Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Польский язык. Начальный курс
.pdf
Урок 20 201
ludzi z kraji i z zagranicy przyjeżdża tu, żeby podziwiać jego zabytki.
W mieście jest kilkanaście pierwszorzędnych muzeów, kilkadziesiąt
placówek muzealnych i miejsc pamięci narodowej, kilkaset restauracji
i kawiarni, około pięciu tysięcy średniowiecznych budowli i ponad
dwa miliony dzieł sztuki.
O rozmiarach krakowskiego Starego Miasta świadczą otaczające
go tak zwane Planty — bulwar o długości czterech kilometrów. Na
Plantach znajduje się Brama Floriańska, od której zaczyna się jedna z
najbardziej znanych ulic Krakowa ulica Floriańska. Każda kamienica
przy tej ulicy ma swoją historię, tu stoi dom jednego z najlepszych
polskich malarzy Jana Matejki, tu w jednej z kamienic mieści się słynna ciastkarnia «Jama Michalikowa» i «Dom pod Murzynami».
Ulica Floriańska prowadzi nas na krakowski Rynek, który jest
jednym z największych placów średniowiecznej Europy. W centrum
placu znajdują się Sukiennice, gdzie można kupić krakowskie upominki i odwiedzić galerię obrazów. Najważniejszym zabytkiem na
Rynku jest gotycki kościół Mariacki ze słynnym ołtarzem mistrza
Wita Stwosza. Uwagę turystów przyciągają również wieża Ratuszu
i pomnik Adama Mickiewicza. Niedaleko Rynku znajduje się Muzeum Czartoryjskich, gdzie zebrano wiele obrazów, strojów, naczyń,
kolekcje broni i zbroi, lecz perłą zbiorów tego muzeum jest «Dama z
gronostajem» pędzla Leonardo da Vinci.
Nieodłączną częścią Krakowa jest Wawel z Zamkiem Królewskim, Kościołem Katedralnym i systemem fortyfikacji Wzgórza Wawelskiego. Fasady, wnętrza i dziedziniec Zamku mają renesansowy
i barokowy charakter. Obecnie tam jest muzeum, składające się z
Reprezentacyjnych Komnat, Prywatnych Apartamentów, Skarbca i
Zbrojowni. Katedra obecnie jest w większości gotycka, należy do najcenniejszych objektów sakralnych w Polsce o szczególnym znaczeniu
dla każdego Polaka. W kaplicach i podziemiach Katedry znajdują się
groby królewskie, tu są pochowani bohaterowie narodowi i najwybitniejsi poeci, między innymi Tadeusz Kościuszko, Józef Piłsudzki,
Adam Miczkiewicz i Juliusz Słowacki.
Kraków jest również miastem studenckim, jest tu dużo uczelni
wyższych na czele z Uniwersytetem Jagiellońskim, jednym z najstarszych uniwersytetów na świecie, mającym długą i sławną historię.
202 В. И. Ермола. Польский язык. Начальный курс
Kraków jest miastem zabytkowym i jednocześnie bardzo romantycznym. Po godzinach zwiedzania dobrze jest odpocząć na Plantach,
pomarzyć nad Wisłą, posiedzieć w sympatycznej kawiarence. Tu chce
się wracać. Ten, kto nie był w Krakowie, nie był w Polsce.
Словарь
siedziba — резиденция, штаб-
квартира
książę — князь
świadectwo — свидетельство
istnienie — существование
rozwijać się — развиваться
zachować się — сохраниться
niepowtarzalny — неповторимый
miniony — минувший
kulturowy — культурный
pierwszorzędny — первоклассный
placówka — представительство,
отделение
pamięć — память
dzieło — произведение
rozmiar — размер
świadczyć — свидетельствовать
tak zwany — так называемый
brama — ворота
malarz — художник
ciastkarnia — кондитерская
Murzyn — негр
Sukiennice — суконные ряды
ołtarz — алтарь
mistrz — мастер
przyciągać — привлекать,
притягивать
wieża — башня
ratusz (м.р.) — ратуша
strój — костюм
naczynia — посуда
broń — оружие
zbroja — доспехи
perła — жемчужина
zbiór — собрание, коллекция
gronostaj — горностай
pędzel — кисть
nieodłączny — неотъемлемый
fortyfikacja — укрепления
wzgórze — холм
dziedziniec — двор
składać się — состоять
reprezentacyjny — парадный
komnata — покой
prywatny — частный
skarbiec — сокровищница
zbrojownia — оружейная палата,
арсенал
większość — большинство
gotycki — готический
sakralny — сакральный,
обрядовый
szczególny — особый
kaplica — часовня
podziemiе — подземелье
grób — могила
pochować — похоронить
uczelnia wyższa — вуз
na czele — во главе
sławny — славный
odpocząć — отдохнуть
pomarzyć — помечтать
Урок 20 203
Грамматика
Давнопрошедшее время (плюсквамперфект)
В тексте двадцатого урока вам попалось предложение в
давнопрошедшем времени: «Według legendy Kraków założył był
książę Krak» («По легенде, Краков был некогда основан князем
Краком»).
