Гидравликалық жəне пневматиклық көліктің қондырғылары
Гидравликалық көліктің қондырғыларын үйінді жүктерді құбырдың немесе арнаның үйінді жүктерді құбырдың немесе арнаның бойымен су тəріздес сұйықтық ағысында жылжыту үшін арналған.
Гидравликалық көліктің құралдарымен араластырылған үйінді жүктің сумен қосындысын гидроқоспа немесе тульпо деп атайды.
Гидрокөліктік қондырғыларды қысымды (құбыр бойымен жылжыту) жəне қисымсыз
(арна немесе құбыр бойымен өз бетінше жылжу) деп бөледі.
Бұл қондырғылардың жұмыс істеу принциптері үйінді жүк бөліктеріне қозғалатын сумен энергия күшін беруде жəне оларды үлкен жылдамдықта жылжытумен қорытылады. Қысымды пульпа қондырғылары күшті насостардың жұмыс есебінен алады. (9.4 - сурет). Қысымсыз (өз бетімен ағатын) қондырғыларда пульпа өзінің ауырлық күшімен араластырады.
Пульпонасос I (9.4 - суретті қараңыз) резервуардан пульпаны алып, оны құбыр өткізгішке (2) басып тығыздайды. Ең соңында пульпа су бөлетін тас елекке қабылданады. Мұнда үйінді жүк аздан бөлініп, жантайған елеуіш бойымен қабылдау бункеріне түседі. Бөлінген су құйғыш (4) арқылы резервуарға (5) ағады жəне ол жақтан насоспен (6) тұйық цикл жасай отыра, суағар (7) бойымен резервуарға беріледі.
сурет. Пульпонасосты гидрокөліктік қондырғылардың сұлбасы.
- пульпонасос; 2 – құбыр өткізгіш; 3 –тас елек; 4 -құйғыш; 5 – суға арналған резервуар; 6 - су насосы; 7 - водовод; 8 –қабылдаушы бункер; 9 - пульпо үшін арналған резервуар.
Гидрокөліктіктің артықшылығы: жоғары өнімділік ( 300 т/ч дейін) құрамалы трасса бойымен артық жүктеусіз тасымалдаудың үлкен ұзындығы. Сапасы төмен еңбек сыйымдылығы жəне басқа да себептер.
Гидрокөліктіктің кемшіліктері оның қолдану облыстарының таралуы болыпорналасқан жүктердің (мысалы, ірілік бойынша)сипаттамасы мен шектелуі энергия шығынының көбеюі, көп мөлшерде суды қажет етуі; құбыр өткізгіштің көтеріңкі тозуы жəне басқа да себептер.
Пневматикалық көліктің қондырғылары жүктерді құбыр немесе арна бойымен сұйытылған немесе қысылған ауаның көмегімен жылжыту үшін қызмет етеді. Пневмо көліктік қондырғыларды міндетіне қарай; араласпаны үйінді жəне даналап алынатын жүктер деп бөледі. Құбыр өткізгіште пневмокөліктіктің қысымның əртүрлігін құру əдісі бойынша үш топқа болады: сорғыштар немесе вакуумдық, (9.5а - сурет) айдамалау қысымдық (9.5.б - сурет) жəне қиыстырмалы соратын құрылғы жүк ауа ағынымен бөлгішке (4) берілетін, үйінді жүкті ауамен бірге соратын қатардан (1) (штабельді) жəне құбыр өткізгіштен (3), сопладан (2) (9.5.а - суретті қараңыз) тұрады, мұнда жүк бөліктері жоғалған ауа жылдамдығынан түсіп қалып жəне шлюздік қақпақ (7) арқылы қабылдау пунктіне беріледі. Шаңға толы ауа бөлгіштен (4) құбырөткізгіш (5) арқылы шаңнан тазартатын жəне эксгаустермен (8) сорылатын фильтрге (6) барып түседі. Шаң фильтрден шлюздік қақпақ (7) арқылы бөлініп шығады.
- сурет.
а - сорғыш: 1- үйінді жүктің қатары; 2 - сопло; 3, 5, 9 жəне 10 – құбырөткізгіштер; 4
бөлгіш; 6 - фильтр; 7 – шлюздік қақпақ; 8 - эксгаустер; б - айдамалауыш: 1 - компрессор; 2
– көліктік құбырөткізгіші; 3 - бункер - жабдықтаушы; 4 – шлюздік қақпақ; 5 –жүк түсіруші.