- •Қазақстан Республикасы Білім жəне Ғылым министрлігі м. Тынышбаев атындағы Қазақ көлік жəне коммуникациялар академиясы
- •Көтеріп – тасымалдайтын машиналар
- •1 Алматы-2010
- •Қ13 Қабашев р.А.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналар туралы жалпы мəліметтер
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналардың дамуына шолу.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналарды топтастыру
- •Қауіпсіздік техникасының сұрақтары
- •Жүккөтергіш машиналардың құрылмалары жəне сипаттамаларына шолу жасау
- •Жүккөтергіш машиналардан құрылмалы ерекшеліктері мен техникалық параметрлері (көрсеткіштері)
- •Жүккөтергіш машиналардың жұмыс тəртіптері.
- •Есептелген жүктеме
- •Жүккөтергіш машиналардың негізгі элементтері
- •Иілмелі көтергіш жəне тартым элементтері
- •Арқандар
- •Шынжырлар.
- •Блоктар, жұлдызшалар, барабандар.
- •Блоктар мен жұлдызшалар.
- •Барабандар
- •Полиспасттар
- •Жүк қармаушы қондырғылары.
- •Жүк қармаушы қондырғылардың міндеті мен топтастырылуы.
- •Жүк ілгіштері, аспалары жəне ілгектері (тұзақтар).
- •Арнайы жүк қармаушы қондырғылар.
- •Тістеуікті қармауыштар.
- •Эксцентрлік қармауыштар.
- •Электрлі магниттер.
- •Вакуумдық қармаулар
- •Сусымалы жүктерге арналған жүкқармаушы тетіктер
- •Жүккөтергіш машиналардың тежегіш жабдықтары
- •Тежегіш қондырғылар жөніндегі жалпы мəліметтер
- •Тежегіш қондырғыларды топтастыру
- •Тоқтаулары (өшірілуі)
- •Тежегіштер
- •Тежегіш есептерінің жалпы принциптері.
- •Колодалы (қалыпты) тежегіштер.
- •Тартпалы (ленталы) тежегіштер.
- •Конусты, дискілі жəне орталықтан тепкіш тежегіштер.
- •Қауіпсіз жұмыстарға арналған құралдар (аспаптар).
- •Ажыратқыш (бөліп тастаушы) қондырғылар.
- •5.5.2 Жүккөтергіш шектегіштер.
- •Жүк көтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі
- •Кранды электр қозғалтқыштары.
- •Электрқозғалтқышты таңдау
- •Қол жетегі
- •Жүк көтеру механизмдері.
- •6.4.1. Көтеру механизмнің құрылымы.
- •Көтеру механизмінің жұмыс процессі
- •Көтеру механизмінің есептеу əдісі.
- •Қозғалту механиздері. Ұшып шығуды өзгерту механизмдері
- •Жалпы түсініктеме
- •Жетекші доңғалақтарымен қозғалту механизмдерінің құрылмалары
- •Қозғалту кедергілерінің анықтамасы
- •Қозғалту механизмінің есептеу тəсілі.
- •Қозғалтудың арқан немесе шынжырмен тарту механизмдері.
- •Ұшып шығуды (ұзартуды) өзгерту механизмдері
- •Бұру мехнизмдері жылжымалы крандардың (тұрақтылығы) орнықтылығы.
- •Бұрылыс механизмдері туралы жалпы мəліметтер.
- •Кранның тірегіне əсер етуші күштер.
- •Кран тіректеріндегі қарсыласу моментін анықтау.
- •Бұру механизмдерін тоқтату мен іске қосу.
- •Крандардың тұрақтылығы (орнықтылығы).
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері.
- •Тасымалдаушы машиналардың жұмыстары мен қондырғыларының ерекшеліктері.
- •Иілмелі тартым элементті конвейерлер
- •Конвейерлердің иілмесіз тартым элементтері.
- •Гидравликалық жəне пневматиклық көліктің қондырғылары
- •Қосалқы жабдықтар.