Когда-то это время использовалось для обозначения действия, которое произошло ранее другого действия в прошлом,
то есть использовалось в функции плюсквамперфекта. В современном польском языке это время используется крайне редко и
служит для обозначения просто чего-либо, случившегося давно:
«Nikt zapamiętał był wtedy jego nazwiska» («Никто тогда не запомнил его фамилию»). Образуется давнопрошедшее время
путем присоединения к спрягаемому глаголу формы 3-го лица
прошедшего времени в соответствующем роде и числе:
Единственное
число
мужского рода
czytałem był czytałam była czytaliśmy byli czytałyśmy były
czytałeś był czytałaś była czytaliście byli czytałyście były
czytał był czytała była czytali byli czytały były
Единственное
число
женского рода
Лично-мужская
форма
множественного
числа
Женско-вещная
форма
множественного
числа
Неопределенные и собирательные числительные
Неопределенные числительные представлены формами
tyle (столько), ile (сколько), wiele (много), kilka (несколько).
Они склоняются так же, как и другие числительные, то есть
так же сочетаются с существительными: «Ile studentek jest w
grupie?» (Сколько студенток в группе?), «Ilu studentów jest w
grupie?» (Сколько студентов в группе?). Особенностью поль-
204 В. И. Ермола. Польский язык. Начальный курс
ских неопределенных числительных является наличие форм,
обозначающих неопределенное число чего-либо или кого-либо
в границах от 11 до 19 (kilkanaście), от 20 до 90 (kilkadziesiąt)
и от 200 до 900 (kilkaset). Подобных числительных в русском
языке нет, поэтому переводить их следует описательно: «W naszej grupie jest kilkunastu turystów» (В нашей группе более 10
туристов; В нашей группе от 10 до 20 туристов; В нашей группе
десятка полтора туристов). «Zapłaciłem za bilet kilkadziesiąt złotych» (Я заплатил за билет несколько десятков злотых). «W tym
hotelu mieszka kilkaset ludzi» (В этой гостинице живет несколько
сотен людей). Неопределенные числительные могут сочетаться
с обычными числительными: «Książka kosztuje dwieście kilkanaście rubli» (Книга стоит двести с лишним рублей). Они также
могут иметь порядковую форму: kilkunasty, kilkudziesiąty, kilkusetny.
Собирательные числительные «dwoje» (двое), «troje»
(трое), «czworo» (четверо), «pięcioro» (пятеро), «sześcioro»
(шестеро), «siedmioro» (семеро)... После десяти для польских
собирательных числительных уже нет соответствий в русском:
«jedenaścioro» «pięćdziesięcioro» и так далее. Они склоняются
по следующей модели:
Им. dwoje troje czworo
Род. dwojga trojga czworga
Дат. dwojgu trojgu czworgu
Вин. dwoje troje czworo
Твор. dwojgiem trojgiem czworgiem
Предл. o dwojgu o trojgu o czworgu
Собирательные числительные сочетаются с существительными, не имеющими формы единственного числа: «dwoje nożyc» (двое ножниц), «troje okularów» (трое очков, три пары
Урок 20 205
очков); с существительными, обозначающими людей разного
пола: «dwoje rodziców» (родители, то есть мать и отец), а также
с существительными, обозначающими детей: «pięcioro dzieci»
(пятеро детей) и детенышей животных: «siedmioro szczeniąt»
(семеро щенят).
Контрольные упражнения по всему курсу
1. Переведите на польский язык:
1. У него столько достоинств (zaleta). 2. Сколько стоит эта
машина? 3. Эта машина стоит очень много. 4. Она переписывается (korespondować) с несколькими подругами. 5. Ему
подарили (podarować) несколько (от 11 до 19) польских книг.
