- •Қазақстан Республикасы Білім жəне Ғылым министрлігі м. Тынышбаев атындағы Қазақ көлік жəне коммуникациялар академиясы
- •Көтеріп – тасымалдайтын машиналар
- •1 Алматы-2010
- •Қ13 Қабашев р.А.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналар туралы жалпы мəліметтер
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналардың дамуына шолу.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналарды топтастыру
- •Қауіпсіздік техникасының сұрақтары
- •Жүккөтергіш машиналардың құрылмалары жəне сипаттамаларына шолу жасау
- •Жүккөтергіш машиналардан құрылмалы ерекшеліктері мен техникалық параметрлері (көрсеткіштері)
- •Жүккөтергіш машиналардың жұмыс тəртіптері.
- •Есептелген жүктеме
- •Жүккөтергіш машиналардың негізгі элементтері
- •Иілмелі көтергіш жəне тартым элементтері
- •Арқандар
- •Шынжырлар.
- •Блоктар, жұлдызшалар, барабандар.
- •Блоктар мен жұлдызшалар.
- •Барабандар
- •Полиспасттар
- •Жүк қармаушы қондырғылары.
- •Жүк қармаушы қондырғылардың міндеті мен топтастырылуы.
- •Жүк ілгіштері, аспалары жəне ілгектері (тұзақтар).
- •Арнайы жүк қармаушы қондырғылар.
- •Тістеуікті қармауыштар.
- •Эксцентрлік қармауыштар.
- •Электрлі магниттер.
- •Вакуумдық қармаулар
- •Сусымалы жүктерге арналған жүкқармаушы тетіктер
- •Жүккөтергіш машиналардың тежегіш жабдықтары
- •Тежегіш қондырғылар жөніндегі жалпы мəліметтер
- •Тежегіш қондырғыларды топтастыру
- •Тоқтаулары (өшірілуі)
- •Тежегіштер
- •Тежегіш есептерінің жалпы принциптері.
- •Колодалы (қалыпты) тежегіштер.
- •Тартпалы (ленталы) тежегіштер.
- •Конусты, дискілі жəне орталықтан тепкіш тежегіштер.
- •Қауіпсіз жұмыстарға арналған құралдар (аспаптар).
- •Ажыратқыш (бөліп тастаушы) қондырғылар.
- •5.5.2 Жүккөтергіш шектегіштер.
- •Жүк көтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі
- •Кранды электр қозғалтқыштары.
- •Электрқозғалтқышты таңдау
- •Қол жетегі
- •Жүк көтеру механизмдері.
- •6.4.1. Көтеру механизмнің құрылымы.
- •Көтеру механизмінің жұмыс процессі
- •Көтеру механизмінің есептеу əдісі.
- •Қозғалту механиздері. Ұшып шығуды өзгерту механизмдері
- •Жалпы түсініктеме
- •Жетекші доңғалақтарымен қозғалту механизмдерінің құрылмалары
- •Қозғалту кедергілерінің анықтамасы
- •Қозғалту механизмінің есептеу тəсілі.
- •Қозғалтудың арқан немесе шынжырмен тарту механизмдері.
- •Ұшып шығуды (ұзартуды) өзгерту механизмдері
- •Бұру мехнизмдері жылжымалы крандардың (тұрақтылығы) орнықтылығы.
- •Бұрылыс механизмдері туралы жалпы мəліметтер.
- •Кранның тірегіне əсер етуші күштер.
- •Кран тіректеріндегі қарсыласу моментін анықтау.
- •Бұру механизмдерін тоқтату мен іске қосу.
- •Крандардың тұрақтылығы (орнықтылығы).
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері.
- •Тасымалдаушы машиналардың жұмыстары мен қондырғыларының ерекшеліктері.
- •Иілмелі тартым элементті конвейерлер
- •Конвейерлердің иілмесіз тартым элементтері.
- •Гидравликалық жəне пневматиклық көліктің қондырғылары
- •Қосалқы жабдықтар.
- •- Сектор; 3 – рейкалы механизм; 4 – қаңылтырлы жапқыш (жақтар); 5 – тісті секторлар; 6 - саусақ; 7 - шынжыр; 8 – шебе
- •Иілмелі тартым конвейерлердің негізгі тораптары.
- •Топтастырылуы жəне міндеті.
- •Тартым элементтері.
- •Конвейерлік ленталар (тартым)
- •Шынжырлар.
- •Барабандар, жұлдызшалар.
- •Тіректі жəне ұстап тұрушы қондырғылар.
- •Қозғалтқыш қондырғылары
- •Керу қондырғылары.
- •Тиейтін жəне түсіретін жүк қондырғылары.
- •Конвейердің негізгі есептері.
- •Үздіксіз өсу көлігіндегі машинаның жұмыс өнімділігі.
- •Жетектің (көтерменің) қуаты.
- •Элементтердің тартқыш қозғалыс кедергілердің анықтамасы.
- •Конвейер тарту күшінің анықтамалары.
- •Көтеріп - тасымалдайтын техникалардың даму болашагы.
- •Ктм əдістемелерін зерттеу негіздері.
- •Ктм жобалау жəне есептеу барысында есм қолдану.
- •12.3.Ктм (птм) жетілдіру бағыты мен болашағы.
- •Манипуляциялық (əрекеттік) жəне роботты техникалық көтеріп-жүк тасымалдайтын машиналар қондырғылары.