- •- Сектор; 3 – рейкалы механизм; 4 – қаңылтырлы жапқыш (жақтар); 5 – тісті секторлар; 6 - саусақ; 7 - шынжыр; 8 – шебе
- •Иілмелі тартым конвейерлердің негізгі тораптары.
- •Топтастырылуы жəне міндеті.
- •Тартым элементтері.
- •Конвейерлік ленталар (тартым)
- •Шынжырлар.
- •Барабандар, жұлдызшалар.
- •Тіректі жəне ұстап тұрушы қондырғылар.
- •Қозғалтқыш қондырғылары
- •Керу қондырғылары.
- •Тиейтін жəне түсіретін жүк қондырғылары.
- •Конвейердің негізгі есептері.
- •Үздіксіз өсу көлігіндегі машинаның жұмыс өнімділігі.
- •Жетектің (көтерменің) қуаты.
- •Элементтердің тартқыш қозғалыс кедергілердің анықтамасы.
- •Конвейер тарту күшінің анықтамалары.
- •Көтеріп - тасымалдайтын техникалардың даму болашагы.
- •Ктм əдістемелерін зерттеу негіздері.
- •Ктм жобалау жəне есептеу барысында есм қолдану.
- •12.3.Ктм (птм) жетілдіру бағыты мен болашағы.
- •Манипуляциялық (əрекеттік) жəне роботты техникалық көтеріп-жүк тасымалдайтын машиналар қондырғылары.
- •Əдебиет
- •Мазмұны
- •3.Жүккөтергіш машиналарының негізгі элементттері ...............……………. 16
- •Жүккөтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі 46
- •Қозғалту механизмдері ұшып шығуды өзгерту механизмдері 57
- •Бұру механизмдері жылжымалы крандардың тұрақтылығы 67
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері 76
- •Ковейерлердің иілмелі тартым элементерінің негізгі тораптары 86
- •Конвейердің негізгі есептері 94
- •12.Көтеріп-тасымалдайтын техникаларының даму болашағы 103
- •Қабашев р.А., Гудович м.И., Көлгелдинов м.С., Сурашов н.Т. Көтеріп - тасымалдайтын машиналар
- •112 050012, Алматы қ, Шевченко көш. 97
Конвейер тарту күшінің анықтамалары.
Конвейердің тарту күшін тартқыш элементтерімен толық анықтау үшін айналу контуры бойынша қолданылған тəсіл ыңғайлы, өйткені конвейер контурының түзу желілік жəне қисық желілік учаскелерінде айналу нүктелері бойынша кездеседі (ілеседі)
Трассаның кез келген нүктесінде иілгіш органдардың керуі формулар бойынша анықталады Si:
Si Si 1 Wi ,
Мұндағы: (i -1) нүктесіндегі керу- Si
Wi – учаскесі мен (1-1) мен i.нүкте аралығындағы кедергі.
Көрсетілген тəсілді пайдалана отырып, контурдың əр нүктесіне əсер етуші сол күштерді табуға болады.
Тарту элементтерінің төмен түскен нүктелерінен жетектің жоғарлаған нүктесіне дейін кездесетін нүктелерді нөмірлеуде, жүйелікпен барлық нүктелерден керуді табады жəне жоғарлаған жəне төмен түскен тармақшадағы тарту күшін əр түрлі керулер анықтайды.
Егер конвейер п түзу желілік жəне қисық желілік учаскелерін жəне бұрылыстық пунктерден, төмен түскен жəне жоғарлаған тармақшалардың керуінен тұрса онда жалпы тарту күші. Sсб жəне Sнб,
W0 Sнб Sсб n 1 S1
Барабандағы кедергіні ескерсе Wб, жалпы айналма күш тең болады (ленталы конвейер үшін )
W W0 Wб
Конвейердің шынжырлы жетек есебін шынжырлардың ең аз керу нүктелерінен бастап, сол əдеттегі Smin = 500 - 3000 Н қабылдайды көлденең шынжырлы конвейерлерде Smin нүктесі шынжырдың жетекші жұлдызшаларымен төмендеген орында орналасқан. Сондықтан мұндай конвейерлерде .
n
Мұндағы: Wi
i 1
n
Smax Wi Smin
i 1
барлық конвейер кедергілерінің жалпы саны , оған қоса төмен
түскен тармақшалардағы кедергі; n –есептеген трасса учаскілердің саны.
