1.13.4 Тапсырма Хлор-ионды анықтау

Жабдықтар мен заттар: алдыңғы жұмыста қолданған сулық сығындысы бар колба, пипеткалар, бюреткалар, 10 проценттік K₂CrO₄, 0,02 М AgNO₃ ерітіндісі.

Тапсырманы орындау

1) сілтілік аңықталған колбаға 1 мл 10 проценттік K₂CrO₄ ерітіндісін қосу және 0,02 М AgNO₃ ерітіндісімен сарғыш қызыл түс басталғанға дейін титрлеу;

2) хлор-ионың шамасын (Х) миллимольмен формула бойынша есептеу

Х =

аМV  100 bc

, (39)

мұндағы а – титрлеуге кеткен 0,02 М AgNO₃ ерітіндісінің көлемі, мл ;

b – хлор-ионды анықтауға алынған сығындының көлемі, мл;

с – ауа-құрғақ топырақтың өлшемі, г;

М – AgNO₃ ерітіндісінің молярлық концентраиясы;

V – сулық сығынды дайындауға алынған судың көлемі, мл;

100-100 г топыраққа есептеу коэффициенті.

3) хлор-ионның проценттік мөлшерін есептеу. Ол үшін хлордың миллимольдік санын 0,0355-ке (хлор ионының молекулалық массасы – 35,5 ал миллимоль 35,5/1000=0,0355) көбейту керек.

1.13.5 Тапсырма Сульфат-ионды анықтау

Жабдықтар мен заттар: сулық сығынды, электроплитка немесе газ жандырғышы, пробиркалар, кішкентай воронкалар, тығыз фильтрлер, резинка ұшты шыны таяқшалар, таразылар, тигель, эксикатор.

Реактивтер

1) тұз қышқылының 10 проценттік ерітіндісі;

2) 10 проценттік барий хлориді ерітіндісі;

3) 3 проценттік күкірт қышқылының ерітіндісі.

Сульфат ионды сандық анықтауды оның сулық сығындыда бар екеніне сапалық анықтау жасағаннан кейін жүргізеді. Бұл үшін пробирқаға 10 мл сулық сығындыны алып, оған 2 тамшы 10 проценттік тұз қышқылы ерітіндісін тамызады және 1 мл 10 проценттік ВаСІ₂ ерітіндісін қосып, қайнауға дейін қыздырады. Тұнба түсуіне байланысты эрі қарай талдаудың қажеттілігін анықтайды. Ал, тұнба түспесе, лайлану болмаса сульфат – ионының болмағаны. Егер пробиркада опалесценция не әлсіз лайлану байқалса, SO^2-₄ – тің ізі ғана болғаны. Сульфат ионының тұнбаға түсу реакциясы былай жүреді:

Na₂SO₄+BaCl₂=BaSO₄+NaCl

Тапсырманы орындау

1) пипеткамен 5-50 мл сулық сығынды алып, (түсетін тұнбаның мөлшеріне қарай) сыйымдылығы 100 мл конус колбаға құю, қышқылдау үшін үстіне 2 мл 10 проценттік НСІ ерітіндісін қосу;

2) колбаны электроплиткаға немесе газ жандырғышында асбест тор үстінде қайнауға дейін қыздыру;

3) бұған қосымша 5-10 мл 10 проценттік ВаСІ₂ ерітіндісін пробирқаға құйып, қайнауға дейін қыздыру және оны бөліп-бөліп сулық сығындысы бар колбаға құю;

4) колбаны электроплиткаға немесе газ жандырғышында асбест тор үстінде 3-5 мин. қайнату және оны бірнеше сағатқа жылы орынға қою;

5) мұнан соң алдын-ала дайындаған колбаға тығыз сүзгісі бар кішкентай воронкамен сүзу, ал тұнбасын сүзудің аяқталуына келтіріп сүзу;

6) сүзгідегі тұнбаны колбаға қайнаған дистилденген сумен барийдан толық тазарғанша ұқыпты жуу (тексеруді 5 проценттік H₂SO₄ ерітіндісімен жүргізеді;

7) сүзгіге резинка ұшты шыны таяқшамен ВаСІ₂ кристалдарын жинау;

8) сүзгідегі тұнбаны сәл құрғатып, алдын-ала күйдірілген және өлшенген кішкентай тигельге салу. Сонан соң, алдымен әлсіз, соңынан тұнба ағарғанша күшті күйдіру, эксикаторда суыту;

9) суытылған тигельді тұнбасымен қосып өлшеп, SO^2-₄ процентін есептеу

Х =

аV  0,4114  100 bc

, (40)

мұндағы Х – анықталатын SO^2-₄ – тің проценті;

а – ВаSO₄ тұнбасының массасы, г;

b - SO^2-₄ – ті анықтауға алынған сығындының көлемі, мл;

с – топырақ өлшемі, г;

V – сулық сығындыны дайындауға алынған судың көлемі, мл;

0,4114 - ВаSO₄ – ті сульфат – ионға ауыстыру коэффициентті.

10) сульфат – ионның мөлшерін миллимольмен есептеу

Х =

Х  1000 М

, (41)

мұндағы Х – сульфат- ионның мөлшері, %;

М – сульфат – ионның салыстырмалы молекулалық массасы.

Ескерту: ВаSO₄ - тің 233 молекулалық массасының 96,07-і SO₄ үлесіне тиеді. Сонда ВаSO₄ – тің 1 бірлігінде SO₄ – тің 0,4114 бірлігі болады.