Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Турецкий язык. Начальный курс

.pdf
Скачиваний:
1
Добавлен:
07.09.2026
Размер:
1 Мб
Скачать
☆
Словарь
111
hørsøz — hoca — (bir þeyin) içinde —
iri yarø — kaldørmak — karø — kaymak — kurumak — maazallah — meslek — öküz — ölü — saç —
вор
учитель, наставник
(послелоã) в чем-л., внутри чего-л.
рослый, здоровенный
(здесü) убирать
жена
скользить
сохнуть
упаси Аллах
профессия
бык, вол
мертвец
волос, волосы
desene!
sakønmak —
su — tutmak — yaþamak — yatak odasø — yavaþ — yay — yemek odasø —
yer — yøkamak — yolmak —
zemin —
* * *
смотри-ка!
остерегаться,
беречься
вода
снимать, нанимать
жить, существовать
спальня
тихо, медленно
лук (оружие)
столовая
(в квартире, в доме)
земля
мыть, стирать
вырывать,
выдергивать
земля, почва
elini eline vurmus (ellerini çirpmøs)
yataðøna girmiþ
всплеснул руками
лег в постель
УРÎК 13
• Òекст: Atilla’nøn bir günü.
Îдиí деíь Аòиллы.
Tolga, üniversite öðrencisi.
Тîлгà — сòóдеíò óíивеðсиòеòà.
• Диалоги: Havaalanønda, danøþmada.
В àýðîпîðòó, ó спðàвîчíîгî áюðî.
Otogarda.
Íà àвòîвîêзàле.
• Грамматика
Словообразовательный показатель -sIz. Íàсòîящее-áóдóщее вðеìя -(A/I)r. Вðеìя «áóдóщее в пðîшлîì» (-(y)AcAk+idi). Желàòельíîе íàêлîíеíие. Ñòðàдàòельíый зàлîг.
• Óпражнения
• Пословицы
• Словарь
13. DERS
Atýlla’n�n bir günü
Atilla hafta içi sabahlarø erken
baþløyor. Yataðønø toplar, diþlerini førçalar, elini yüzünü
çeyrek geçe buçukta
Hiç derse geç bir buçuk saat sürer. Dersler arasønda on dakikaløk teneffüs var.
Dersleri
Dinlendikten sonra
biraz televizyon
kahvaltø(sønø)
evden
çøkar
kalmaz
biter bitmez
izler
yapar
. Üniversiteye
. Dokuza çeyrek kala üniversiteye
eve
derslerine
ve saat on bir buçukta
kalkar
, kitaplarønø çantasøna
önce
döner
çaløþør
, çünkü dersleri saat dokuzda
dolmuþla,
, yemek
. Daha sonra ise ailesiyle birlikte
yatar
sonra
yer
.
yøkar. Sekizi
koyar
metroyla
gelir
. Her bir dersi
ve biraz
ve
sekiz
gider
dinlenir
Tolga, ünýversýte öðrencýsý
Benim adøm Tolga. Ben Ankara’løyøm. On dokuz yaþøndayøm. St. Petersburg Üniversitesi’nde okuyorum. Branþøm, Rus edebiyatø ve tarihi. Þu an ikinci sønøf öðrencisiyim.
Ýklimi oldukça soðuk, þehir de gayet güzel olduðu için St. Petersburg’a Rusya’nøn kuzey baþkenti denir. Dolayøsøyla køþøn üþütmemek için kendime dikkat eder, kaløn giyinirim, þapkasøz, atkøsøz, eldivensiz døþarø çøkmam. Bol bol vitamin alørøm.
Haftada altø gün dersim var. Günde dört ya da altø saat derse giriyorum. Hiç derslerimi aksatmam (= derslere girmemezlik etmem.) Geç kalmam da. Dolayøsøyla hocalarømdan azar iþitmem. Teneffüste arkadaþlarla kantine gider, çay içer, sohbet ederiz. Derslerden sonra hemen yurda gitmem. Kantinde ayaküstü bir þeyler çaløþørøm. Akþama doðru yurda gelir, biraz dinlenir, kitap okurum. Hafta içi geç saatlere kadar çaløþmam, çünkü sabahlarø erken kalkmam gerekiyor.
atøþtørdøktan sonra
kütüphaneye gider, ders
.