Тік енкіш жəне тік конвейерлерде (элеваторда) Sаз нүктесі кермелі қондырғының астында орналасқан, сондықтан
n
Smax Wi Smin WHB
i 1
Мұндағы: WHB –төмен түсетін тармақшалардың кедергілері бұл конвейерлерде
(ауырлық күші үйкеліс күшін арттырады) теріс болады.
Конвейердің жылжымалы бөлшектеріне қумалы шаманың (салмағының) белгілерін
енгізу:
qП – полотноның қумалы шамасы кг/м (ленталар үшін qn qЛ
1,1В(1,25i i 2 ) ;
шынжырлы полотно үшін qn =[60е + (30...150)]; qГР – жүктің қумалы шамасы (салмағы)
кг/м: төгілмелі үшін qГР = F , даналық үшін qГР = m/а; m – даналық жүктің (салмағы); qР
жəне qX – жұмыс жəне (кг/м) бос салмағы:
m
t
p
p
m
t
х
х
Мұндағы: mP – доңғалақшаның шамасы (салмағы) кг; tP жəне tX – жұмыс жəне бос учаскелеріне сəйкес доңғалақшалардың айналым қондырғылары.
Конвейерді мысалға алып, (11.3а – сурет) иілмелі тартқыш элементінің керуін статистикалық анықтама бойынша қарастырамыз.
1 нүктедегі керу шынжырлы конвейерлер үшін жоғарыда көрсетілген шектерінде табылса, полотноның жүрісі бойынша трассаны айналуда 2 нүктеге келсек: S1
S2 S1 W12 S1 qgL1qx gL1S1 (q qx )gL1
нүктегі керу ленталары (тартпадағы):
S3 S2 W23 S2 S2
нүктедегі
керу
ленталары:
S2 (1 )
S S W
S q (L H
)g q g L2
4 3 34
3 n 2 2
x cos
нүктедегі керу ленталары:
S5 S4 /б (1,04...1,1)S4
нүктедегі керу ленталары:
L3
S6 S5
W56
S5
(qn
qгр
)(L3H3
)qp g
cos
нүктедегі керу ленталары:
S7 S6 W67 S6 S6
нүктедегі керу ленталары:
S6 (1 )
S8 S7 W7 8 S7 (qn qгр )L4qp gL4
Көрсетілген W12 . W78
формулада-тиісті учаскелердегі қозғалыс кедергілері;-
меншікті қозғалыс кедергілерінің коэффициенті (= 0,03 - 0,12).
Ленталық конвейерлер үшін S8 жəне S1 керулері барабан бойынша ленталардың тез өтуін (босқа айналуын ) жоюда анықтағыш Эйлер формуласымен байланысты болу керек.
S1 S8
/ e
Мұндағы: - жетекші барабанның құлаш лентасының бұрышы; -арасындағы үйкеліс коэффициенті ( = 0,2 - 0,4; = - 1,37).
Алынған формулардың ортақ шешімі S1 жəне S8 үшін тартқыш элементінің кез келген қимасынан Si керуін анықтауға мүмкіндік береді. Еңкіш жəне көлденең учаскелері бар конвейерлер үшін керу ленталарының диаграммалары (11.36 – сурет) көрсетілген. Бұл диаграмма бойынша S8 керуі ең үлкен статистикалық керу болып саналады, демек S8
= Smах. Бұл трасса бойынша айналу барысындағы полотноны қозғалысы (жүрісі) тарту күшінің жиналуына орнының бар екендігімен түсіндіріледі
– сурет. Конвейердің иілгіш элементтерінің есептелген кестесі.
а – конвейер трассаларының кестесі; б – тартқыш элементінің керу диаграммалары; 1 – жетекші барабан; 2 – кермелі барабан; 3- кермелі қондырғы; 4 –ауытқымалы барабан;
5 – полотноның жұмыс тармақшаларының доңғалақ тіректері; 6 –бұл да бос тармақша.
