- •Қазақстан Республикасы Білім жəне Ғылым министрлігі м. Тынышбаев атындағы Қазақ көлік жəне коммуникациялар академиясы
- •Көтеріп – тасымалдайтын машиналар
- •1 Алматы-2010
- •Қ13 Қабашев р.А.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналар туралы жалпы мəліметтер
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналардың дамуына шолу.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналарды топтастыру
- •Жүккөтергіш машиналардан құрылмалы ерекшеліктері мен техникалық параметрлері (көрсеткіштері)
- •Қауіпсіздік техникасының сұрақтары
- •Жүккөтергіш машиналардың құрылмалары жəне сипаттамаларына шолу жасау
- •Жүккөтергіш машиналардың жұмыс тəртіптері.
- •Есептелген жүктеме
- •Жүккөтергіш машиналардың негізгі элементтері
- •Иілмелі көтергіш жəне тартым элементтері
- •Арқандар
- •Шынжырлар.
- •Блоктар, жұлдызшалар, барабандар.
- •Блоктар мен жұлдызшалар.
- •Барабандар
- •Полиспасттар
- •Жүк қармаушы қондырғылары.
- •Жүк қармаушы қондырғылардың міндеті мен топтастырылуы.
- •Жүк ілгіштері, аспалары жəне ілгектері (тұзақтар).
- •Арнайы жүк қармаушы қондырғылар.
- •Тістеуікті қармауыштар.
- •Эксцентрлік қармауыштар.
- •Электрлі магниттер.
- •Вакуумдық қармаулар
- •Сусымалы жүктерге арналған жүкқармаушы тетіктер
- •Жүккөтергіш машиналардың тежегіш жабдықтары
- •Тежегіш қондырғылар жөніндегі жалпы мəліметтер
- •Тежегіш қондырғыларды топтастыру
- •Тоқтаулары (өшірілуі)
- •Тежегіштер
- •Тежегіш есептерінің жалпы принциптері.
- •Колодалы (қалыпты) тежегіштер.
- •Тартпалы (ленталы) тежегіштер.
- •Конусты, дискілі жəне орталықтан тепкіш тежегіштер.
- •Қауіпсіз жұмыстарға арналған құралдар (аспаптар).
- •Ажыратқыш (бөліп тастаушы) қондырғылар.
- •5.5.2 Жүккөтергіш шектегіштер.
- •Жүк көтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі
- •Кранды электр қозғалтқыштары.
- •Электрқозғалтқышты таңдау
- •Қол жетегі
- •Жүк көтеру механизмдері.
- •6.4.1. Көтеру механизмнің құрылымы.
- •Көтеру механизмінің жұмыс процессі
- •Көтеру механизмінің есептеу əдісі.
- •Қозғалту механиздері. Ұшып шығуды өзгерту механизмдері
- •Жалпы түсініктеме
- •Жетекші доңғалақтарымен қозғалту механизмдерінің құрылмалары
- •Қозғалту кедергілерінің анықтамасы
- •Қозғалту механизмінің есептеу тəсілі.
- •Қозғалтудың арқан немесе шынжырмен тарту механизмдері.
- •Ұшып шығуды (ұзартуды) өзгерту механизмдері
- •Бұру мехнизмдері жылжымалы крандардың (тұрақтылығы) орнықтылығы.
- •Бұрылыс механизмдері туралы жалпы мəліметтер.
- •Кранның тірегіне əсер етуші күштер.
- •Кран тіректеріндегі қарсыласу моментін анықтау.
- •Бұру механизмдерін тоқтату мен іске қосу.
- •Крандардың тұрақтылығы (орнықтылығы).
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері.
- •Тасымалдаушы машиналардың жұмыстары мен қондырғыларының ерекшеліктері.
- •Иілмелі тартым элементті конвейерлер
- •Конвейерлердің иілмесіз тартым элементтері.
- •Гидравликалық жəне пневматиклық көліктің қондырғылары
- •Қосалқы жабдықтар.
- •- Сектор; 3 – рейкалы механизм; 4 – қаңылтырлы жапқыш (жақтар); 5 – тісті секторлар; 6 - саусақ; 7 - шынжыр; 8 – шебе
- •Иілмелі тартым конвейерлердің негізгі тораптары.
- •Топтастырылуы жəне міндеті.
- •Тартым элементтері.
- •Конвейерлік ленталар (тартым)
- •Шынжырлар.
- •Барабандар, жұлдызшалар.
- •Тіректі жəне ұстап тұрушы қондырғылар.
- •Қозғалтқыш қондырғылары
- •Керу қондырғылары.
- •Тиейтін жəне түсіретін жүк қондырғылары.
- •Конвейердің негізгі есептері.
- •Үздіксіз өсу көлігіндегі машинаның жұмыс өнімділігі.
- •Жетектің (көтерменің) қуаты.
- •Элементтердің тартқыш қозғалыс кедергілердің анықтамасы.
- •Конвейер тарту күшінің анықтамалары.
- •Көтеріп - тасымалдайтын техникалардың даму болашагы.
- •Ктм əдістемелерін зерттеу негіздері.
- •Ктм жобалау жəне есептеу барысында есм қолдану.
- •12.3.Ктм (птм) жетілдіру бағыты мен болашағы.
