Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Турецкий язык. Начальный курс

.pdf
Скачиваний:
1
Добавлен:
07.09.2026
Размер:
1 Мб
Скачать
☆
Vasøf Öngören. Masal�n Asl�
Çocuklar, otuz birinci gün cevher getirmeye gitmediler. Sabahleyin evden çøktølar. Nehrin yukarøsøna doðru yürüdüler. Uygun gördükleri bir yerde durdular. Ýki kiþi ellerine iki sopa aldø. Birbirlerinden uzak durdular. Sonra ikisi birden, nehirden baþlayarak, yere birer çizgi çizerek, ülkelerine doðru yürümeye baþladølar. Ýki çizgi arasønda on ayak uzakløk vardø. Çocuklar, bu uzakløðø bozmamaya çaløþtølar. Çizgileri ülkelerine kadar getirdiler. Ülkenin içinde, on ayrø yerde, on büyük daire çizdiler. Sopalarø hiç kaldørmadan ülkenin her yanøndan dolaþtørarak, çizgiyi nehrin alt yanøna kadar götürdüler. Sopalarønø suya soktular.
Gidip otuz günlük cevheri getirdiler. Nehrin yukarøsøna, çizginin baþladøðø noktaya koydular.
«Þimdi, þu cevherin üstünde durduðu çizgilerin arasø su dolsa, ne iyi olurdu,» dediler.
Gözleri øþøktan kamaþtø. Gözlerini açønca, sevinçle baðrøþøp, koþturmaya baþladølar. Çünkü çizgilerin arasø su doluyor, bir yandan kanala dönüþüyor, kanala dönüþtüðü yerden su ileri doðru akmaya baþløyordu. Çocuklar çizgi boyunca koþmaya baþladølar. Ama çizgi onlardan çok çabuk suyla doluyor, yøldørøm gibi kanallaþøyordu. Çizdikleri birinci dairenin bir havuz olduðunu gördüler. Ýkinci havuza geldiklerinde, kanal çoktan tamamlanmøþ, nehrin yukarøsøndan kanala giren su, alt baþtan gene ørmaða karøþmøþtø.
Artøk çocuklarøn ülkesinde on yerde on havuz vardø. Birden, kuþlarøn çøðløk çøðløða, kanal boyunca høzla ilerlediklerini gördü çocuklar.
«Baløklar geliyor,» diye baðørdø birisi heyecanla.
Hep birlikte gerisin geriye koþmaya baþladølar. Birinci havuzda buluþtular. Yüzlerce baløk, kanaldan yøldørøm gibi geçerek, birinci havuza doldular. Sevinçlerinden ne yapacaklarønø bilmiyorlardø. Kimi førøl førøl dönüyor, kimi üst üste on takla atøyordu. Kuþlar þakøyarak havuza pike yapøyorlar, bir yandan neþeyle kanat çørpøyorlardø. Hele kelebekler, hele kelebekler, sanki gökyüzünü doldurmuþlardø. Durmaksøzøn dans ediyorlardø. Çocuklar sevinçlerinden duramøyorlar, bir o yana bir bu yana koþturuyorlardø. En sonunda birisi kendisini tutamadø,
«Baþardøk, baþardøk!» diyerek kendisini havuza attø.
Arkasøndan bütün çocuklar kendilerini havuza attølar. Baløklarøn sevinci sonsuzdu. Çocuklarøn çevresini sardølar. Yanaklarøndan burunlarøndan öptüler. Kollarønøn arasøndan, bacaklarønøn arasøndan yüzdüler. Çocuklarøn avuçlarøna geldiler. Çocuklar onlarø okþamaya bile køyamadølar.
211
212
birlikte yaþamaya baþladølar.
güneþten aløp uzaklaþtørøyordu. Bir aydønløk oluyordu ülke, bir karanløk. Bir sabah oluyordu, bir akþam, bir gündüz oluyordu, bir gece.
kimseyi göremediler
gördüler. Tøkabasa yiyecek doluydu. Bunlardan yediler. Çeþmeler gördüler. Çeþmelerden meyve sularø, þuruplar akøyordu. Bunlardan içtiler.
saklandølar. Gelenlerin ellerinde pørøl pørøl parlayan bir cevher vardø. Geldiler, evlerine girdiler. Yeni gelenler eve yaklaþtølar, camlø duvardan içerisini gözlediler. Ýçer dekiler cevheri elli kat büyüklükte bir baþka cevhere kattølar. Gevherler bütünleþti, büyüdü. Birisi aldø cevheri masanøn üzerine koydu.
