- •Қазақстан Республикасы Білім жəне Ғылым министрлігі м. Тынышбаев атындағы Қазақ көлік жəне коммуникациялар академиясы
- •Көтеріп – тасымалдайтын машиналар
- •1 Алматы-2010
- •Қ13 Қабашев р.А.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналар туралы жалпы мəліметтер
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналардың дамуына шолу.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналарды топтастыру
- •Қауіпсіздік техникасының сұрақтары
- •Жүккөтергіш машиналардың құрылмалары жəне сипаттамаларына шолу жасау
- •Жүккөтергіш машиналардан құрылмалы ерекшеліктері мен техникалық параметрлері (көрсеткіштері)
- •Жүккөтергіш машиналардың жұмыс тəртіптері.
- •Есептелген жүктеме
- •Жүккөтергіш машиналардың негізгі элементтері
- •Иілмелі көтергіш жəне тартым элементтері
- •Арқандар
- •Шынжырлар.
- •Блоктар, жұлдызшалар, барабандар.
- •Блоктар мен жұлдызшалар.
- •Барабандар
- •Полиспасттар
- •Жүк қармаушы қондырғылары.
- •Жүк қармаушы қондырғылардың міндеті мен топтастырылуы.
- •Жүк ілгіштері, аспалары жəне ілгектері (тұзақтар).
- •Арнайы жүк қармаушы қондырғылар.
- •Тістеуікті қармауыштар.
- •Эксцентрлік қармауыштар.
- •Электрлі магниттер.
- •Вакуумдық қармаулар
- •Сусымалы жүктерге арналған жүкқармаушы тетіктер
- •Жүккөтергіш машиналардың тежегіш жабдықтары
- •Тежегіш қондырғылар жөніндегі жалпы мəліметтер
- •Тежегіш қондырғыларды топтастыру
- •Тоқтаулары (өшірілуі)
- •Тежегіштер
- •Тежегіш есептерінің жалпы принциптері.
- •Колодалы (қалыпты) тежегіштер.
- •Тартпалы (ленталы) тежегіштер.
- •Конусты, дискілі жəне орталықтан тепкіш тежегіштер.
- •Қауіпсіз жұмыстарға арналған құралдар (аспаптар).
- •Ажыратқыш (бөліп тастаушы) қондырғылар.
- •5.5.2 Жүккөтергіш шектегіштер.
- •Жүк көтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі
- •Кранды электр қозғалтқыштары.
- •Электрқозғалтқышты таңдау
- •Қол жетегі
- •Жүк көтеру механизмдері.
- •6.4.1. Көтеру механизмнің құрылымы.
- •Көтеру механизмінің жұмыс процессі
- •Көтеру механизмінің есептеу əдісі.
- •Қозғалту механиздері. Ұшып шығуды өзгерту механизмдері
- •Жалпы түсініктеме
- •Жетекші доңғалақтарымен қозғалту механизмдерінің құрылмалары
- •Қозғалту кедергілерінің анықтамасы
- •Қозғалту механизмінің есептеу тəсілі.
- •Қозғалтудың арқан немесе шынжырмен тарту механизмдері.
- •Ұшып шығуды (ұзартуды) өзгерту механизмдері
- •Бұру мехнизмдері жылжымалы крандардың (тұрақтылығы) орнықтылығы.
- •Бұрылыс механизмдері туралы жалпы мəліметтер.
- •Кранның тірегіне əсер етуші күштер.
- •Кран тіректеріндегі қарсыласу моментін анықтау.
- •Бұру механизмдерін тоқтату мен іске қосу.
- •Крандардың тұрақтылығы (орнықтылығы).
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері.
- •Тасымалдаушы машиналардың жұмыстары мен қондырғыларының ерекшеліктері.
- •Иілмелі тартым элементті конвейерлер
- •Конвейерлердің иілмесіз тартым элементтері.
- •Гидравликалық жəне пневматиклық көліктің қондырғылары
- •Қосалқы жабдықтар.
- •- Сектор; 3 – рейкалы механизм; 4 – қаңылтырлы жапқыш (жақтар); 5 – тісті секторлар; 6 - саусақ; 7 - шынжыр; 8 – шебе
- •Иілмелі тартым конвейерлердің негізгі тораптары.
- •Топтастырылуы жəне міндеті.
- •Тартым элементтері.
- •Конвейерлік ленталар (тартым)
- •Шынжырлар.
- •Барабандар, жұлдызшалар.
- •Тіректі жəне ұстап тұрушы қондырғылар.
- •Қозғалтқыш қондырғылары
- •Керу қондырғылары.
- •Тиейтін жəне түсіретін жүк қондырғылары.
- •Конвейердің негізгі есептері.
- •Үздіксіз өсу көлігіндегі машинаның жұмыс өнімділігі.
- •Жетектің (көтерменің) қуаты.
- •Элементтердің тартқыш қозғалыс кедергілердің анықтамасы.
- •Конвейер тарту күшінің анықтамалары.
- •Көтеріп - тасымалдайтын техникалардың даму болашагы.
- •Ктм əдістемелерін зерттеу негіздері.
- •Ктм жобалау жəне есептеу барысында есм қолдану.
- •12.3.Ктм (птм) жетілдіру бағыты мен болашағы.
