Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Турецкий язык. Начальный курс
.pdf
Грамматика
81
Girdin mi? —
Babanlar gelmediler mi? —
13.
Обратите внимание на управление глаголов sormak и teюekkьr
etmek:
Öðretmenimize
подавателя.
Bizi
(винит. падеж)
Kitapçølara
давцов книã.
14.
Послелог ile (см.: урок 9, п. 7) имеет не только комитативное,
но также и инструментальное значение, т. е. указывает на средство,
орудие, с помощью которого осуществляется какое-либо действие:
Ne ile geldin?
Uçakla (uçak ile) geldik. —
Ты вошел?
Ðазве отец с домочадцами не приехали?
(дат. падеж)
sormadø mø? —
(дат. падеж)
— На чем ты приехал?
sordum —
teþekkür etti. —
Мы прилетели на самолете.
Я спросил у нашеãо пре-
Он не спрашивал о нас?
Он поблаãодарил про-
15.
Словосочетания типа Aydønløk maðazasø — маãазин «Свет», Yarøn
maðazasø — маãазин «Çавтрашний денü») представляют особую
разновидность èçàфåтà II (см.: урок 9, п. 8). Определение в них —
имя собственное, название того предмета, который выражается
определяемым.
16.
Сëîâîфîðмà
щих компонентов:
статуса возможности, представляющего значение мочü, см. п. 17) +
ir
(аффикс настоящего будущего времени) + se (аффикс — носи-
тель условного значения — если) +
bulabilirsem
bul
(корень глагола находитü) +
(если я смоãу найти) состоит из следую-
abil
(показатель
m
(личный аффикс 1-го лица ед.

82
числа 2-й группы). Последние три аффикса составляют глагольную
форму условной модальности (ср. с формой условной модальности
с аналитическим показателем
-(y)Abil- и сигнализирующая о том, что говорящий или предмет,
о котором идет речь, способен, может, в состоянии осуществить
называемое глагольной основой действие:
УРÎК 10
ise
: урок 11, п. 12).
17.
Стàтóñ âîçмîжíîñтè — глагольная форма, имеющая морфему
Bulabildi
Çevirebildik
18.
Грамматическая квалификация некоторых новых слов урока:
önce —
içeri —
ileri —
— наречия c обстоятельственными значениями (ср.: урок 8, п. 3).
=
bul+abil+di
=
çevir+ebil+dik
сначала, прежде, ранüше
внутри, внутрü
впереди, вперед
— он смоã найти
— мы смоãли перевести.
Aløþt�rmalar
I. Þu tümceleri tamamlayønøz:
1) Bizim dekan... odasø bir... katta... 2) Ben... Yeni Türkçe Söz... yok..
3) Sen kitap... deðil, gazete... 4) Yusuf iki... sønøf öðren... 5) Neclâ... baba...
çiftçi... 6) Ablamlar köy... git... , Ayhan’lar ise þehr... (gittiler). 7) Nina ile
Erol bu sokak... çøk.. 8) Ben Nikolay... kitaplarø... göster..., o da ban …
defter.... göster... 9) Bugün profesör biz... birkaç kitap ver… 10) Dersane...
doçent... bize ..... bir kitap göster... 11) Biz þu kitab... iste.... 12) Aradøð...,
iþte o kitap, onu benim için çøkar...? 13) Emel bu kitab... iste..., ama ben
o... verme..., çünkü ban... lâzøm... 14) Bir durak yürü..., ikin... durak...
troleybüs... bin... 15) Onlar uçak... Ýstanbul’... gel... 16) Ben... kim sor...

