27 Сурет.

а – сурет. Нәрестенің ұзынша жату қалпы. Бірінші позиция шүйденің алдыға қарауы

б - Нәрестенің ұзынша жату қалпы. Бірінші позиция шүйденің алдыға қарауы

б

в

г

д

28 Сурет

в) Нәрестенің ұзынша жатуы. Бірінші позиция жамбастың алдыға қарауы.

г) Нәрестенің ұзынша жатуы. Екінші позиция жамбастың артқа қарауы.

д) Нәрестенің көлденең жатуы.Бірінші позиция алдыға қарауы.

Алғашқы бөлік (pars praevia) деп нәрестенің жамбас қуысына жақын жатқан және босану жолдарынан бірінші болып өтетін бөліктерін айтады. Мысалы, жамбас қуысына бас жақын жатқан жағдайда, босану жолдарынан бірінші желке, төбе, мандай не бет бөліктері өтуі мүмкін, осыған орай жатушы бөлігі желке немесе төбе, ал құйрық (бөксе) жатқан жағдайда бірінші болып жамбас қуысынан құйрық немесе нәрестенің аяқтары өтуі мүмкін, кейде бөксе мен аяқ қатар келеді.

Бастың қондырылуы – төбе жігінің шат пен сегізкөз мүйісінен бірдей қашықтықта орналасқан жағдайда оны бастың синклитикалық қондырылуы, бірдей қашықтыққа орналаспаса, асинкликалық қондырылуы дейді.

Жүктіліктің екінші кезеңінде акушерлік зерттеудің негізгі тәсілдерінің бірі ­ нәрестені сырттай зерттеу.

Бірінші Леопольд тәсілі – екі қолды алақан жағымен жатырдың түбіне жайғастырады. Бұл жағдайда жатырдың биіктігін, оның түбінде нәрестенің қай бөлігі орналасқанын анықтайды. Әдетте, жатыр түбінде нәрестенің құйрығы орналасады. Ол нәрестенің басымен саластырғанда ірілеу, жазықтау, жұмсақ болып келеді және қозғалысы шамалы (29 сурет).

Екінші Леопольд тәсілі – екі қолды жатыр түбінен кіндікке қарай төмен ығыстырып, жатыр бүйіріне қояды. Бұл әдістің көмегімен нәрестенің арқасын, ұсақ ағзаларының орнын анықтайды. Қолмен сипаған кезде жатырдың жазықтау сезілген қабырғасында нәрестенің арқасы, ал бұдырлау болған қабырғасында оның майда ағзалары орналасқанын анықтауға болады. Нәрестенің арқасы мен ағзаларының орналасу бағытына қарай, оның позициясы мен түрін анықтайды (30 сурет).

Үшінші Леопольд тәсілі – жүкті әйелдің оң жағынан бетпе-бет тұрып, оң қолды шаттың жоғарғы жағына қойса, бас бармақты бір жағына, төрт саусақты екінші жағына орналастырады. Баяу қимыл жасай отырып, сол жерде нәрестенің қай бөлігі орналасқанын анықтайды. Тығыз, дөңес, қозғалмалы болса, ол нәрестенің басы (31 сурет).

29 Сурет. Бірінші Леопольд тәсілі 30 сурет. Екінші Леопольд тәсілі

Төртінші Леопольд тәсілі – бұл үшіншіні жалғастырады және де оны толықтырады. Дәрігер жүкті әйелдің оң жағынан, аяғына қарап тұрады. Ол үшін екі алақанды жатырдың төменгі бөлігіне қойып, қолдың екі ұшын шатқа (симфизге) тірейді. Саусақтар ұшын жамбас қуысына қарай тереңдете отырып, сол жерге орналасқан нәресте бөлігін анықтаумен бірге, оның кіші жамбас қуысына қатысын да біледі (32сурет).

31 Сурет. Үшінші Леопольд тәсілі 32 Сурет. Төртінші Леопольд тәсілі

Егер нәрестенің басы, кіші жамбас қуысынан жоғары тұрса, саусақ ұштары бастың төменгі жағында түйіседі, ал бас жамбастың кіреберіс жазықтығына кіші сегментімен орналасса, саусақ ұштары бір-бірімен параллель болады, үлкен сегментімен орналасса, саусақ ұштары қолды кейін жылжытқанда ұштасады.

Бастың үлкен сегменті деп жамбастың кіреберіс жазығынан өтетін оның ең үлкен бөлігін айтады. Мысалы, бас шүйде сүйегімен жатқан жағдайда үлкен сегменттің шекарасы кіші қиғаш өлшемдері арқылы, ал маңдайымен орналасса, оның шекарасы үлкен қиғаш өлшемдері арқылы өтеді.

Ал бастың кіші сегменті деп оның үлкен сегменттен төмен орналасқан кез келген бөлігін айтады.

Сыртқы әдістерімен нәрестенің жатырдағы қалпын анықтағаннан кейін, қынаптық тәсілге көшеді (қынаптық тәсілдің ережелері кітаптың «Әйелдер кеңес орны» деген тарауында жазылған).

Әйел босанып жатқан мезгілді акушерлік қынаптық тәсіл арқылы жатыр мойнының қанша сантиметрге ашылғанын, нәрестенің жатқан қалпын, қағанағының жарылған-жарылмағындығын анықтайды. Егер нәрестенің жамбас қуысына қараған жатушы бөлігі жоғары орналасса, сегізкөз мүйісін тексеріп, диагональ коньюгатасын өлшейді.