- •Қазақстан Республикасы Білім жəне Ғылым министрлігі м. Тынышбаев атындағы Қазақ көлік жəне коммуникациялар академиясы
- •Көтеріп – тасымалдайтын машиналар
- •1 Алматы-2010
- •Қ13 Қабашев р.А.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналар туралы жалпы мəліметтер
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналардың дамуына шолу.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналарды топтастыру
- •Қауіпсіздік техникасының сұрақтары
- •Жүккөтергіш машиналардың құрылмалары жəне сипаттамаларына шолу жасау
- •Жүккөтергіш машиналардан құрылмалы ерекшеліктері мен техникалық параметрлері (көрсеткіштері)
- •Жүккөтергіш машиналардың жұмыс тəртіптері.
- •Есептелген жүктеме
- •Жүккөтергіш машиналардың негізгі элементтері
- •Иілмелі көтергіш жəне тартым элементтері
- •Арқандар
- •Шынжырлар.
- •Блоктар, жұлдызшалар, барабандар.
- •Блоктар мен жұлдызшалар.
- •Барабандар
- •Полиспасттар
- •Жүк қармаушы қондырғылары.
- •Жүк қармаушы қондырғылардың міндеті мен топтастырылуы.
- •Жүк ілгіштері, аспалары жəне ілгектері (тұзақтар).
- •Арнайы жүк қармаушы қондырғылар.
- •Тістеуікті қармауыштар.
- •Эксцентрлік қармауыштар.
- •Электрлі магниттер.
- •Вакуумдық қармаулар
- •Сусымалы жүктерге арналған жүкқармаушы тетіктер
- •Жүккөтергіш машиналардың тежегіш жабдықтары
- •Тежегіш қондырғылар жөніндегі жалпы мəліметтер
- •Тежегіш қондырғыларды топтастыру
- •Тоқтаулары (өшірілуі)
- •Тежегіштер
- •Тежегіш есептерінің жалпы принциптері.
- •Колодалы (қалыпты) тежегіштер.
- •Тартпалы (ленталы) тежегіштер.
- •Конусты, дискілі жəне орталықтан тепкіш тежегіштер.
- •Қауіпсіз жұмыстарға арналған құралдар (аспаптар).
- •Ажыратқыш (бөліп тастаушы) қондырғылар.
- •5.5.2 Жүккөтергіш шектегіштер.
- •Жүк көтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі
- •Кранды электр қозғалтқыштары.
- •Электрқозғалтқышты таңдау
- •Қол жетегі
- •Жүк көтеру механизмдері.
- •6.4.1. Көтеру механизмнің құрылымы.
- •Көтеру механизмінің жұмыс процессі
- •Көтеру механизмінің есептеу əдісі.
- •Қозғалту механиздері. Ұшып шығуды өзгерту механизмдері
- •Жалпы түсініктеме
- •Жетекші доңғалақтарымен қозғалту механизмдерінің құрылмалары
- •Қозғалту кедергілерінің анықтамасы
- •Қозғалту механизмінің есептеу тəсілі.
- •Қозғалтудың арқан немесе шынжырмен тарту механизмдері.
- •Ұшып шығуды (ұзартуды) өзгерту механизмдері
- •Бұру мехнизмдері жылжымалы крандардың (тұрақтылығы) орнықтылығы.
- •Бұрылыс механизмдері туралы жалпы мəліметтер.
- •Кранның тірегіне əсер етуші күштер.
- •Кран тіректеріндегі қарсыласу моментін анықтау.
- •Бұру механизмдерін тоқтату мен іске қосу.
- •Крандардың тұрақтылығы (орнықтылығы).
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері.
- •Тасымалдаушы машиналардың жұмыстары мен қондырғыларының ерекшеліктері.
- •Иілмелі тартым элементті конвейерлер
- •Конвейерлердің иілмесіз тартым элементтері.
- •Гидравликалық жəне пневматиклық көліктің қондырғылары
- •Қосалқы жабдықтар.
- •- Сектор; 3 – рейкалы механизм; 4 – қаңылтырлы жапқыш (жақтар); 5 – тісті секторлар; 6 - саусақ; 7 - шынжыр; 8 – шебе
- •Иілмелі тартым конвейерлердің негізгі тораптары.
- •Топтастырылуы жəне міндеті.
- •Тартым элементтері.
- •Конвейерлік ленталар (тартым)
- •Шынжырлар.
- •Барабандар, жұлдызшалар.
- •Тіректі жəне ұстап тұрушы қондырғылар.
- •Қозғалтқыш қондырғылары
- •Керу қондырғылары.
- •Тиейтін жəне түсіретін жүк қондырғылары.
- •Конвейердің негізгі есептері.
- •Үздіксіз өсу көлігіндегі машинаның жұмыс өнімділігі.
- •Жетектің (көтерменің) қуаты.
- •Элементтердің тартқыш қозғалыс кедергілердің анықтамасы.
- •Конвейер тарту күшінің анықтамалары.
- •Көтеріп - тасымалдайтын техникалардың даму болашагы.
- •Ктм əдістемелерін зерттеу негіздері.
- •Ктм жобалау жəне есептеу барысында есм қолдану.
- •12.3.Ктм (птм) жетілдіру бағыты мен болашағы.
- •Манипуляциялық (əрекеттік) жəне роботты техникалық көтеріп-жүк тасымалдайтын машиналар қондырғылары.