Упражнения
17) Üniversite... troleybüs... mi gel..? 18) Bura… ne zaman gel..?
19) Önce bölüm... gel..., sonra kafeterya... git..., ora... Belgin... kardeþ...
gör... 20) Fakülte... gel..., içeri... gir..., orada Petrov’u sor... 21) Kitap...
ban... ve Vera’... iki .... kitap göster... 22) Biz kitap... teþekkür et...
II. Þu sorularø cevaplayønøz.
1) Siz üniversiteye saat onda mø geldiniz? 2) Buraya ne ile geldiniz?
3) Troleybüse birinci duraktan mø bindiniz? 4) Bu kitapta yeni bir þeyler var
mø? 5) Nina’yø aradønøz mø, onu gördünüz mü? 6) Kütüphaneye gittiniz mi,
Türkçe Sözlük istediniz mi? 7) Fakülteye troleybüsle mi geldiniz? 8) Petya
size kitap verdi, ona teþekkür ettiniz mi? 9) Andrey ile Erol nereye gittiler?
10) Siz beni mi sordunuz? 11) Nikolay sizi Emel’e sordu mu? 12) Ayhan
içeriye girdi mi? 13) Dersanede kimseyi gördü mü? 14) Beni sordunuz
mu? 15) Babanlar Ýstanbul’a uçakla mø geldiler? 16) Aleksandr’ø Nina’ya
sordunuz mu?
III. Þu tümceleri Türkçeye çeviriniz.
1) Эрол с Эмель вошли в кафетерий. 2) Мать Андрея в Москву
прилетела самолетом. З) Вы купили этот турецкий словарь? 4) Этот
словарь нам очень нужен. 5) Эту прекрасную книгу мне дал продавец
книг. 6) Потом я его поблагодарил. 7) Эта книга очень полезна для
меня. 8) Пройдите немного вперед, книжный магазин там. 9) Купите
для меня две книги, а для Мустафы семь толстых тетрадей. 10) Коля
дал мне две тетради, я ему дал деньги, а он не взял. 11) Значит, вы и
для меня, и для Áельгин купили лекарство. 12) Я заплатил за книги.
13) Эрол вместе с Андреем сели в троллейбус и поехали в университет. 14) У дверей вашего дома я спросил о вас у маленькой девочки.
15) Она сказала, вас нет дома.
83
Býrkaç Atasözü
Akþam ise yat, sabah ise git. — Ðаз уж вечер — ложисü, а если
(наступило) утро, иди.
Akþama karþø gitme, tana karþø yatma. — Не отправляйся в путü
под вечер, не ложисü (спатü) перед зарей.

84
завтра. (Ср.: Не оставляй на завтра то, что можно сделатü сеãодня.)
УРÎК 10
Akþamøn iþini yarøna børakma. — Áукв.: Дело вечера не оставляй на
s
Sözlük
adøm —
adlø —
akþam —
ailece —
aleykümselâm —
Antalya —
(birini, bir þey(i)) aramak —
az —
baþtan —
børakmak —
(bir taþøta) binmek —
biraz —
böyle —
cevaplamak —
(bir þey(i)) çøkarmak —
(bir þeyden) çøkmak —
daha —
(birine bir þey) demek — (ãла-
шагsss
по имени
вечер
всей семьей
мир и вам!
и вам доброго здоровья!
(ответное приветствие на
selâmünaleyküm
Анталья
(город в Турции)
искать (кого-л., чего-л,)
мало
сначала
оставлять
подниматься, садиться
(в транспорт)
немножко
так, такой
доставать
выходить (из чего-л.)
еще
ãол)
говорить; называть
(кого-л. кем- л., чем-л.)
)
отвечать
demek —
derhal —
durak —
dün —
fevkalâde —
необыкновенный,
исключительный
(bir þeyden) geçmek —
переходить (через что-л.),
проходить
gelmek —
прибывать
girmek —
gitmek —
отправляться в путь
(birini, bir þey(i)) görmek —
видеть (кого-л., что-л.)
içeri —
ile —
(чего-л.)
ileri —
(bir taþøttan) inmek —
спускаться, выходить
(из транспорта)
(birinden bir þeyi) istemek —
хотеть, просить (у кого-л.
что-л.)
karþø —
под (утро)
(частица) значит
тотчас
остановка
вчера
приходить,
входить
уходить, отбывать,
внутри, внутрь
(послелоã) посредством
впереди, вперед
(послелоã) перед, к,

