66. Қазақстан қайта құру жылдарында (1985-1991ж)

1985 ж Кеңестер одағында қайта құру процестерді басталды. Қайта құру процесі 1985-1991ж аралығында Совет одағын басқарған Горбачевтің есімімен тікелей байланысты.

1985ж сәуірде КОКП-нің Пленумында әлеуметтік экономикалық салада жеделтету бағыты қабылданды. Әлеуметтік салада мектептерді компескелеу, маскүнемдікпен күрес ж/е еібексіз табыс есеп күрес мәселелері құрылды.

1987ж қаңтар пленумында елімізде экономикалық ж/е саяси реформалар жүргізу жөнінде шешім қабылданды. Экономикалық салада 2 бағыт қабылданды.

1)өндіріс орындарының өзін-өзі басқаруын қамтамасыз ету

2)жеке меншік секторды барынша кеңейту

Қайта құру жылдарынрда Горбачев жариялық түсінік енгізді. Ол бойынша осы уақытқа дейін тыйым салынып келегн көптеген мәселердің беті ашылды. Оның айқын үлгісі 1988 ж бастап кещкгі Алаш қайраткерлерінің ақтала бастауы

Совет одағындағы қайт құру жылдарында сыртқы сачясатымызда үлкен өзгерістер болды. Жан таласа қарулану тоқтатылып, совет одағы мен АҚШ алыс ж/е орта қашықтықта ататын ракеталарды атуды қысқарту жөнінде келісімген қол қойды ж/е Совет одағы өз әскерлерін Ауғанстаннан өз әскерлерін алып кетуге келісім берді.

1990ж сол уақытқа дейін 2 мемлекет болып келген Германия бір мемлекетке бірікті.

67. 1986 Ж. Желтоқсан оқиғасы.

Қаз-ғы елеулі оқиғаның бірі Алматыдағы 1986 ж. Желтоқсан оқиғасы. Бұл оқиға Қаз-ан компартиясын басқарған Дінмұхамед Қонаевтың орнана Қаз-ға белгісіз Ресейдің Ульяновск облысын басқарған Колбинді тағайындаудан басталды. Желтоқсан оқиғасын зерттеу үшін М.Шаханов бастаған ҚазақКСР жоғарғы кеңес комиссиясы құрылды.17 желтоқсан күні қазақ жастары алаңға шығып, қолдарына плакат алып,көптеген ұрандармен демонстрацияға шығады. Лениндік ұлт санасын жасасын , ешқандайұлтқа артықшылық берілмесін ұрандары жазылған еді. Барлық мәселені күшпен, әкімшіл-әміршіл әдіспен шешуді үйреген орталық бейбіт демонстрацияны күшпен тартуға кірісіті. Ішкі істер министірлігі жалпы 8500 адам ұстаған. 99 адам әртүрлі мерзімге сотталған. Рысқұлбеков пен Әбдіқұлов ату жазасына кесілді. Кейін ісі қайта қаралып 20 жыл бас бостандығынан айырумен алмастырылыды. Алматы қаласаы б-ша 240 адам қамауға алынған. Оқудан 309 студент шығарылған. Желтоқсан оқиғасы күшпен басылғаннан кейін қазақ жастарын қуғындау басталды. Жоғарғы оқу орнынан 12 ректор қызметінен айырылды. Жалпы 90 мыңға жуық қазақ жастары басқа аймақтарға кетуге мәжбүр болды. Шаханов басатаған комиссия желтоқсанның 17-сі ждемократиялық жаңару күні деп жарияланды. 1986ж желтоқсан оқиғасын есте сақтау үшін Республика алаңына ескерткіш тақта орнатылды. Рысқұлбеков, Асанеова, Мұхамеджанова, Сыпатаев сынды боздақтар есіло ерлер мәігілікке көз жұмды. 1986 ж 16 желтоқсанда Республика алаңында Тәуелсізідік монументі ашылды. Оның биіктігі 28 мж қаңтарда ҚР-дың тұңғыш конституциясы қабылданды.

Тарихи маңызы: Әлемді елең теткізген 1986жғы Алматы оқиғалары қазақ топырағында ұлттық санасын, намысын жетелеген қайсар буынның келгенін әйгіледі. Желтоқсан оқиғалары – Қаз-н тарихзындағы естен кетпес аса ауыр ж/е қайғылы беттердің бірі. Бұл оқиғалар Қаз-нда ғана емес, бүгін Кеңес одағына еніп келе жатқан тыс демократия үшін күрестің басы болды.