- •Т. С. Тягинован амн
- •Фольклорные материалы из репертуара т. С. Тягиновой
- •Знаток сокровищ старины глубокой
- •От составителя
- •Аадм эк заясн мәәдрин гегән
- •Хойр бурхна тәрн
- •Әәлдхин зәрлг
- •Кезәнә яһҗ нег лам дордын орнд одсна тускар
- •Хойр өвгнә күүндвр
- •Нурв гелңгин тууҗ
- •Галдман
- •Япона туск тууҗ
- •Харадан кесн тус
- •Сәрсн җивртә бабуха
- •Туулан сүл хар
- •Тоһруна тууҗ
- •Бөөсн бас заячлаһан зарһлцна
- •Зурмна андһар
- •Сохр номин күцл
- •Сидтә туульс
- •Хойр хулһнын күүндән
- •Алтн нуһсн
- •Хоңһр яһҗ җаңһрт хадмуд хәәсн
- •Күүнә кишг күн авч чаддго
- •Бәәцин туульс
- •Өөт мергн темн
- •Мектә өвгн
- •Биив-ятх
- •Мектә хулхач
- •Эргү залу
- •Ухата көвүн
- •Заян-сәкүсн
- •Һәргтә көвүн экиннь зүрк авдг
- •Хойр үр яһҗ марһснь
- •Хумха толһа
- •Кезәнә нег донта гергнә кесн әәль*
- •Нег залу һос уйҗасн сууна.
- •Нег байн залу көвүндән деесн хазар өгнә.
- •Нег байна көвүн әрк уудг, көзр нааддг һәргтә бәәҗ
- •Нег эмгнә һанцхн көвүнь...
- •Көвүн гер авхла тәвдг йөрәл
- •2. Дора* һазрин шаваш
- •Сайг сәәхн зеерднь
- •Церн зәәсңгин дун
- •Хар келн тоһрун
- •Өндр уулын белднь
- •Цаһан толһата борнь
- •Луузн шарнь
- •Тоһруна биилдг айс
- •Күүк яһҗ шинҗлдг, көвүнд яһҗ гер авдг
- •Йирин яһҗ юмнас хадмндг берәчүд
- •Сиврин дун
- •Иньг чамдан
- •Долан үйдән
- •Домгуд болн тууҗс. Легенды и предания
- •Аадм эк заясн Мәәдрин гегән
- •Галдман
- •Туульс. Сказки. Аң-адусна туск туульс. Сказки о животных
- •Бәәцин туульс. Бытовые сказки
- •Мектә хулхач
- •Эргү залу
- •Ахр тууҗ. Короткие истории
- •[Яс] кемәлһн. Сказывание по кости
- •Йөрәлмүд. Благопожелания
- •Көвүн әәрмд одхла тәвдг йөрәл
- •Шавашмуд. Шаваши
- •Ут дуд. Протяжные песни
- •Хар келн тоһрун
- •Өндр уулын белднь.
- •Цаһан толһата борнь
- •Сөм хамрта пранцнь
- •Чон чиктә шарһнь
- •Тоһруна биилдг айс
- •Авъясмуд. Обычаи
- •О репертуаре т. С. Тягиновой
- •Т. С. Тягинован дуулдг дуудын тускар
- •С. Тягинован амн
- •Фольклорные материалы из репертуара т. С. Тягиновой
Не,
ода мана нег му ач (зе) көвүн гер-мал
болҗах,
Ут
наста, бат кишгтә болтха, Өндр һазрт
герән бәрҗ, Өвстә һазрт зелән татҗ,
Өркнь бәәһәд үзгдәд, Үүднәснь уята мөрн
хөөһлго, Үр-өңгнь, элгн-саднь хәргҗ,
Дала-нала болҗ йовтха, Заңгин сәәнд
залус хурдм, Замгин сәәнд заһсн хурдм*
гиҗ келгддмн. Тиигхлә негн бийч хойр
болвч, хәнцсн иньг-амргтаһан Ни-негтә,
сән сәәхн бәәцхәтн.
Кен
икән күндләд, Кен баһан өкәрләд, Ээҗ-ааван
һундалго, Ачта хойр үрн-садн болтн.
Көшгәр дүүрң күүктә, Көнҗләр дүүрң
көвүтә, Хашаһарн дүүрң малта, Маңнадан
нар бәрҗ, саңнадан сар бәрҗ, Маңнатн
тиньгр, махлатн хооран, Амр аңхун зурһан
зүүл хамг әмтнә хормад багтад йовхитн
Олн деедс эвәх болтха, Йов гих зарһ уга,
ях гих өвчн уга, Көлән җииҗ, көлсән
хагсаҗ, Көгшн буурл өвгн-эмгн болтн,
Ээҗ-аавиннь наснд күрч, гиҗ йөрәҗәнәв.