- •Əдебиет
- •Мазмұны
- •3.Жүккөтергіш машиналарының негізгі элементттері ...............……………. 16
- •Жүккөтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі 46
- •Қозғалту механизмдері ұшып шығуды өзгерту механизмдері 57
- •Бұру механизмдері жылжымалы крандардың тұрақтылығы 67
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері 76
- •Ковейерлердің иілмелі тартым элементерінің негізгі тораптары 86
- •Конвейердің негізгі есептері 94
- •12.Көтеріп-тасымалдайтын техникаларының даму болашағы 103
- •Қабашев р.А., Гудович м.И., Көлгелдинов м.С., Сурашов н.Т. Көтеріп - тасымалдайтын машиналар
- •112 050012, Алматы қ, Шевченко көш. 97
Элементтердің тартқыш қозғалыс кедергілердің анықтамасы.
Конвейердегі энергияны пайдалы жұмыстармен қозғалушы бөлшектерде шыққан залалы кедергілерді жеңуді жұмсайды. Көлденең конвейердегі бар қуат тек залалы кедергілерді жеңуде ғана жұмсалады.
Залалы кедергілер қозғалысы тікжелілік учаскісінде GГ жүк салмағына жəне
жылжыту (ауысым ) шарттарына, көрсетілген кедергілер коэфициентіне тармақшаларда керуге (тартуға) тəуелді емес.
пр , жəне
Wвр.п пр GГ
Залалы (жергілікті) кедергі қисық желілі учаскісінде Sнб жоғарлаған жүгірілген
тармақшаларды керуіне жəне кр
жергілікті коэфициентіне тəуелді.
Wвр.м кр Sнб
Онда учаскідегі жалпы залалы кедергі.
WВР WВР.П WВР.М
толық күш барлық қажетті конвейер кедергілерін жеңу үшін теңдеулерден анықталады.
W WП WВР .
Залалы жалпы санын міндетті түрде тиейтін, түсіретін жəне басқада көмекші қондырғылар жұмысының кедергілерімен ескеру керек. Тік желілі учаскісінің
бұрышында тарту органдарының жүгімен жылжитын кедергіні анықтаймыз. Төсемі бойынша (11.2а - сурет):
WH WП L Wвр.м L g(q q0 )L(sin ) cos
Коэффициент
H f
тарту органы мен төсем (төлеу) аралығындағы үйкеліс
коэффициенті: болатты f = 0,35 - 0,6 жəне ағашты f = 0,4 - 0,7. жүкті түсіру барысында
минусты
sin
алдынан қабылдайды. Көлденең тасымалдау жағдайында
sin =0. Бос
тармақша кедергілерді анықтау барысында q = 0.
- сурет. Конвейер тарту элементтерінің кедергілерін есептеу кестесі. а – түзу желілі еңкіш учаскісінің төсемі (төсеуі) бойынша; ; б –бұл да доңғалақша
тіректері бойынша; в – қисық желілі учаскіде; 1 – тарту (тартқыш) элементі; 2 – төсем, 3-доңғалақша ; 4-жүк.
Доңғалақша тіректері бойынша (11.2 б - сурет):
W W W
L gq q sin gq q q
cos L,
П врр 0
0 р.гр р
Мұндағы: qР.ГР – жүк тиелген тармақшадағы доңғалақшалардың қумалы шамасы.
Элементтердің айналдыруынан доңғалақты тіректерінің залалы кедергілерін
жобалау барысында
р кедергі коэффициенті бойынша анықтап,тəжірибелі жолмен: р =
0,02 - 04. белгілейді. Жұмыстың нашар жағдайы үшін үлкен маңыздылығы қолданылады.
0
L sin
= Н кезінде формула бойынша
Wх. р
gqH gq
qр.х
L cos
Мұндағы: р.х - бос тармақшалар қозғалысы үшін кедергі коэффициенті;
qр.х
- бос тармақшадағы доңғалақшалардың қумалы шамасы қисық линиялы
учаскідегі тарту органдарын жылжыту кедергілерін анықтау (11.2в - сурет ):
a
2
Wиз ,
Мұндағы: Sнб, Sсб –майыстыру (бүгілген жердегі) зонасындағы жоғарлаған жəне төмен түскен тарту элементтерінің тармақшаларын керілуі; - тарту элементтерінің майыстыру (иілдіру) бұрышы;П -қолдаушы элементтерді айналдырушы подшипниктер (мойынтіректер) кедергілерінің көрсетілген коэффициенттері ; Wдан –тарту элементтерінің иіліс кедергілері.
Барабан бойынша жылжитын (ауыстырылатын) тарту элементтері үшін.
Wn
d ,
D
Мұндағы: d –цапф диаметрі; D – барабан дииаметрі; - цапфтағы үйкеліс
коэффициенті; подшипниктегі (мойынтіректегі) сырғуды (жылжуды) = 0,15 - 0,25; подшипниктің тербелу барысы = 0,01 - 0,06 ғимараттың шаңдауына байланысты. Резеңкеленген лентаның (тартпаның) иілу кедергілері.
Wиз КЛ ВiП
Мұндағы КЛ = 20 жəне 15 Н/м сəйкес D = 0,6м мен D0,6 м кезіндегі; В – лента көлемінің коэффициенттері. Лента көлемі мен жүк əкелушінің меншік шамасына байланысты түренді тастаушыларды қолдану нəтижесінде туындайтын кедергі.
WПС 2,7gqB
Конвейер (науа) полотносының тиеу барысындағы кедергі оның жұмыс өнімділігінен Q (т/с), полотноның V жылдамдығы жəне жүктің бастапқы жылдамдығына Vж тəуелді. Нақты күштердің теңдеуі бойынша.
0,27Qv2 v2 H
W3
.
v