- •Əдебиет
- •Мазмұны
- •3.Жүккөтергіш машиналарының негізгі элементттері ...............……………. 16
- •Жүккөтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі 46
- •Қозғалту механизмдері ұшып шығуды өзгерту механизмдері 57
- •Бұру механизмдері жылжымалы крандардың тұрақтылығы 67
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері 76
- •Ковейерлердің иілмелі тартым элементерінің негізгі тораптары 86
- •Конвейердің негізгі есептері 94
- •12.Көтеріп-тасымалдайтын техникаларының даму болашағы 103
- •Қабашев р.А., Гудович м.И., Көлгелдинов м.С., Сурашов н.Т. Көтеріп - тасымалдайтын машиналар
- •112 050012, Алматы қ, Шевченко көш. 97
Көтеру механизмінің жұмыс процессі
Көтеру механизмінің жұмысы, басқада жүк көтергіш машиналардың механизмдері сияқты үш периозтан (кезеңнен) тұрады; жіберуден, қозғалысты бекітуден жəне тежеуден. Бірінші жəне үшінші кезеңде көтеру механизмінде қосымша инерциялық күштер түскен қозғалыстағы жəне басқада кедергіден, ал баяулатқанда тежеуден пайда болады. (6.2. - сурет қара)
Т Sм
Z D
б
или Т
G D
г б
с 2 Un
Uo
o
мұндағы SM – барабандағы арқанның максималды тартылуы Н; Zб – барабанға өрілген арқан саны; D – барабан диаметрі, м; UO – механизмнің берілу қатынасы; Un – полиспастың қайталануы; о - механизмнің пайдалы əсер коэффициенті; Gr – көтерілетін жүктің ауырлық күші, Н.
Барабанның айналу жиілігін, егер жүк көтеру V жылдамдығы беріліс болса, формула бойынша анықтайды:
D n
v
б
,
одан
v U
n n
Un б
Қозғалтқыш білігінің қажетті айналу жиілігі
D
б
n n
б
U p
v Un U p
D
б
v Uo
D
б
Бекітілген қозғалыстағы қозғалтқыш қуаты (кВт)
T n G
Nc
v
c г ,
9550 o o
мұндағы Gr - в кН; n –қозғалтқыш білігінің айналу жиілігі айн/мин; ТС - в Нм.: Қозғалтқыш білігіне келтірілген жіберу моменті
T T
n c
T
и.в
Ти.n.,
мұндағы ТИ.В.- жүктік түскен қозғалысының моменті; ТИ.Л. - жүктік түскен қозғалысының моменті
Инерция моменті айналу массасымен инерция радиусы RO болады:
J m
R2 G
D2
o
,
в o o 4g
мұндағы Gr – айналма бөліктердің ауырлық күші; § - еркін құлауды жеделдету;
DO – айналмалы массалардың диаметрі.
Егер іске қосу кезіндегі жылдамдықтың өзгеруі сызық заңдылығы бойынша болатынын болжамдасақ онда айналмалы массалардың инерцияларының момент күші болады.
Т
J
G D2
o o ,
tn 4g tn
G D2
мұндағы - бөлшектердің бұрыштық жылдамдығы; tn
іске қосу уақыты. o
o 4gJ
орнын сілтеме моменті дейміз. Электрлі қозғалтқыш роторлар үшін сілтеме моменттердің маңыздылығы қозғалтқыш каталогында берілген.
Қозғалтқыш білігінде орналасқан инерциялардың күш моменттерінің көпшілігінің бөлшектері барлығы белгілі, қалған моменттердің , жай жүрісті біліктердің көбі осы үлкен моменті мөлшерінің 10 - 20% пайызын құрайды.
Бұрыштық жылдамдықтың мəнін
n
30
қойғанда, көтеру механизмінің айналмалы
бөліктерінің инерция моментері үшін арналған өрнекті аламыз.
G
D2 n
Ти.в.
0 0 375 tn
мұндағы = 1,1 - 1,2 –екінші жəне келесі біліктердің айналыс массасының əсер коэффициенті; n – қозғалтқыш білігінің айналу жиілігі, мин-1.
Үдемелі қозғалмалы массалардан инерцияның күш моментінің ұқсастығын анықтауға болады. Үдемелі қозғалатын жүктің инерция күші.
F m а
G v
г г
и г г
g tn
мұндағы m –жүк массасы , кг; аr жəне vr - м/с2 жəне м/с.Сəйкес жүк жылдамдығы мен жеделдетуі.
Бұл күш барабанда моментті құрайды.
Fи D
G v D
Т б
б 2 Un n
г г б
2g Un tn n
мұндағы - к.п.д. полиспаста.
Қозғалтқыш білігіне жүк жылдамдығының г
мəнін қойғанда жəне инерция күшінен
Fn моментті келтірсе, үдемелі қозғалатын жүктен қозғалтқыш білігіне инерцияның күш моментін аламыз:
G D2 n
Т г б
и.п.
375 U0 Un tn 0
2 2
Көтеру механизмдері үшін іске қосу уақыты
t = 1,5 - 5 с.
n
Іске қосу моменті үшін арналған жалпы өрнек түрі:
G D
G D2 n
G D2 n
г б 0 0 г б .
Т
п U U
t U 2 И 2 t
2 0 n 0
375 n
375 0
n n 0