- •Манипуляциялық (əрекеттік) жəне роботты техникалық көтеріп-жүк тасымалдайтын машиналар қондырғылары.
- •Əдебиет
- •Мазмұны
- •3.Жүккөтергіш машиналарының негізгі элементттері ...............……………. 16
- •Жүккөтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі 46
- •Қозғалту механизмдері ұшып шығуды өзгерту механизмдері 57
- •Бұру механизмдері жылжымалы крандардың тұрақтылығы 67
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері 76
- •Ковейерлердің иілмелі тартым элементерінің негізгі тораптары 86
- •Конвейердің негізгі есептері 94
- •12.Көтеріп-тасымалдайтын техникаларының даму болашағы 103
- •Қабашев р.А., Гудович м.И., Көлгелдинов м.С., Сурашов н.Т. Көтеріп - тасымалдайтын машиналар
- •112 050012, Алматы қ, Шевченко көш. 97
- Сектор; 3 – рейкалы механизм; 4 – қаңылтырлы жапқыш (жақтар); 5 – тісті секторлар; 6 - саусақ; 7 - шынжыр; 8 – шебе
.
- сурет.
а – ленталы (тартпалы); б - пластинкалық; в - бұрмалы; г - табақшалы; д - қалақты; 1 - лента; 2 – пластинкалық шынжыр; 3 -бұрама; 4 -қырнауыш; 5 - диск; 6 – қабылдау қондырғысы; 7 - қалақ; 8 – реттеуші жапқыш.
Бұрамалы жабдықтаушылар бункерден өнімділігі онша көп емес төгілмелі материалдарды беруді белгілейді. (30 м3/ч дейін). Жабдықтаушылардың бұл түрінің ерекшелігі оның герметикалығы.
Табақшалы жабдықтаушылар əр түрлі ірі материалдар кезінде жəне өнімділігі 25 м3/с дейін болған кезде қолданылады. Дискінің диаметрі 1,5 м-ге дейін оның айналу жиілігі 4 - 7 об/мин. Материалды дискіден бүйір қырнауышымен түсіреді.
Барабан қалақты жабдықтағыштар өнімділіктері 150 м3/с дейін жететін орташа жəне ірі кесекті, жабысқақ материалдардан басқа кез-келген материалдар үшін пайдаланады.
Иілмелі тартым конвейерлердің негізгі тораптары.
Топтастырылуы жəне міндеті.
Үздіксіз жұмыс істейтін тасымалдау машиналарының құрамды бөліктері: тартым жəне жүк əкелуші элементтер, тіректі жəне бағыттаушы жақтаулар (миналар) рамалар; керіп, созылып кигізілетін тетіктер. Жетектер; жүк түсіруші-жүк тиеуші қондырғылар; қауіпсіздік қондырғылары. Бұл машиналардың тарту элементтерінің тораптары деп (ленталар, шынжырлар, арқандар) тасымалданған жүкті жылжыту үшін арналған қажетті қабылдайтын тарту күштерін атайды. Жүк əкелуші элементтеріне; ленталар, пластикалық төсем, экскалаторлардың тетікшектері; шөміштер, сөрелер, тербелмелер, аспалар, арбалар. Сөрелерді даналап алынатын жүктерді сөрелі экскалаторларға жылжыту үшін пайдаланылады, ал тербелілерді сол мақсатта тербелмелі конвейерлер мен элеваторларда пайдаланады. Арбалар даналап алынатын жүкті арбалы конвейерелерге жылжыту үшін арналған.
Тартым элементтері.
Конвейердің тартым элементтерінің орнына ленталар, шынжырлар жəне қанаттар жұмыс істейді. Оларды тасымалдау машиналарында тарту күшін беру үшін пайдаланады; сонымен қатар, ленталар жүктерді жылжыту мен ұстап тұру қызметін орындайды. Ең жиі қолданатын ленталарда резеңкелі жəне болатты суықсозба сымды деп бөледі. Резеңкелі ленталарды конвейердің полотнасы ретінде қоршаған ортаға орташа температурада (40°С-дан - +60 °С дейін) жеңіл жəне ыстық емес жүктерде тұтастай пайдаланады. Болатты конвейерлік ленталар резеңкелі ленталар болғанмен конвейер ұзындығының ерекшелігіне байланысты кең ауқымды қолданылады. (150 - 200м жоғары).
Шынжырларды жұмыстың күрделі жағдайларында пайдалынады (даналап алынатын ауыр жүктер, ыстық жүктер т.б.) Сонымен қатар шынжырлар жұмыс көлемін (габаритін) жəне технологиялық конвейерлерде үлкен роль атқаратын жетек механизмінің жұмысын қысқартады.
Арқандарды арқанды-ленталы конвейерлерде тартым элементі ретінде қолданылады, тек алып жүретін бөлікке қызмет ететін ленталы жүк басқарушы конвейерлерде жəне т.б пайдаланылады. Тартым элементтері сияқты арқандардың артықшылығы жүктерді жоғары жылдамдықта жылжыту мүмкінділігінің барлығы болып табылады.
Арқандардың кемшіліктері: пайдалану процессіндегі қалқан ұзартуы мен үлкен диаметрлерлі елгезерді пайдалану қажеттілігі. Арқандар 5 - 7,5 қорының төзімділігі.