6. Мы заплатили за эту вазу сто с лишним злотых. 7. Мы
проехали несколько сотен километров. 8. У них двое внуков
(wnuk). 9. Что она будет там делать с тремя детьми? 10. В этой
комнате четверо дверей (drzwi — слово употребляется только
во множественном числе).
2. Переведите на польский язык:
1. Они осматривают Варшаву. 2. Здесь есть два красивых парка.
3. Она студентка университета. 4. Вы (обращаясь к мужчине)
правы. 5. Мы понимаем польский текст. 6. Он не говорит порусски. 7. В этой квартире нет балконов. 8. Я буду работать до
вечера. 9. Когда ты напишешь письмо? 10. В фильме играли
хорошие актеры. 11. Москва была отстроена. 12. Я слушала
первый концерт Чайковского. 13. Статья, написанная братом,
очень интересна. 14. Если бы у меня были деньги, я бы купил
автомобиль. 15. Ты должен пойти к врачу.
3. Переведите на русский язык:
1. Pojechaliśmy w góry z kilkoma kolegami. 2. Z przyjemnością
posłucham muzyki. 3. Czy ma pani tabletki od bólu głowy?
4. Przy wejściu do wagonu trzeba okazać bilet. 5. Jeślibyśmy
206 В. И. Ермола. Польский язык. Начальный курс
pozostali tam dłużej, spóźnilibyśmy się na ostatni autobus. 6. Mu-
sisz koniecznie zobaczyć ten film. 7. Nahważniejszym zabytkiem
tego miasta jest gotycka bazylika. 8. Chcielibyśmy w pierwszwj
kolejności zobaczyć Ermitaż i Muzeum Rosyjskie. 9. Czy mogę
skorzystać ze zniżki kupując bilety do teatru? 10. Bilety na pociągi
pospieszne sprzedaje się na dworcu kolejowym. 11. Jeżeli nie
macie nic przeciwko temu, wyjeżdżamy za pół godzimy. 12. Teraz
mówimy po polsku znacznie lepiej, niż rok temu.
Jakie jest przeznaczenie człowieka? Być nim.
Stanisław Jerzy Lec (Это я переводить не буду. Попробуйте вы).
Ключи
Урок 2
Упражнение 1
1. stary 2. dobra 3. duże 4. piękny 5. mój 6. ładne 7. polskie.
Упражнение 2
1. mój 2. dobre 3. stara 4. pierwszy 5. ładna 6. nowy 7. nasze
Упражнение 3
1. Tak, to jest miasto. Nie to nie jest miasto. 2. Tak, Warszawa jest
stara. Nie, Warszawa nie jest stara. 3. Tak, to jest mój przyjaciel Jan.
Nie, to nie jest mój przyjaciel Jan. 4. Tak, ta kawiarnia jest dobra. Nie,
ta kawiarnia nie jest dobra. 5. Tak, ja jestem tu. Nie, ja nie jestem tu.
Упражнение 4
1. To jest dom. 2. Czy to jest Warszawa? 3. To nie jest park. 4. Oni
są tu. 5. Jakie to jest miasto? 6. To jest Kraków. 7. To nie jest Kraków, to
jest Warszawa.
Урок 3
Упражнение 1
Witam, witasz, wita, witamy, witacie, witają
Czekam, czekasz, czeka, czekamy, czekacie, czekają
208 В. И. Ермола. Польский язык. Начальный курс
Zbliżam się, zbliżasz się, zbliża się, zbliżamy się, znliżacie się, zbliżają
się
Упражнение 2
1. mam 2. masz 3. mają 4. mają 5. ma 6. macie
Упражнение 3
1. chce 2. chcę 3. chcą 4. chcemy 5. chcesz 6. chcecie
Упражнение 4
1. rozmawiają 2. zwiedzamy 3. objaśniam 4. woła 5. witasz 6. prze-
praszacie 7. rozumiem 8. czytasz 9. wyjeżdżam 10. słucha 11. opowiadają
12. poprawiasz
Упражнение 5
1. (On) ma słownik. 2. Czy (on) ma czas? 3. Tak, (on) ma czas.
4. (On) ma dom. 5. (Wy) macie bilet. 6. (Ja) mam czas. 7. (Ty) masz rację. 8. (My) chcemy czytać 9. Co (ty) robisz? 10. Ewa i Jan nie rozumieją.