- •Манипуляциялық (əрекеттік) жəне роботты техникалық көтеріп-жүк тасымалдайтын машиналар қондырғылары.
- •Əдебиет
- •Мазмұны
- •3.Жүккөтергіш машиналарының негізгі элементттері ...............……………. 16
- •Жүккөтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі 46
- •Қозғалту механизмдері ұшып шығуды өзгерту механизмдері 57
- •Бұру механизмдері жылжымалы крандардың тұрақтылығы 67
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері 76
- •Ковейерлердің иілмелі тартым элементерінің негізгі тораптары 86
- •Конвейердің негізгі есептері 94
- •12.Көтеріп-тасымалдайтын техникаларының даму болашағы 103
- •Қабашев р.А., Гудович м.И., Көлгелдинов м.С., Сурашов н.Т. Көтеріп - тасымалдайтын машиналар
- •112 050012, Алматы қ, Шевченко көш. 97
Тіректі жəне ұстап тұрушы қондырғылар.
Мүмкіндігі бар (10.5г - сурет), аунақшалы тірек лентаның дəл ортаға футерленген дискі (10.5д - сурет), аунақшалы тіректер, тиеуші қондырғылардың үстіне орнатылады. Олар бəсеңдеткіш қабілеттілікке ие болады жəне лентаға түсетін ірі кесекті жүктің соққысын қабылдап отырады. Дискілі аунақшалы тіректерді (10.5е - сурет) болатты полотнаны ұстап тұруға пайдаланады.
Аунақшаның корпусын DP= 60 - 108 мм, диаметрлі құбырдан дайындайды жəне осындай аунақшалардың ені В=0,4 - 0.8 м. При В > 0,8 м ленталарда пайдаланылады. ВP
= 159мм жəне 194мм. аунақшаларды пайдаланады.
Аунақшалы тіректердің ұзындығы лентаның енін 100 - 200 мм дейін көтереді. Полотна трассаның жұмыс бөлімшелеріндегі аунақшалардың қондырғыларының қадамы tP = 1 - 1,5 м бірдей (тиейтін бөлімшелердегі tP = 0,2 - 0,4 м), бос бөлімшелерде tX % 2тр. Аунақшалардың массасы жалпақ ленталар үшін mP = 6 - 15 кг науалылар үшін mP = 10 - 22кг – болады
Доңғалақшаларды соқтықпалы қуат барысы мен ауыр жұмыс жағдай мақсатына лайықтатып, тербелу подшипнігіне (айголегіне) немесе жылжу пластикалы сынасымен (ішпегімен) орнатады.
Тартқыш шынжыр мен төсемінің өзіне бекітілген ұстап тұрушы каток төсемдерінің шынжырлы конвейерлері стационарлы немесе жылжымалы болуы мүмкін. (10.2а,б - суретті қараңыз).
- сурет. Конвейер (науа) доңғалақ тірегінің кестелері.
а - жазық; б - науалы; в - серіппелі; г - орталықтандырушы; д - амортизациялаушы; е -дискілі; 1 - доңғалақша; 2 - тіреу; 3 – лента (бау); 4 - серіппе; 5 –кіндік темір (шүберін); 6 - рама; 7 – амортизациялаушы доңғалақша; 8 – болатты лента (бау); 9 - диск
Қозғалтқыш қондырғылары
Көтерме конвейерлер-электр қозғалтқыш, беру жүйесі (редуктор), муфт, тежегіш қондырғылары мен басқару аппаратураларынан тұрады. Беру жүйесі ретінде типтік редукторларды қолданады. (цилиндрлік, конус, червягті)
Тартқыш немесе жұмыс элементтерінекүштің берілу жолдарына байланысты көтерме қондырғылары-фрикциональды ( 10.6 а,б, г - сурет) жəне іліп тарту ( 10.6 д,е - сурет) болып бөлінеді. Оларды конвейерлердің кез-келген жеріне орналастыруға болады. Орынды таңдау-монтаж ыңғайлығымен, қызмет көрсету жəне тартқыш элементтерінің керілуі жоғары төмендеумен анықталады. Қозғалтқыш стонсалары соңында тиелген бұтақтарды ұтымдырақ пайдаланғанда ғана жетекші болып саналмақ.
Фрикциональды көтерме-жұмыс органдары қозғалысынан жоғары жылдамдық алуға мүмкіндік береді. Лентада алғашқы керуді туғызу оның негізгі қозғалыс шарттары болып саналады. Соңғысы былай болуы керек, өйткені барабанға лентаның кіруін түгелімен алып тасталынады (10.6 б,в, г - сурет) қондырғы кестелері, қозғалтқыш барабандарымен жақсартылған тіркеу ленталары келтірілген. (10.6, д, е, ж - сурет) шынжырлы конвейер төсемінде қозғалтқыш жұлдызшаларымен қозғалыс берілісінің кестесі көрсетілген.
- сурет. Керу қондырғылар.
а - бірбарабандық; б – ауытқымалы барабанмен,в – үшбарабандық, г – қысылмалы лентамен; д -бастапқы; е - аралық; ж - итермелі; 1 -қозғалтқыш барабан; 2 -ауытқымалы барабан; 3 – қысылмалы қондырғы; 4 - жұлдызша; 5 – лента (бау); 6 - шүынжыр; 7 – итермелі қондырғы.