Словарь
85
karþølaþma —
lâzøm —
lira —
maðaza —
meydan —
Mustafa —
on —
on üç —
onuncu —
(bir þey(i)) ödemek —
önce —
para —
peki —
sabah —
(bir þeyi bir þeye) sarmak —
(bir þeye) sevinmek —
sonra —
(birini birine) sormak —
лира (турецкая
денежная единица)
десять
тить, оплачивать (что-л.)
сначала, прежде
деньги
хорошо
заворачивать (что-л.
во что-л.)
обрадоваться (чему-л.)
потом, после
спрашивать (о ком-л.
кого-л.)
встреча
нужно, необходимо
магазин
площадь
(имя собств. муж.)
тринадцать
десятый
пла-
утро
(наречие и послелоã)
tan —
taþøt —
(birine) teþekkür etmek —
troleybüs —
tükenmek —
(birine, bir þeye) uðramak —
üstümde —
(birine, bir þeye) yaklaþmak
yalnøz —
yatmak —
yeterli —
yollanmak —
yönelmek —
yürümek —
рассвет, утренняя заря
транспортное
средство
благодарить (кого-л.)
троллейбус
кончаться,
иссякать
заходить ненадолго,
забежать (к кому-л.,
куда-л.)
при мне,
со мной, у меня
—
приближаться (к кому-л,
к чему-л.)
один, одинокий
ложиться,
укладываться спать
достаточный
направляться;
быть посланным
направляться
двигаться, идти

86
УРÎК 10
* * *
Ben seni daha fazla
tutmayayøm!
Bir saatliðine gittik.
Üstümde para yok.
Cumhuriyet Meydanø
daha fazla
daha sonra
Ne vakit?
O halde
Türkçe Sözlük
Yeni Sözcükler Sözlüðü
Я не хочу тебя больше
задерживать!
Мы оправились на один час.
При мне нет денег.
У меня с собой нет денег.
площадь Республики
еще больше
позже, в дальнейшем
Когда?
в таком случае
толковый словарь турецкого
языка
словарь неологизмов

УРÎК 11
• Òекст: Köyde Bir Tatil Günü.
Выхîдíîй деíь в деðевíе.
• Диалог: Hafta Sonu Tatili.
Выхîдíые дíи.
• Грамматика
Исхîдíый пàдеж.
Иìеííàя êàòегîðия вòîðичíîй ðепðезеí òàции «форма
Ñðàвíиòельíàя сòепеíь пðилàгàòельíых
и íàðечий.
Íàсòîящее I-е вðеìя («дàííîгî ìîìеíòà»)
-(I) yor
Глàгîльíые иìеííые фîðìы:
Иìя дейсòвия (ìàсдàðы), пðичàсòия,
сóáсòàíòивíî-àдъеêòивíые фîðìы,
îáсòîяòельсòвеííые фîðìы
(деепðичàсòия).
Фîðìà óслîвíîй ìîдàльíîсòи
.
-ki»
.
ise
.
• Пословицы
• Словарь

11. DERS
Köyde Bir Tatil Günü
Babamlar, Sarølar köyünde bir katlø ve üç odalø küçük bir ev yaptølar.
Her gün
bir þeyler götürüyorlar. Bu pazar babamla birlikte ben ve køzkardeþim de
gittik. Annemle ablamlar da geldiler. Biz
köyünden geçtik, onlar ise, Çiftçiler
nedenle,
köy evine
birer yatak, ikiþer sandalye, birer küçük elbise dolabø, mutfakta bir kap
kacak ve yemek takømlarø dolabøyla birkaç sandalye, salonda ise, birkaç
sandalye ile bir
hak veriyoruz, bunlar yeterli, ama mutfakla diðer odaya birer de masa
lâzøm», dedik.
ayrø kesimlere ayørdølar. Bu kesimlerin bazølarø, yetmiþ, bazølarø ise, yüz
metre kare. Sebze
Bu kesimler, evin ön tarafønda yer aløyor. Yine önde,
büyük ve uzun alanda çiçek yetiþtiriyoruz. Evin arkasønø ise, meyve bahçesi
yapøyoruz. Meyve fidanlarønøn yerlerini her vakit ben kazøyorum. Babam
fidanlarø dikiyor, annem, ablamlar ve køzkardeþim ise, çiçek kesimiyle
uðraþøyor. Ýlk defa otuz fidan diktik. Bir yøl sonra fidanlarøn sayøsø kørka,
bu yøl ise, elliye çøktø. Daha seksen fidan için
sorusuna þu cevabø verdi:
için ayørdøk. Þimdi Mühendis Ayhan Bey projelerini çiziyor.
ve fidanlarøn diplerini kazdøk.
iþten sonra
bizden
«Baba Evi»
Ev küçük, ama avlusu çok büyük ve geniþ. Annemle babam onu ayrø
Babam, køzkardeþimin, «Baba, bu yeri niçin kazmøyorsunuz?»
Sen oyun
Bu bizi çok memnun etti. Bu nedenle bütün gün çok iyi çaløþtøk. Çilek
oynamak
Sarølar köyüne gidiyorlar ve
yirmi dakika
diyorlar
kanapeden baþka
ekilen
kesimler ise, yetmiþ metre kareden daha küçük.
için yer istemiyor musun? Orasønø oyun sahasø
sonra
köye geldiler. Ablamlar, bu küçük
. Evde fazla eþya yok. Annem: «Odalarda
bir þey istemiyorum», dedi. «Biz sana
Çürüyen
giderken evden
daha køsa
köyünden geçerek
çiçek kaløntølarønø bahçeden attøk,
yoldan, yani Yusuflar
geldiler. Bu
evin sol taraføndaki
kazølmøþ
yer var.
oraya