ve meyve istediler. Birden døþarødakilerin gözleri kamaþtø. Gözlerini açtøklarønda ne görsünler: Masanøn üzerinde bir koyun budu, çeþitli sebzeler ve meyveler duruyor. Þaþkøn þaþkøn birbirlerine baktølar. Ýçeridekiler yiyeceklerini mutfaða götürdüler. Piþirdiler güzelce, masaya getirip iþtahla yediler. Odalarøna çekildiler, sonra møþøl møþøl uyudular.
gittiler. Døþarødakiler gizlice izlediler onlarø. Deliðe girdiklerini gördüler. Koþa koþa geri döndüler. Evin önüne geldiler. Yavaþça kapøyø açøp içeri girdiler. Masanøn üzerindeki cevher pørøl pørøl parløyordu. Ýçlerinden birisi cevhere yaklaþtø.
ТЕКСТ ДЛЯ САМОСТОЯТЕЛЬНОГО ЧТЕНИЯ
Böylece çocuklar, kuþlar, kelebekler ve baløklar bu güzel ülkede hep
Dünya hep dönüyordu. Dünya dönerken de bu güzel ülkeyi bir güneþe karþø getiriyordu, bir
Ve bir sabah güneþ on baþka çocuðu aydønlattø. On baþka çocuk. Bu on çocuðun karønlarø açtø. Bu on aç çocuk, bu güzel ülkeyi gördüler. Aðøzlarø açøk kaldø. Çevrelerine bakøndølar, kuþlardan, kelebeklerden, baløklardan baþka
«Kimse yok mu?» diye seslendiler. Kimse yanøt vermedi. Çünkü on çocuk, cevher getirmeye gitmiþlerdi. On aç çocuk, bu güzel çocuk dünyasønø gezmeye baþladølar. Kulübeler
Öðleden sonra gelenler olduðunu gördüler. Aðaçlarøn arkasøna
Çepeçevre masanøn çevresine oturdular. Bir koyun budu, sebze
Døþarødakiler uyumadølar. Sabaha kadar aralarønda konuþtular. Ve dünya gene döndü. Ýçerdekiler uyandølar. Kahvaltø ettiler. Evden çøkøp cevher getirmeye
«Gel bakaløm güzel cevher, sen bizim oldun, artøk,» dedi. Gevheri almak için uzandø.
Vasøf Öngören. Masal�n Asl�
BÝRÝNCÝ MASALIN BÝTÝÞÝ
Masalø anlatan çocuk, masalø burada kesti, kendisini dinleyenlere,
«Birinci masal burada biter,» dedi.
Çocuklar karþø koydular:
«Aaa! Olmaz! Hadi anlat! Sonra? Sonra ne oldu?»
Masalø anlatan,
«Birinci masal burada biter,» dedi. Ve ekledi : «Size baþtan söyledim. Bu masaløn kurallarø var. Þimdi bundan sonrasønø öðrenmek isterseniz, her biriniz bu masalø dokuz çocuða daha anlatacaksønøz.»
Ötekiler,
«Dokuz çocuða mø?» dediler.
Masalø anlatan,
«Evet, dokuz çocuða bu masalø anlatmayan, ikinci masalø,dinlese bile anlayamaz. Ben de daha ikinci masalø bilmiyorum. Bir arkadaþ bize anlatøyor bu masalø. Ben birinci masalø sizlere anlattøm. Ýkinci masalø öðrenmeye gidiyorum,» dedi.
Ve ikinci masalø öðrenmeye gitti. Çocuklar birinci masalø anlatmak için daðøldølar.
213
GENEL SÖZLÜK
1
Òурецко-русскиé словарь
Aa abla — acøkmak — aç — açøk —
старшая сестра 7
хотеть есть 14
голодный 15
светлый (о цвете) 7
(bir þeyi) açøklamak —
нять 15
açløk — ad — adam — Adana’lø —
голод 14
имя 7
человек, мужчина 6
житель или уроже-
нец города Аданы 8
adøm — adlø — aða — aðabey — aðaç — Ahmet — aile — ailece — ak — ak sakallø — akøl — akøllø — akmak — akraba — akran —
шаг 10 по имени 10 хозяин, господин 13
старший брат 14
дерево 4
(имя собств. муж.) 8
семья 7
всей семьей 10
белый 5
аксакал, старец 14
ум, разум 15
умный 14
течь 12
родственник 4
сверстники 14
разъяс-
akþam — akþamlarø — alan — (biriyle) alay etmek —
вечер 10
по вечерам 15
площадь, площадка 14
высме­ивать, насмехаться (над кем-л.) 14
alçak — (bir þeye) aldanmak —
низкий 5
обма-
нываться (чем-л.) 15
aleykümselâm —
и вам мир!, и вам доброго здоровья! (ответное приветствие на selâmünaleyküm) 10
(birine, bir þeye) aløþmak —
привыкать (к кому-л, к чему-л.) 15
aløþtørma — aløþveriþ etmek —
упражнение 1
заниматься
торговлей 4
(birini) alkøþlamak —
аплоди-
ровать кому-л. 15
Allah’a þükür! —
слава Áогу! 15
almak — alt — altø — altøncø —
брать 2
низ 12
шесть 8
шестой 6
1
Цифрами в общем словаре приводятся номера уроков, в котором ту-
рецкое слово употреблено впервые.
