1. Микробиологиялық зертхананың сипаттамасы.

Микробиологиялық зертхана – бактериологиялық, вирусологиялық, иммунологиялық және басқада микробиологиялық зерттеулер жүргізетін ғылыми – тәжірибелік мекеме. Бактериологиялық, вирусологиялық, микологиялық және серологиялық (иммунологиялық) зертханалар мемлекеттік санитарлы-эпидемиологиялық қадағалау департаментінің (МСЭҚД), диагностикалық орталықтардың және ірі ауруханалардың құрамына кіреді. МСЭҚД зертханаларында науқастардан және олармен қарым-қатынаста болған адамдардан алынған материалдардың бактериологиялық, вирусологиялық және серологиялық талдамалары орындалады, бактерия тасымалдаушыларды тексереді және судың, ауаның, топырақтың, тағамдық азықтардың және т.б. санитарлы микробиологиялық зерттеулері жүргізіледі. Ауруханалар мен диагностикалық орталықтардың бактериологиялық және серологиялық зертханаларында ішектік, іріңді-қабыну, респираторлы және басқа да жұқпалы аурулардың диагностикасы мақсатында зерттеулер жүргізіледі, стерилизация мен дезинфекцияға микробиологиялық бақылау жасалады. Аса қауіпті инфекциялардың (оба, туляремия, сібір күйдіргісі, тырысқақ т.б.) диагностикасын арнайы режимді зертханаларда жүргізеді. Вирусологиялық зертханаларда вирустардан (грипп, гепатит, полиомиелит және т.б.) және қайсыбір бактериялар – хламидиялар мен риккетсиялардан тарайтын (орнитоз, бөртпе сүзегі, Ку қызбасы т.б.) ауруларды диагностикалайды. Вирусологиялық зертханаларды ұйымдастыру және жабдықтау кезінде вирустармен, жасуша дақылдарымен, тауық эмбриондарымен жұмыс істеудің қатаң асептиканы талап ететін спецификасы ескеріледі. Микологиялық зертханаларда патогенді саңырауқұлақтар туғызатын микоз ауруларының диагностикасы жүргізіледі.

Тағайындалуына байланысты әрбір зертхана мемлекеттік денсаулық сақтау министрлігінің бекіткен санитарлық ережелер мен нормативтік нұсқауларға және бұйрықтарға сүйене отырып жұмыс істейді.

Әрбiр зертхана бiрнеше бөлiмшелерден тұрады.

• Бактерия немесе вирустың жеке тобымен жұмыс iстейтiн бокстар;

• Серологиялық зерттеулерге арналған бөлмелер;

• Ыдыстарды жуу-стерильдеу бөлмелері;

• Қоректік орталар дайындау бөлмелері;

• Тәжiрибиелiк жануарларды ұстайтын бөлме /вивариялар/;

• Зерттеу материалдарын қабылдап тiркейтiн бөлім;

• Киім - кешек ауыстыратын және ас қабылдайтын бөлме.

Зертхана мына құрал жабдықтармен жабдықталады: биологиялық иммерсионды микроскоп, қосымша көмекшi құралдар мен жарықтандыру, (фазалы-контрастты құрылым, күңгiрт жолақты конденсор т.б.) люминесценттi микроскоп, термостат, анаэростат, стерилизациялық қондырғылар (автоклав, Кох қондырғысы, кептiрушi шкаф), рН метрлер, дистиллятор, центрифугалар сүзгiш қондырғылар, Зейтц сүзгiші т.б. Мұздатқыш, мақта дәрiлiк тығын жасайтын құрал, құрал жабдықтар жиынтығы (iлмек шпатель, ине, пинцет, т.б.) лабораториялық ыдыстар (пробирка, колба, Петри табақшасы, флакон, ампула, пипетка т.б. Лабораторияның барлық бөлмелерi желдеткiшпен, су құбыры канализациямен және электроэнергиямен қамтамасыз етiлуi керек. Бөлме қабырғалары боялған немесе кафельдi плиткамен қапталған болуы тиіс. Үлкен лабораторияларда микроорганизмдердi көп мөлшерде қабылдау үшiн термостатты бөлмелер бар. Микробиологиялық лабораторияларда дақылды өсiру үшiн және оны сақтау үшiн лабораториялық ыдыстарды стерилизация жасау үшiн және т.б. мақсатта мынандай төмендегi қондырғылар қолданылады:

1. Автоклав - булы стерилизатор. Су буының қысымының көмегімен стерильдеу. Зертханалық және ауруханадағы стерильдеуді талап ететін барлық ыдыстарды, материалдар мен аспаптарды су буының қысымының көмегімен стерильдеуге арналған қондырғы.

2. Кох аппараты – бұл автоклавты ағымды бумен стерильдеу мақсатында автоклавтың қақпағын ашық күйде қалдырып қолданылатын қондырғы.

3. Термостат – бұл температураны бiр қалыпта сақтайтын, микроорганизмдерді өсіру үшін қолданатын қондырғы. Микроорганизмдердің негiзгi оптимальды көбею температурасы 37^оС- ға тең.

4. Микроанаэростат - анаэробты микроорганизмдерді оттегісіз жағдайда өсiретiн қондырғы.

5. Тоңазытқыш – бұл микроорганизмдердің дақылын, қоректiк орталарды, қанды, вакциналарды, сарысуларды т.б. бұзылатын биологиялық активтi препараттарды сақтайды.

6. Центрифуга – сұйықтықтардағы микроорганизмдерді, эритроциттерді және басқа жасушаларды тұндыруға және біртекті емес сұйықтықтарды бөлектеуге арналған қондырғы.

7. Пастер пеші - құрғату-стерильдеу шкафы. Зертханалық шыны және темір ыдыстар мен аспаптарды құрғақ ауамен стерильдеуге арналған қондырғы.