Не, Хоңһр ууцнь хамхрсн, нүкнд кевтнә. Тер һарсн цуснаснь нег хулһн ирәд, идхәр седхлә, Хоңһр хурһарн цокад, хулһнын көлинь хамхлчкна. Тиигхлә нег хулһнь нег хамтхс авч ирәд, тер хулһндан өгнә.

Терүгинь Хоңһр авад идчкнә. Хоңһрин ууцнь эдгҗ одна. Хоңһр зальврад, хүврәд, нүкнәсн һарад, Җаңһриннь нутгт ирнә.

Җаңһрин нутгт нәр-хүрм болҗана, гер буулһҗана Җаңһрт. Тер хойр нөкднь деед бийд күндтә гиич болҗ суудг болна.

Хоңһр орад ирнә. Тер сәәхн күүкн көшгәс босад, Хоңһрт ирәд, татад үмсәд, уульна: «Эн хойр нөкдчн тиим-тиим йовдл һарһла, чи намаг мини үкләс тач аврлач, бийән әрвлго. Би чамас оңдан күүнд одшгов. Кемр чамаг цааҗла харһулхла, намаг бас цааҗлг» гиһәд мөргәд, сөгдәд Җаңһрт келнә.

Хоңһр бас кевтнь цәәлһәд келҗ өгнә. Тиигәд күүкиг Хоңһрт буулһад, тер хойр нөкднь цааҗла харһулна. Тиигәд тер герлтә күүкн Хоңһр хойр амрад-җирһәд бәәҗ.

Иигәд чилнә эн тууҗ. Эн бас нег учрта тууҗ. Зуһуч, худлч, үлү нүд үздг әмтнә туск. Эннь мел одачн худл биш. Кедү тиим күн биш нохас бәәнә. Эн икл килнц.

11. Күүнә кишг күн авч чаддго

Кезәнә нег залу кеер хөөһән хәрүлҗ йовҗ. Цаг - нарн сууҗ йовсн [цаг] бәәҗ.

Тиигәд генткн нег мөртә залу эн залу тал аашдг болна. Не, тер күнь ирәд мендлнә. Ай, хәләхлә, эн хөөнә эзнь Бадмин үүрнь бол- на. Ик нам бичкн цагтан шаһа наач йовсн.

Не, тиигәд ю-бис күүндлдәд, Бадмнь сурна: «Не, Дорҗ, әләрлҗ йовнач?» - болна.

«А, бас нег кергәр тиим нег һазрт йовҗ йовнав, - болна. - Эн хөд үзәд, нам чамаг гиҗ тас медсн угав, йирин ирв», - гинә.

«Не, тиигхлә ода манад одый, - болна Бадм, - нам йирин би хөөһән герә талан* туухар бәәләв, нарн сууҗ йовналм, - гинә. - Чи бидн хойр кедү җиләс нааран харһлцад угавдн. Ода нам ик залус болад, гертә-малта әмтс болвдн, - гинә. - Манад одад, гиич болад, мини герин күүнлә таньлдад, хот-хол ууһад, хонад, амрад, маңһдур цааранднь тиигәд кергәрн йовад од», - гинә Бадмнь.

50

«Не, терчн бас чик. Не, йовсв танаһур», болад, хоюрн хөөдиг тууһад йовлдна.

Не, тиигҗ йовхнь олн хөөдин арднь нег му бааста цаһан му- ухн тиим хурһн зөвәр түдүхнд арднь тасрха мәәләд йовдг болна. Э-эй, тадн дала хөд намаг невчк күлән йовхнта, би миңһн хөөнә кишг һанцхарн дааҗ йовналм болад, талт-мулт ишкәд, зовад йовдг болна.

Эн ирсн Дорҗ юнчн зүсн зүүл малын, аңгин кел меддг домгта бәәҗ. Не, эн тиигәд медчкнә, мел Бадмин кишг мел эн му цаһан хурһнд бәәдгчн гиһәд.

Не, тиигә йовҗ эдн гертән ирцхәнә. Хөөдиг хаша талнь өөрдүлнә. Тиигхлә ирсн үүрнь Дорҗ келнә: «Ай, үр Бадм, нанд мел эн му цаһан хурһан өгич», - гинә.

Тиигхлә Бадмнь келнә: «Я-а, миңһн хөөнәс мел эн нег му баа- ста хурһар ю кенәчи? Хәәмнь, дурта хө зааһич, авнав гисиг өгнәв, - болна. - Ичкевт отгас отг күртл эн нег бааста му хурһ һанзһлад йовна гисн ичкевт биший?» - гинә Бадм.

Тиигхлә Дорҗнь келнә: «Уга, сән хөн керго. Нанд мел эн му цаһан хурһндчн дурм күрчәнә», - болна.

Тиигхлә Бадмнь: «Не, авич, хәәмнь, чамас би нам ючн хар- мншгов» гиһәд, му цаһан хурһиг бәрәд авчкна.

Тиигхлә генткн Бадмин нохань гүүҗ ирәд, цаһан хурһна цәвәснь нег атх ноос таслад авчкна. Тиигхлә эн үр Дорҗнь медчкнә, не, эн хурһна кишгиг эн ноха таслад авчкв гиһәд. Тиигәд Дорҗнь келнә: «Ай, мел чини келсн чик, дәрк минь, отгас отг һатлһад, эн му хурһ һанзһлад йовна гисн. Ай, Бадм, мел эн нохаһан нанд өгич», - гинә.

Тиигхлә Бадмнь келнә: «Я-а, ичкевт, ода эн ноха һәңнүләд*, отгас отг күртл яһҗ йовхмч, хәәмнь?» - болна.

Дорҗнь келнә: «Йир эн нохадчн дегәд дурм күрчәнә», - гинә.

Не, тиигхлә Бадмнь келнә: «Не, авич, хәәмнь, чамас ода би ючн хармншгов», - гинә.

Не, тиигәд Бадм нохаг бәрхәр седхлә, тер нохань гериннь ба- рун хасвчд одад, көлән өргәд шеечкнә. Тиигхлә Дорҗ бас медчкнә, не, эн ноха кишгән эн барун хасвчд үлдәчквә гиһәд. Тиигхлә Дорҗ келнә: «Ай, Бадм, мел терчн чик, ичкевт отгас отг күртл эн ноха һәңнүләд, нам бәг эн нохачн, - болна. - Мел эн барун хасвчасн

51