Турецко-русский словарь
215
(bir þeyin) altønda —
(чем-л.) 12
ama, amma — amaç — amca —
an — ancak —
anøt — Ankara —
Ankara’lø —
(bir þeyi) anlamak —
anlatmak —
anne — anons etmek —
Antalya —
apaydønløk — ara —
aradan —
(bir þey ile bir þey(in))
aralarønda — (birini, bir þey(i)) aramak —
arø —
цель 15 дядя со стороны отца
4
миг, момент 13
однако 14
памятник 8
Турции) 7
нец Анкары 13
(что-л.) 15
объяснять 14
мать 7
радио (о ком-л.) 13
Турции) 10
пространство между двумя предметами, проме­жуток 13
ший период 14
arasønda —
между (чем-л. и чем-л.) 13
искать (кого-л. и что-л) 10
чистый 14
a, но, однако 7
только, всего лишь;
Анкара (столица
житель или уроже-
рассказывать,
объявлять по
Анталья (город в
ярко светлый 14
с тех пор, за истек-
(послелоã)
между ними 15
под
понимать
arka —
arkada — (birinin, bir þeyin)
(birinin, bir þeyin)
arka tarafta —
arkadaþ — armut — artøk — asølmak — asistan — askø — asmak — (bir þeyi) aþmak —
aþaðø(ya) — at — (bir þeyler) atøþtørmak —
atkø — atlamak — atlatmak —
atlø — atmak — avize — avlu — ayak — ayaküstü —
спина, задняя часть; зад-
ний 11
сзади, позади 8
arkasønda —
зади кого-л., чего-л. 12
arkasøndan —
вслед за кем-л., чем-л., 15
части 8
груша 2
(частица) уже 14
виснуть 15
ассистент 9
вешалка 1
вешать 12
вать, переваливать (через что-л.) 14
лошадь 2
кусывать (чем-л. на скорую руку) 13
шарф 13
ко) отделываться 12
всадник 8
бросать 2
люстра 1
двор 4
нога 5
руку 13
(послелоã) по-
(послелоã)
сзади, в задней
товарищ 6
преодоле-
вниз 15
прыгать 14
избавляться, (лег-
стоя; на скорую
пере-
216
СЛОВАРЬ
aydønlanmak — aydønløk — Ayhan — ayørmak —
11
ayna — aynø —
вый 9
ayran — ayrø — ayrølmak —
ляться, покидать 12
az — azar — azøk —
питания 15
Bb
baba — badem — baðørmak — baðlamak —
зать 11
bahçe — bakaløm —
ющая повелительной мо­дальности фамильярный оттенок) 15
bakør — Bakør Atlø —
8
baklava —
миндаля 15
bakmak — bal — baløk — bank —
(имя собств. муж.) 7
зеркало 2
тот же самый, одинако-
айран 15
отдельный 8
мало 10
упрек, порицание 13
провизия, продукты
отец 4
миндаль 15
сад 7, 12
медь 8
мед 15
рыба 3 скамья, парта 1
освещаться 14
свет, светлый 7
oтделять, разделять
отделяться, уда-
кричать, орать 14
связывать, привя-
(частица, прида-
Медный Всадник
пирожное из меда и
смотреть 12
bardak — baþ —
12
baþak — baþarø — (birinin bir þeyin) baþøna —
(послелоã) у, к, за, около, вокруг 15
(birini) baþøndan savmak —
делываться, избавляться (от кого-л.) 15
baþka —
гой, иной 6
(birinden, bir þeyden) baþka —
(послелоã) кроме (кого-л., чего-л.) 11
baþkan — baþkent — (bir þeye, bir þey yapmaya)
baþlamak —
(что-л., делать что-л.) 15
baþløca —
образом 9
baþtan — batø — bayram — bazø — bekâr —
няя 7
beklemek — Belgin —
жен.) 6
belli — ben — beraber — beri —
как 15
стакан 4
голова, вершина (горы)
колос 4
успех 13
от-
(прилаãателüное) дру-
глава, начальник 9
столица 15
начинать
главный; главным
сначала 10
запад 14
праздник 9
некоторый 9
холостяк, незамуж-
ожидать 13
(имя собств. муж. и
ясно 15
я 6
вместе 9
(послелоã) от, с, вот уж …
Турецко-русский словарь
217
besiye çekiliþ —