Тексты
saðlam olan çiçeklerin etrafønø açtøk, diplerine kazøklar çaktøk. Saplarønø
yukarøya kaldørdøk ve baðladøk. Ýþte böylece güzel ve faydalø bir tatil günü
geçirdik.
Hafta Sonu Tatili
Y u s u f . Günaydøn Erol, ne yapøyorsun? Nerelerdesin? Üniversiteye
de gelmiyorsun.
E r o l . Bu günlerde bir yere gitmiyorum, imtihanlarøma
hazørlanøyorum. Pazartesi, salø, çarþamba, perþembe ve cuma
günü evden çøkmadøm, ders çaløþtøm. Cumartesi günü de, Türkçe
sønavømø verdim.
Yu s u f . Tebrikler! Geçmiþ olsun!
E r o l . Teþekkürler!
Yu s u f . Daha kaç sønavøn var?
E r o l . Ýki sønavøm daha var.
Yu s u f . Onlar ne zaman?
E r o l . Onlara daha vakit var. Biri, bir hafta sonra, diðeri ise, ondan
üç gün sonra.
Yu s u f . Cumartesi ve pazar günü bizim fakülte, tatil.
tatil mi?
E r o l . Evet,
üniversiteye gitmiyoruz, ama sønav dönemleri
olduðu için
Yu s u f . Erol, sen bana, «sønavlarømøz bitti», dedin. O halde,
cumartesi günü sønavdan sonra niçin bize gelmedin?
E r o l . Niçin mi gelmedim? Ben dün imtihandan sonra babamlarla
beraber köye gittim.
Yu s u f . Hangi köye gittiniz? Orada ne yaptønøz?
E r o l . Sarølar köyüne. Orada evimiz var. Babamlar her gün
gidiyorlar. Ön tarafønø sebze ve çiçek bahçesi, arka tarafønø ise,
meyve bahçesi yapøyoruz.
Yu s u f . Sen orada ne yaptøn?
bizimki
üniversiteye geliyoruz.
de tatil. Biz de cumartesi ve pazar günleri
Sizinki
imtihanlarømøz
89
de

90
УРÎК 11
E r o l . Ben
Annemler ise, sebze ve çiçek kesimlerinde çaløþtølar, yemek
hazørladølar ve diðer iþlerle uðraþtølar.
Yu s u f . Demek, hafta sonu tatilini
Erol: — Evet, ama bu bizim için çok faydalø oldu. Hafta sonu
tatilimizi açøk havada geçirdik. Hem benim için de güzel bir
deðiþiklik oldu. Sen dün ne yaptøn?
Yusuf: — Bizim pazarømøz da iyi geçti. Bize Ayhan’larla Emel’ler
geldiler. «Haydi köye gidiyoruz!», dediler. Onlarla beraber
köylerine gittik. Biz de
dikilecek
fidanlara yer hazørladøm, babam da dikti.
çaløþarak
iyi vakit geçirdik
geçirdiniz?
.
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]