.
Тексты
Hafta sonlarø ise arkadaþlarømla buluþurum, hep beraber tiyatroya, konsere ya da lokantaya gider, eðleniriz. Ýlerde mesleðimde baþarølø çok çaløþøyorum, boþ zamanlarømø faydalø bir þekilde ediyorum. Þehrin çok yönlü ve hareketli yakøndan takip ederim. Tiyatro ya da konsere gitme førsatønø kaçørmam. Böylece öðrencilik hayatøm çok yoðun ve aynø zamanda verimli, faydalø, eðlenceli ve hareketli geçiyor, diyebilirim.
olan
kültür hayatønda yaþananlarø
olabilmek
geçirmeye
115
için
gayret
Havaalanønda, Danøþmada
Yo l c u . Ýyi günler! G ö r e v l i . Ýyi günler! Yolcu. Beni G ö r e v l i . Tabii. Kimi Yo l c u . Mehmet Genç’i lütfen! Teþekkür ederim. G ö r e v l i . Sayøn Mehmet Genç! Danøþmaya G ö r e v l i . Her halde, henüz
Lüften, bekleyin.
Yo l c u . Teþekkürler!
karþølayacaklardø
anons edeyim
gelmemiþler
! Lütfen
?
anons eder misiniz
bekleniyorsunuz
. Ben yine anons ederim.
?
.
Havaalanønda
(Havalimanønda)
A. Ýyi günler! B. Ýyi günler! A. Otogara otobüs servisi var mø? B. Evet, var. A. Nereden kalkøyor? B. Þuradan. (Otobüsü bulur.) A. Affedersiniz! Otogara uðruyor musunuz?
116
УРÎК 13
B. Evet, yalnøz içeri girmiyoruz! Sizi müsait bir yerde
(børakørøz). A. Ücret ne kadar? (Ne kadar ödemem lâzøm?) B. 3,5 (üç buçuk) lira. A. Otobüs hemen kalkacak mø? B. Hayør. A. Ne zaman kalkacak? B. Biri çeyrek geçe. (Biner) A. Ben Ýstanbul’u bilmiyorum. Lütfen, gelince (bana) haber verir
misiniz? B. Tabii! (Para verir) A. (Yanønda oturana hitap ederken:) Lütfen, þu parayø uzatør møsønøz?
(Þoföre hitap ederken:) Buyurun! … B. Buyurun! Paranøzøn üstü. A. Teþekkür ederim!
indiririz
Otogarda
Görevli. Buyurun! Yo l c u . Ýyi günler! G ö r e v l i . Ýyi günler! Yo l c u . Çeþme — Ýzmir’e yeriniz var mø ? Görevli. Var. Yo l c u . Bilet ne kadar? G ö r e v l i . On altø lira. Yo l c u . Ýlk otobüs ne zaman kalkøyor? G ö r e v l i . Her yarøm saatte bir otobüsümüz var. Yo l c u . Saat on ikideki otobüste yer varsa bir kiþilik yer ayørtmak
istiyorum. G ö r e v l i . Var. Nereden olsun? Yo l c u . Mümkünse, önlerden (ortalardan, arkalardan) ve pencere
kenarøndan (koridordan) olsun.
Тексты
G ö r e v l i . Bir bakayøm! Maalesef, önlerdeki yerler satølmøþ... Yirmi
numarayø ister misiniz? Yo l c u. Olur... Acaba indirim yapabilir misiniz? G ö r e v l i . Maalesef, efendim, fiyatlarømøz sabittir. Bilet keselim
mi Beyefendi (Bayan, Hanømefendi)? Yo l c u . Henüz deðil! Baþka þirketlere de sormak istiyorum. (Yolcu geri döner) Yo l c u . Bileti sizden almaya karar verdim. G ö r e v l i . Buyurun, biletiniz! Ýyi yolculuklar (dileriz). Yine bekleriz. Yo l c u . Teþekkürler.