15
besiye çekmek —
15
beslemek —
ливать 2
beþ — beþinci — bey —
beyaz — børakmak — biçmek — bile —
(bir þey(i)) bilmek —
(bir taþøta) binmek —
bin — bina — bir — biraz — bir buçuk — bir(i)birinize —
bir de — bir gün — birer — biri(si) — biri çeyrek geçe —
birinci — Birinci Petro Anøtø —
пять 5
пятый 5
господин (обращение
к мужчине или составная частü мужскоãо имени) 8
белый 5
резать, кроить 3
(постпозитивная части-
ца) даже 14
(что-л.) 12
маться, садиться (в транс­порт) 10
тысяча 7
здание 8
один; некий 1
немножко 10
друг к другу 15
к тому же 8
однажды 14
по одному 8
некто, один из 9
второго 13
первый 1
Петру I 8
откармливание
откармливать
кормить, откарм-
оставлять 10
знать
полтора 13
(вы привыкли)
в четверть
подни-
памятник
birkaç — birlik —
союз 15
birlikte — bir þey —
нибудь, кое-что; ничто 12
bir türlü —
коим образом 15
bitik — biz — bol — boþ — boþu boþuna —
впустую 15
bölmek —
11
bölüm —
(как подразделение) 7
bölüm baþkanø —
кафедрой 9
börek — böyle — böylece — branþ — bu — buçuk —
13
bugün — bulmak — buluþmak — bulut — bunun için —
этого 9
bura — burada — buralø —
несколько 8
одно целое, единство,
вместе 9
что-то, что-л., что-
(здесü) никак, ни-
немощный 14
мы 6
много, в изобилии 14
пустой, свободный 13
понапрасну,
делить, разделять
отделение, кафедра
заведующий
пирог, пирожок 15
так, такой 10
таким образом 11
специальность 13
этот, эта, это, эти 3
половина (при целом)
сегодня 8
находить 14
встречаться 13
облако 15
поэтому, для
это место 6
здесь 6
здешний, местный 8
218
СЛОВАРЬ
bura(sø) — buraya (bura+ya) — burda (< bura+da) — burdan (< bura+dan) —
да 15
Bursa’lø —
нец города Áурсы 12
bu yüzden —
причине 14
buzaðø — bütün — büyük — büyükanne — büyükbaba —
Cc
can — cevap — cevaplamak — cevap vermek — ceviziçi —
15
cuma — cumartesi — cumhuriyet — Cumhuriyet Lisesi —
имени Республики 7
Cumhuriyet Meydanø —
щадь Республики 10
cübbe —
Çç çabuk — çakmak — çakmak — çaløþkan — çaløþmak —
это место 14
сюда 14
здесь 14
житель или уроже-
поэтому, по этой
теленок 12
все 9
большой 5
бабушка 7
дедушка 7
душа 15
ответ 14
отвечать 10
отвечать 6
ядро грецкого ореха
пятница 11
суббота 8
республика 7
Лицей
джуббе, мантия 12
быстро 14
зажигалка 4 забивать 11
трудолюбивый 14
работать 11
отсю-
пло-
(bir þey yapmaya) çaløþmak —
стараться (сделать что-л.) 15
(bir þeyi) çalmak —
рять; играть на чем-л. 15
çanta — çapraz —
(bir þeyin) çaprazønda —
çarøk —
çarþamba — çayørløk —
çekiç — çekiþ — (bir þeyi) çekmek —
çeþitli — çevirmek — çevirmek — çevre —
(bir þey(i)) çøkarmak —
(bir þeyden) çøkmak —
(bir sayøya) çøkmak —
(bir yere) çøkmak —
çørpmak —
портфель, сумка 1
находящийся наис-
кось, по диагонали 8
наискосок (от чего-л.) 8
чарыки (самодельная
крестьянская обувь) 15
среда 11
луг, зеленое поле
14
молоток 2
натяжение (лука) 12
щить, натягивать (что-л.) 15
разнообразный 8
переводить 1 поворачивать 15
окрестность, мест-
ность вокруг чего-л. 14
вать 10
дить (откуда-л.); возникать 10
гать (какого-л. количества) 11
маться (куда-л.) 14
хлопать (в ладоши)
14
бить, уда-
тянуть, та-
доста-
выхо-
