырағы қауырсынды ..................................................... |
2. |
0) жапырағы үш тармақты..................................................... |
10. |
00) жапырағы саусақты.......................................................... |
13. |
2) жапырағы қос қауырсынды............................................... |
3. |
0) жапырағы қос қауырсынды емес....................................... |
000. |
3) жапырақ сабақшасы ұзын мұртпен бітеді........................ |
4. |
0) жапырақ сабақшасы қысқа үшкір...................................... |
9. |
4) жапырағы жалаңаш немесе жалаңашқа тән..................... |
5. |
0) жапырағы түкті ................................................................. |
8. |
5) жапырақ серігі өте үлкен, жапырақтан үлкен, түбі сабақты орап алады........................................................................... |
6. |
0) жапырақ серігі ұсақ, жапырақтан ұсақ............................. |
7. |
6) жапырақ серігінің түбінде, сабағының маңайында қызыл–сияғыш дақ бар. Сабағы жалаңаш, жығылады...........дала асбұршағы. |
|
0) жапырақ серігінің түбінде қызыл дақ жоқ. Сабағы жалаңаш, жартылай немесе толық жығылады............................егістік асбұршақ. |
|
7) көп қос жапырақты (6 қос жапыраққа дейін). Жапырақтары ұсақ, сопақ немесе ланцетті. Сабағы жалаңаш, жығылуға ыңғайлы.....................................................................................жасымық. |
|
0) бір қос жапырақты. Жапырақтары үлкенірек, әдетте ланцетті сирек ұзынша сопақ. Өсімдіктері жығылуға ыңғайлы....... екпе әйкен. |
|
8) жапырақтары нәзік түкті жабысқан. Жапырақтарының төбесі дөңгелек және жүйкелері көрініп тұрады........егістік сиыржоңышқа. |
|
0) жапырақтары әжептәуір ірі, элипс тәрізді, қалыңша, жалаңаш. Жапырақ серіктері үлкен емес, шеті ирек. Сабағы түкті емес, жығылмайды..............................................мал азықтық бұршақ. |
|
000) жапырақтары ұсақ, элипс тәрізді немесе кері жұмыртқа сияқты, қалың түкті, шеті ирек. Сабағы түкті, жығылмайды..... ноқат. |
|
10) жапырақтары жалаңаш немесе біраз түкті..................... |
11. |
0) жапырақтары қалың түкті.................................................. |
12. |
11) жапырақтары ірі, жұмыртқа тәріздес, ұшында үшкір, бұтақты формаларының сабақтары жығылмайды.........кәдімгі түйебұршақ. |
|
0) жапырағы түйебұршақтың басқа түрлерінікіне ұқсас, бірақ жапырақтары одан да кіші. Өсімдік бұтақты ......... сары түйебұршақ. |
|
12) жапырақтары әдетте жұмыртқа тәріздес, сопақ, сирек ұзынша болып келеді. Жапырағы екі жағынан да түкті......қытай бұршақ. |
|
13) жапырақтары салыстырмалы ұсақ. Жапырақшалары ұзынша – сызықша, ұсақ................................................................... |
14. |
0) жапырағы үлкен немесе орташа көлемде. Жапырақшалары жалпақ, біршама үлкендеу................................ |
15. |
14) жапырақтағы жапырақшаларының саны 7-9. Жапырақтарының түктенуі сирек, жабысқан, тек астыңғы жағынан. Сабағы жығылмайды .................... жіңішке жапырақты бөрібұршақ. |
|
15) жапырақшалары ұзынша – кері жұмыртқа тәрізді, жапырағындағы жапырақшалар саны 8-11. Түктенуі екі жағынан да, астыңғы жағында көбірек. Сабағы жығылмайды....сары бөрібұршақ. |
|
0) жапырақшалары кері жұмыртқа тәріздес, жапырағындағы жапырақ-шалар саны 7-9. Түктенуі тек астыңғы жағында ғана, түк шетінен шығып тұрады да жапырақшаларын ақ күміспен көмкергендей болып көрінеді. Сабағы жығылмайды...ақ бөрібұршақ. |
|
00) жапырақшалары жалпақ ланцетті, ұшында үшкір, жапырағындағы жапырақшалар саны 9-16. Түктенуі тек астыңғы жағынан. Сабағы жығылмайды....................көпжылдық бөрібұршақ. |
|
4) әр дақылдың жапырақтарын сипаттап, суретін салу керек.