Этнічныя супольнасці

Спецыфічная група перасяленцаў з Маскоўскай дзяржавы, якая з'явілася на тэрыторыі Беларусі ў XVI — XVII стст. - прадстаўнікі рэлігійнай і палітычнай апазіцыі, асветнікі, якія зведалі праследаванні з боку маскоўскіх улад ці духавенства

З’яўленне татар на тэрыторыі Беларусі звязана з дзейнасцю князя Гедыміна.

Першымі татарамі на Беларусі былі прадстаўнікі золатаардынскай і крымскай родавай і служылай знаці, якія атабарыліся на землях ВКЛ разам са сваімі родамі.

Другой крыніцай папаўнення татарскага насельніцтва ў Беларусі былі палонныя, захопленыя ў час набегаў крымскіх татар

Усе татары-воіны падзяляліся на харуствы (тыя ж улусы), а ў ваенных адносінах — на «сцягі» (атрады).

Заняткі татар: агародніцтва, гарбарства, возніцтва. некаторыя прадстаўнікі татар здолелі вызначыцца ў такіх відах дзейнасці як пісарская служба ў канцылярыях ВКЛ або дыпламатычная служба.

Татары не мелі права ўдзельнічаць у выбарах у прадстаўнічыя органы ВКЛ і Рэчы Паспалітай

Статутам 1588 г. і шэрагам пастаноў сойма ў пачатку XVII ст. татарскай знаці забаранялася мець прыгонных сялян-хрысціян, набываць шляхецкія ўладанні, служыць у войску на афіцэрскіх пасадах

У канцы XVII ст. і асабліва ў 60—90-х гг. XVIII ст многія правы татар-феадалаў былі адноўлены.

Заняткі яўрэяў: рамяство, гандаль, прадпрымальніцтва, арганізацыя збору падаткаў, гандлёвых пошлін («мытная» справа), крэдытарскую дзейнасць, медыцына, "вольныя навукі».

Яўрэі не мелі права:

набываць зямельную ўласнасць,

служыць у шляхецкім войску.

Прадстаўнікі яўрэйскага насельніцтва, якія перайшлі ў хрысціянства, нічым не адрозніваліся ў сваіх правах ад шляхты ці мяшчанства.

Яўрэйскае насельніцтва пераважна сялілася ў гарадах і мястэчках Беларусі.

Польскаі этнакультурны ўплыў узмацніўся пасля Люблінскай уніі.

У заходніх раёнах беларуска этнічнай тэрыторыі пражывалі яцвягі (да канца XIII ст.) і літоўцы.

Заняткі цыган: кавальства, ювелірная справа, каняводства, музыка, спевы, танцы, дрэсірока звяроў, а варажба і знахарства.

Даволі вялікія пасяленні татар у Беларусі былі ў Гародні, Берасці, Лідзе, Наваградку, Менску і іншых гарадах і мястэчках.

У часы Вітаўта (1392— 1530 гг.) існавалі пяць яўрэйскіх абшчын: у Берасці, Гародні, Троках, Уладзіміры - Валынскім, Луцку.

Галоўным месцам збору вандроўных груп была Зэльва.

Аселыя цыганы пражывалі ў мястэчку Мір і займаліся рамёствамі

7.Беларусь у складзе рэчы паспалітай. Сацыяльна-эканамічнае і палітычнае становішча

Палітыка – дзяржаўнае аб’яднанне ВКЛ і Польскага каралеўства

Галоўную палітычную вагу ў ВКЛ мелі буйныя землеўладальнікі – магнаты.

У Каралеўстве Польскім – шляхта. Таму прашляхецкі змест польскай дзяржаўнай арганізацыі прывабліваў велікакняжацкую шляхту, якая ў выніку аб’яднання Княства з Каронай меркавала далучыцца да шляхецкіх вольнасцей сваіх суседзяў.

Галоўнай прычынай дзяржаўнай уніі паміж суседнімі краінамі стала катастрафічнае, на грані страты незалежнасці, становішча ВКЛ у час Лівонскай вайны (1558 – 1582 гг.).

У час польскага сойма 1563 – 1564 гг., на якім прысутнічала ліцвінская дэлегацыя дзеля перамоў аб уніі, частка дэпутатаў вылучыла праект аб ліквідацыі назвы “Літва” і замене яе на “Новую Польшчу”. Польская шляхта хацела новых зямель, новых багаццяў, новых пасадаў.

Шляхта ВКЛ імкнулася атрымаць “залатыя шляхецкія вольнасці”, што былі ў польскай шляхты.

Іншы варыянт выйсця з крызіснага становішча ВКЛ – унія з Расійскай дзяржавай і прызнанне Івана ІV ці яго сына сваім царом. На гэты конт вяліся тайныя перамовы.

Івар ІV пакарыў Казань (1552), Астрахань (1556). Стаў Грозным – ініцыятарам апрычніны (1565).

Па словах віленскага епіскапа Мікалая Радзівіла, што прыбыў на перамовы ў Люблін, “на нашым хрыбце быў вораг, калі мы ехалі сюды, жадаючы пастанавіць з вамі вунію, якая б аб’яднала нас узаемнаю любоўю. І, калі казаць праўду, мы пачалі імкнуцца да яе амаль бегам, тады як продкі нашыя ішлі да вуніі вельмі паціху”.

.

Люблінскі Сойм.

Пачаўся 10 студзеня 1569 г. Працягваўся 6 месяцаў.

Паслы ВКЛ 1 сакавіка пакінулі Люблін, бо не хацелі пагаджацца на ўмовы. Тады польская шляхта дабілася ад караля выдання ўказаў аб далучэнні да каралеўства Польскага ўкраінскіх зямель – Падляшша, Валыні, Падолля, Кіеўшчыны. На працягу сакавіка – чэрвеня яны бмілі ўключаны ў склад Польшчы.

27 чэрвеня 1569 г. на Сойме выступіў І.Хадкевіч (дэлегат ад ВКЛ: “Святлейшы, міласцівейшы кароль!.. Як гэта ўсё балюча, немагчыма выказаць словамі. Таму што мы абавязаны нашай айчыне, як верныя сыны яе, клапаціцца аб яе дабрабыце столькі, колькі... у нас ёсць моцы. Мы Айчыну нашу, якую сваёю крывёю ды жыццямі захавалі, абаранялі тут столькі, колькі маглі... І мы ўжо дайшлі да таго, што павінны кінуцца з нізкаю нашаю просьбаю да ног вашай каралеўскай міласці. Молім.., каб гэта для ўсіх было з гонарам.”