84Көвүн гер авхла тәвдг йөрәл
КҮҮКН
МОРДХЛА ТӘВДГ ЙӨРӘЛ
Не,
ода һазаран һарчах мана му зе (ач, бөл)
күүкн, Одсн һазртан амрҗ-җирһҗ,
кишг-буйнднь багтҗ, Ут наста, бат кишгтә,
Хормаһарн дүүрң үртә, Хашаһарн дүүрң
малта, Ээҗ-аавинь күндлҗ, элгн-садынь
тевчҗ, Одсн авальтаһан насни турш җирһх
болтн, Тедү мет әлк нег авц-өкцинь*
дасч-медҗ, Ачта-күндтә бер бол гиҗ
йөрәҗәнәв.
КҮҮК
БУУЛҺСН ҺАЗРИН ТӘВДГ ЙӨРӘЛ
Не,
ода орулҗ авсн мана бермдн, Мана му
көвүтә батта иньг-амрг болҗ, Ор гихлә
ордг, һар гихлә һардг, Шулун шудрмг, Шар
нарндан мөргҗ, Шаһа чимгндән мөргҗ,
Ээҗ-аавдан мөргҗ, Эңкр ачта бер болтха.
Үртә-садта,
дала-нала болҗ, Бәәсн һазрин кишг-буйнд
багтҗ, Элгн-садан, ээҗ-ааван тевчҗ,
Эвтә-домта, эрүл-дорул, Айта бер болтха
гиҗ йөрәҗәнәв.
85
КӨВҮН
ӘӘРМД ОДХЛА ТӘВДГ ЙӨРӘЛ
Не,
ода цергт мордҗах мана му зе (ач, бөл)
көвүн, Цергтән церглҗ, дәәсән дарҗ,
Көөсән күцҗ, көөсндән күцгдлго*, То
бүрн, толһа менд, эн-терго, Амр-аңхун,
сән-сәәхн, Алтн җола эргүлҗ ирхичн Олн
деедсин евәл хәлдтхә!
КИРСАНД
НЕРӘДҖӘХ ЙӨРӘЛ*
Не,
ода шинкн түрүн мана шүүҗ авад шиидҗәх
Баахн наста К. Н. Илюмжинов
Ут
наста, бат кишгтә болҗ,
Суусн
ормнь бат болҗ,
Бәрсн
төрнь төв болҗ,
Хальмг
Таңһчан утаснь татад уттхҗ,
Өргнәснь
өргдүлҗ, Күндтә-тоомсрта толһач болтха
гиҗ йөрәҗәнәв. Цуг көдлмшчнр көдлмштә,
гертә-малта, идхтә-уухта, Баһчудын
сурһуль-эрдмнь делгрҗ, дала-нала болтха.
Тедү мет өөрнь дахҗ көдлҗәх нөкдмүднь
ниитә-негтә, Җаңһрин арвн хойр баатрмуд
мет, Нег амнас һарчах ки мет ни-негтә
болтха гиҗ йөрәҗәнәв. Хальмг Таңһчнь
Бумбин орн мет Бүр-бүр хурта, сер-сер
салькта Амр-аңхун бәәтхә гиҗ йөрәҗәнәв.
К.Н.
Илюмжинов болвчн эрүл-менд,
Гертә-бүлтәһән
сән-сәәхн бәәтхә гиҗ йөрәҗәнәв.
86
ШАВАШМУД
87
1.
БИИЛХЛӘ ТӘВДГ ШАВАШ
Базрин*
хар башмгинь Балв тустлнь бииличә,
Бааҗань менд бәәхлә, Басчн авад ирхлә.
Хәрслә-хәрслә!
Нәрхн
улан һоснь Нәәрән хәәһәд ирлә, Нәәмн
келкә ясиһән Нәәхлүләд бииличә.
Хәрслә-хәрслә!
Тәрм
хүрсх махлата Тәньсн* күүнә бәәдлтә,
Үүрмг хүрсх махлата Үзсн күүнә бәәдлтә.
Хәрслә-хәрслә!
Үүтхн*
нүдтә көөркүмә Үүдн күртл тавшад од,
хавшад од, Үүднәс цааранкинь, хәәмнь,
Эврән мед, эврән мед.
Хәрслә-хәрслә!
Байла,
байла, байлала Басңга Моктин, байлала.
Хәрслә-хәрслә!
Хойр
чикнь делдглзәд, Хоҗһр толһань гелдглзәд.
Хәрслә-хәрслә!
88