дости-
подни-
Турецко-русский словарь
219
çiçek — çiftçi — çilek — çirkin — çocuk — çocukluk — çok — çoktan — çok yönlü —
çökmek —
çöp — çörek — çünkü —
Dd
da/de —
dað — daha — daha fazla — daha sonra —
dakika — dam —
(birine) danøþmak —
dar — dayamak — dayø —
defter — deðil — deðiþik —
цветок 4
земледелец 6
клубника 3
некрасивый 5 ребенок 7
детство 14
очень, много 5
давно 14
многогранный,
многосторонний 13
приседать на коле­ни, становиться на корточ­ки 15
мусор 2
сдобная лепешка 15
потому что 9
(частица) же; и,
также 2, 5
гора 5
еще 10
еще больше 10
позже, в даль-
нейшем 10
минута 11
крыша,
кровля 15
совето-
ваться (с кем-л.) 14
узкий 5, 14
подпирать 15
дядя (со стороны мате-
ри) 14
тетрадь 1
не 4
различный 9
deðiþiklik —
ние, разнообразие 11
deðnek — dekanløk — delik deþik —
12
(birine bir þey) demek —
гол) говорить; называть (кого-л. кем-, чем-л.) 10
demek — derhal — ders — dersane — ders(e) çaløþmak —
ки — 13
derse girmemezlik etmek —
пропускать уроки 13
ders(leri) aksatmak —
скать уроки 13
derviþ —
ющий мусульманский про­поведник, нищий 14
devam desene —
dev — (birini, bir þeyi) devirmek —
døþarø — diðer — dikkat — (birine) dikkat etmek —
(bir þeyi) dikmek —
— продолжение 14
смотри-ка 12
великан 15
валить, опрокидывать (кого-л., что-л.) 12
осторожным, заботиться (о ком-л.) 13
сажать (что-л.) 11
перемена, измене-
палка, трость 4
деканат 8
продырявленный
(гла-
(частица) значит 7
тотчас 10
урок 1
аудитория 6, 12
делать уро-
пропу-
дервиш, странству-
подумать только,
наружу 13
другой 8
внимание 13
быть
вставлять,
220
СЛОВАРЬ
dilbilgisi — dilek — dinlenmek — dip — direnmek —
стаивать 15
diþ — diye —
мую речь, придаточные причины и цели) 15
doçent — doðmak —
дить (о солнце) 14
doðru —
правильно 14
doðru —
ло (о времени) 13
doðu — doðumlu — doðuþ —
(солнца) 14
doksan — doktor — dokuz — dokuza çeyrek kala —
надцати девять 13
dokuzuncu — dolayøsøyla —
по этой причине 13
dolap — dolma — dolmuþ —
13
dolu — donuk — doruk —
14
грамматика 1
желание 15
отдыхать 13
дно, основание 11
упорствовать, на-
зуб 13
(союз, вводящий пря-
доцент 9
рождаться; восхо-
прямой, правильный;
(послелоã) к, под, око-
восток 9
родившийся 7
рождение, восход
девяносто 7
врач 6
девять 3
девятый 9
вследствие этого,
шкаф 2
долма, голубцы 15
маршрутное такси
полный 9
тусклый, блеклый 15
вершина, водораздел
без пят-
dost — dönem — dönmek — dördüncü — dört — döþek — döþeme — (birini) dövmek —
durak — durmak —
duru —
duvar — duymak — dün — düþmek —
Ee
edebiyat — Edebiyat bölümü (lisede) —
Edebiyat Fakültesi —
eðlenmek — ekim — ekmek — el — el yüz yøkamak —
elbette — elbise — eldiven — elek —
друг 4
период 11
возвращаться 12
четвертый 4
четыре 5
матрац, постель 15
пол 1
бить, коло-
тить 15
остановка 10
стоять, находиться
12
чистый, прозрачный
14
стена 1
слышать 15
вчера 10
падать 13
литература 7
литературное отделение (лицея) 7
факуль-
тет гуманитарных наук 7
развлекаться 13
октябрь 9
хлеб 3
рука (кисть) 4
умываться
13
конечно 13
одежда 11
перчатки 13
сито 3
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]