11. Dlaczego (ty) nie pomagasz? 12.(Ja) mówię po polsku.
Урок 4
Упражнение 1
1. ja czytam i tłumaczę, ty czytasz i tłumaczysz, on czyta i tłumaczy,
ma czytamy i tłumaczymy, wy czytacie i tłumaczycie, oni czytają i tłumaczą
2. ja stoję i odpowiadam, ty stoisz i odpowiadasz, on stoi i odpowiada, my stoimy i odpowiadamy, wy stoicie i odpowiadacie, oni stoją i
odpowiadają
3. ja mówię i przepraszam, ty mówisz i przepraszasz, on mówi i
przeprasza, ma mówimy i przepraszamy, wy mówicie i przepraszacie,
oni mówią i przepraszają
Упражнение 2
1. mówisz 2. odpowiadam 3. ma 4. wozicie 5. lubi 6. dzwonią 7. leżymy 8. wisi 9. słyszę, mówi
Ключи 209
Упражнение 3
1. mówi 2. stoją 3. chodzę 4. lecisz 5. dzwonisz 6. tłumaczą 7. ro-
bię
Упражнение 4
1. Oglądamy bawialnię i sypialnię. 2. Mieszkanie ma kuchnię i ła-
zienkę. 3. On czyta książkę i gazetę. 4. Zapraszam pana i panią do teatru
5. Ty znasz nową dzielnicę. 6. Oni kupili szafę, kanapę i lampę. 7. Jan ma
żonę.
Упражнение 5
1. У него есть четыре польские книги, а у меня только две.
2. В доме имеется пять портретов моей жены. 3. На каждом уроке
я отвечаю на десять вопросов. 4. Я могу перевести восемь новых
слов. 5. Я знаю две важных вещи.
Урок 5
Упражнение 1
1. żyje 2. myją 3. piję 4. szyjesz 5. robicie 6. mogą 7. możesz
Упражнение 2
1. umiem 2. rozumiecie 3. pracuje 4. pokazują 5. ma 6. fotografu-
jemy 7. maluje
Упражнение 3
1. Jestem inżynierem. 2. Pracujesz tu od niedawna. 3. Jest studentem
uniwersytetu. 4. Rozmawiam po polsku. 5. Jestem studentką. 6. Jesteś
Polakiem. 7. Pracujesz jako lekarz. 8. Mieszkam w Moskwie. 9. Jest
Rosjaninem. 10. Fotografujesz pomniki.
Упражнение 4
Jestem studentem. 2. Jest inżynierem. 3. Pracujesz jako lekarz.
4. Rozmawiamy po polsku. 5. Myjemy okno. 6. Malujecie portret. 7. Chcę
pracować. 8. Nie rozumiemy. 9. Ma książkę. 10. Jest dziennikarką.
210 В. И. Ермола. Польский язык. Начальный курс
Упражнение 5
1. Первое слово легкое, второе я не понимаю. 2. Мы студенты
четвертого курса. 3. Они в Варшаве уже в третий раз. 4. Я хорошо
помню свою первую учительницу. 5. Это пятый журналист, который
об этом пишет. 6. Я десятый раз говорю об этом.
Урок 6
Упражнение 1
1. dom brata, profesor uniwersytetu, student profesora, autor słownika, koniec tekstu, nie mam czasu, miska kota, zabrał z kuchni, nie znam
adresu, wiatr z okna, matka wojewody, pisk myszy
Упражнение 2
1. Nie mam nowego biurka. 2. On nie ma ładnej żony. 3. Nie mają
nowego adresu. 4. Syna nie ma w domu. 5. Ona nie ma książki. 6. My nie
mamy kota. 7. Dziś nie ma wiatru. 8.Siostry nie ma w teatrze. 9. W mieście nie ma parku. 10. Ona nie ma brata studenta.
Упражнение 3
1. (Ja) biorę prezent. 2. (On) wiezie syna. 3. Wiem, że ty wiesz.
4. (My) jedziemy do Warszawy. 5. (Oni) idą do nas. 6. Czy wiesz, gdzie
on mieszka? 7. Oni nie jadą.
Упражнение 4
1. Мы всегда берем с него пример. 2. Куда вы едете на каникулы?
3. Что он везет в багажнике? 4. Я не знаю, где она сейчас живет, и у
меня нет ее адреса. 5. Нужно принести немного хлеба. 6. Ты не прав,
она не является матерью этой девочки. 7. Как давно твой брат носит
усы? 8. Я не знаю этого автора. 9. Он никогда не носит часы на руке.
Урок 7
Упражнение 1
1. biegną 2. krzykniesz, przybiegnę 3. biegnie 4. upadnę 5. uśmiechniemy się
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]