117
118
УРÎК 13
Dýlbýlgýsý
1.
В тексте использован словообразовательный показатель
имеющий привативное (лишительное) значение подобно русскому предлогу без:
þapka+søz atkø+søz eldiven+siz
Эта морфема является частичным антонимом уже знакомого читателю (урок 9) показателя ступать с наделительным значением:
ev+li
güneþ+li
2.
Íàñтîящåå-áóдóщåå âðåмя ñ мîðфåмîé -(A/I)r, которая в речи реализуется следующими алломорфами: все основы, оканчиваю­щиеся на гласную, получают алломорф -r:
ye+r —
de+r —
bekle+r
oku+r —
uyu+r —
— без ãоловноãо убора
— без шарфа
— без перчаток
-lø / -li / -lu / -lü
— имеþщий дом, семейный
— солнечный
ест ãоворит
— ждет
читает
спит
, способного вы-
-sIz
,
односложные основы на согласную (кроме 15 основ, которые следует специально заучить) присоединяют алломорфы -ar / -er:
bak+ar —
yap+ar —
смотрит
делает
Грамматика
119
gir+er sev+er çiz+er —
многосложные основы на согласную образуют словоформу íà­ñтîящåãî-áóдóщåãî âðåмåíè посредством алломорфов с узкими
гласными
beklet+ir — çaløþ+ør — konuþ+ur —
пятнадцать односложных основ, получающих также алломорфы с узкими гласными (al-, bil-, bul-, den-, dur-, gel-, gör-, kal-, ol-, öl-,
san-, var-,
al+ør gel+ir san+ør bil+ir gör+ür var+ør bul+ur kal+ør ver+ir den+ir ol+ur vur+ur dur+ur öl+ür yen+ir
Формоизменение (спряжение) производится посредством присоединения к временной основе личных аффиксов 1-й группы (спрягается глагол
— входит — лþбит
чертит
-ør / -ir / -ur / -ür:
заставляет ждатü
работает
разãоваривает
ver-, vur-, yen-
almak
):
— братü):
Ед. число Мн. число
1-е лицо
2-е лицо
3-е лицо
Спряжение форм отрицательного статуса представляет неко­торые трудности и требует дополнительных усилий для усвоения и закрепления:
al+ør+øm al+ør+øz
al+ør+søn al+ør+sønøz
al+ør+
al+ør+
/ al+ør+lar
120
УРÎК 13
Ед. число Мн. число
1-е лицо
2-е лицо
3-е лицо
Спряжение отрицательно-вопросительных форм (смысл типа:
разве я не беру?):
1-е лицо
2-е лицо
3-е лицо
Значение (коммуникативное предназначение):
al+mam al+ma+yøz
al+maz+søn al+maz+sønøz
al+maz+
Ед. число Мн. число
al+maz mø+yøm? al+maz mø+yøz?
al+maz mø+søn? al+maz mø+sønøz?
al+maz mø?
al+maz+
/ al+maz+lar
al+maz mø?
/ al+maz+lar mø?
1. Способно сигнализировать о том, что действие является на-
стоящим, но не связанным с какой-либо конкретной ситуацией:
а) действие мыслится как естественное по своей природе, как
проявление свойства предмета, о котором идет речь:
Baløklar suda yaþ+ar. — Køþøn hava soðuk ol+ur. —
б) Действие совершается в силу сложившихся условий или
традиции, установленного порядка и т. п.:
Pazar günleri çaløþ+ma+yøz. — Çay sev+er mi+siniz? Haftada altø gün çaløþ+ør(+øz), bir gün istirahat ed+er+iz.
Шестü дней в неделþ мы работаем, один денü отдыхаем.
Ðыбы живут в воде.
Çимой поãода бывает холодной.
По воскресенüям мы не работаем.
— Вы лþбите чай?
—
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]