3. Қозғалту кедергілерінің анықтамасы

Рельс бойынша кран немесе арбаларды қозғалту кезінде кедергілер жеңеді; доңғалақтардың домалануы; рельс еңісі; орнынан қозғалу кезіндегі (механизм қосылуы) жел, күш инерциясы. Қозғалғыш доңғалақтарда кедергінің жалпы саны (қосындысы), W_

тартушы күші немесе итеруші жəне M _

моменті түрінде берілуі мүмкін:

W W W W

^ a в

W ;

и.п.

М _{}М М_a М_в М_и.п. М_и.в.;

мұндағы W жəне М – рельс бойынша доңғалақтарды домалату кедергілерінің моменті мен күші; W_а жəне М_а – бұл да, жол еңісінен; W_в и М_в – бұл да, желден;

W_и.п жəне М_и.п – бұл да, инерциядан түсе қозғалатын кран массалары (шамасы);

W_и.в жəне М_и.в – бұл да, инерциядан айналдыратын қозғалту механизімінің масалары (шамасы).

Рельс бойынша доңғалақтарды домалату кедергілері (W күш жəне М момент кедергілері) кедергілерден құралады, домалату (теңселу) доңғалағы; подшипниктегі (мойынтіректегі) үйкеліс, доңғалақ қырында жəне төлкелер шетжағы, z қозғалғыш доңғалақтардың санын есепке алсақ, доңғалақтарды домалатудың жалпы кедергісі болады:

W Z W ,

k

ал қозғалғыш доңғалақтағы жүктеме

G

P  ^г

• G

^k g,

z

мұндағы G_г жəне G_к – кран мен жүкке сəйкес ауырлық күші; g – ауырлық күшін үдетуі.

Доңғалақ тірегіндегі (таянышында) (7.5-сурет) моменттердің үйкеліс күшімен тепе- теңдік күшінің шарттарынан болады:

G

К  ^г

• G

^k g f

z

P f ,

доңғалақ тірегіндегі момент

^M mp

P f ^d ,

2

мұндағы d – қозғалғыш доңғалақ цапфаларының білік диаметрі; f –тіреудегі (таяныштағы) үйкеліс коэффициенті (f= 0,8 - 0.1 –сырғанау (жылжу) подшипниктері үшін, f= 0,01 - 0,02 – тербелу (домалау) подшипниктері үшін).

Доңғалақ пен рельс материалдарының серпімділігінен олардың байланысу нүктесінде серпімді деформация жасалынып (пайда болып), рельс бойынша доңғалақтың домалауынан (тербелуінен) момент кедергілері туындайды.

М_кач N P ,

7.5. – сурет. Рельспен қозғалғыш доңғалақтың бірлесіп əрекет ету кестесі

мұндағы - 0,3 - 1 мм тең домалатудың үйкеліс коэффициенті.

d

М_о М_кач М_тр P P ₂ f

P ^⎛f ^{d ⎞}

⎜

⎟

⎝ ² ⎠

Доңғалақты D диаметрімен домалату шеңберіне келтірілген қозғалту кедергілері:

⎜

⎟

2P ^⎛f ^{d ⎞}

F ^{2 0} 

_{ ⎝} 2 _{⎠}^{P (2 f d )} _{,}

D D D

ал, келтірілген доңғалақ моментінің шеңберінде

М F ^D 

2

2P ^⎛f 

⎜

⎝

D

^d ⎞

⎟^

2 _⎠

⎜

^D P ^⎛f 

2 _⎝

^d ⎞

⎟^{,} 2 _⎠

мұндағы =1,1 - 3 – төлке шет жағы мен қырының үйкелуінен ескерілетін кедергі

коэффициенті.

Қозғалтқыш білігіне келтірілген қозғалту кедергісінің моменті:

М  ^М 

P^⎛f 

⎜

⎝

^d ⎞

⎟^

2 _⎠

_ F D _,

^пр U₀ ₀

U₀ ₀

2 U₀ ₀

мұндағы U_O жəне

₀ - қозғалтқыш пен қозғалғыш доңғалақ білігінің аралығындағы

к.п.д. жəне сəйкес беріліс саны.

Кран асты жол еңісінің кедергісінен

_a ( _г 

_к G_Т ) sin

W G G

М W

а a

• ^D , 2

мұндағы - көлденеңге еңкіш (ылдилау) жолының бұрышы.Жел кедергісінен (ашық ауада кран жұмысының кезінде):

W W

в k

W Р 

г

(к F

к

F ),

г

М W

в в

• ^D , 2

мұндағы Р=150 Па –жел қысымы; к=1,2 – аэродинамикалық коэффициенті; F_K жəне F_Г – жүк пен кранның ық жағына сəйкес алаңдары.

Орнынан қозғалу кезіндегі доңғалақ білігіне жүк жəне кран массасының үдеме қозғаушы инерциясының кедергісінен

W ^(G

G ) ^v ,

М ^ (G

G ) ^{v D} ,

и г k _{t p}

и.п

^{г k} 2 t _p

мұндағы t_P= 2 - 6 с – қозғалту механизмінің қуу (тарату) уақыты; v – кранның

D n

қозғалту жылдамдығы, м/с. Ескере отырып, v 

жазамыз

^k ; n ⁿ ,

60 ^k U₀

М ^G G

D n



• ^D (G_г G



) D² n

и.п

( _{г k} )

k

60 t _p

k _,

375 t _p U₀

Қозғалтқыш білігіне осы момент келтірілген:

(G_г G

) D² n

^Ми.п

 ^k .

375 t _p U₀ ₀

Қозғалту механизмінің айналдыру масса инерциясынан (жүгімен кранды қозғалту кезінде) кедергі моменті көтеру механизміне ұқсас.

G

М  ⁰

• D ² n

0 _.

и.в

375 t_n

Жалпы іске қосқыш моменті қозғалту механизмінің қозғалтқыш біліктеріне келтірілген: