11.10.2. Омбылық геморрагиялық қызбалар (огқ).

Омбылық геморрагиялық қызба – қоздырғыштың трансмиссивті берілу механизмі бар зоонозды табиғи ошақтық арбовирусты жұқпалы ауру. Айқын түрде интоксикациямен, геморрагиялық диатезбен, толқын түрде қызбамен, жүрек-тамыр, жүйке, қан айналым жүйесінің зақымдалуымен сипатталады.

М. Т. Чумаков атқарған экспедициясында аурудың эпидемиологиясын зерттеген, қоздырғышты анықтады және вакцинапрофилактика тәсілдерін өңдеді. Содан кейін ОГҚ Ресейдің басқа облыстарында анықталған, сонымен бірге Солтүстік Қазақстанда.

Этиологиясы. ОГҚ қоздырғыш - құрамында РНК бар арбовирус, Flavivirus туыстығына, Togaviridae тұқымына жатады. 50% глицеринде вирус 7 ай, лиофилизерленген түрде 2-4 жыл сақталады. Жұқпа көзі мен резервуары. Қоздырғыштың жылықанды иелеріне ондатра, сұр тышқан, ала тышқан, су тышқан және басқа кеміргіштер жатады. Қоздырғышты бір жануардан екінші жануарға тасымалдайтын және ұзақ сақтайтын Ix. Аpronophorus (індік батпақ кене) және адамға қоздырғышты жұқтыратын жайылым кенелері. иксод кенелер. Инфицирленеген ондатра терісін өңдеу кезінде контакт жолымен жұғу оқиғалар тіркелген және вируспен контаминерленген ауыз су арқылы. Лабораториялық жағдайда ауа-шаң жолымен зақымдануы мүмкін.

Негізгі эпидемиологиялық белгілері. Солтүстік Қазақстан мен Батыс Сібірде сырқаттың табиғи ошақтары тіркелген. ОГҚ маусымдылық сирек байқалады. Кенелерден сәуір айында зақымдалуы анықталады және олардың 70% мамыр айында түседі, маусым айында сырқат тоқталады. Мұндай маусымдылық кенелердің белсенділік кезеңдеріне байланысты. Сырқат ауылды жерлерде анықталады. Жиі ауыл шаруашылық жұмыскерлер, аңшылар ауырады. Сырқаттың спорадикалық оқиғалары анықталды. Инкубациялық кезең 2-10 күн.

Вирусты кенелер трансовариальді және трансфазды жұқтырады. Науқас адамның эпидемиологиялық маңызы жоқ. Инфекцияның табиғи ошақтары өзеннің жағасы және оған жалғасқан орман далалардың қайыңды- көк теректі тоғайлар. Қоздырғыштың берілу механизмі - трансмиссивті, тасымалдаушылары гамазды кенелері.

Клиникасы.(14.3.сурет)Аурудың бастапқы кезеңде клиникалық диагностикасы қиынға түседі. ОГҚ клиникасы Крым - Конго геморрагиялық қызбаға ұқсас, бірақ ағымы жеңіл. ОГҚ ерекшелігі температура сызығының толқынды ағымы және жиі тыныс алу жүйелердің зақымдалуы тән. Летальділігі 1-ден 5-8%

Микробиологиялық диагноз қою. Жұп қан сарысуымен РСК, қан аурудың алғашқы және 2-4-ші аптасында алынады. РН- ретроспективті диагностикаға.

Алдын алу шаралары.Крым-конго геморрагиялық қызбалардай. Ақ тышқандардың зақымдалу миынан дайындалған инактивирленген вакцинаны иммунопрофилактика ретінде қолданады.

Жұмсақ және қатты таңдайдың қызаруы	Қызыл иектен қан ағуы	Розеолезді бөртпе
11.23.сурет. Омбылық геморрагиялық қызбаның белгілірі http://www.eurolab.ua/diseases/2482/

Эпидемиялық ошақта жүргізілетін шаралар. Крым-Конго геморрагиялық қызбалардай. Жедел профилактика үшін арнайы иммуноглобулин енгізеді. Ауырып жазылғандарға диспансерлік бақылау тағайындалмайды.