- •Қазақстан Республикасы Білім жəне Ғылым министрлігі м. Тынышбаев атындағы Қазақ көлік жəне коммуникациялар академиясы
- •Көтеріп – тасымалдайтын машиналар
- •1 Алматы-2010
- •Қ13 Қабашев р.А.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналар туралы жалпы мəліметтер
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналардың дамуына шолу.
- •Көтеріп-тасымалдайтын машиналарды топтастыру
- •Жүккөтергіш машиналардан құрылмалы ерекшеліктері мен техникалық параметрлері (көрсеткіштері)
- •Қауіпсіздік техникасының сұрақтары
- •Жүккөтергіш машиналардың құрылмалары жəне сипаттамаларына шолу жасау
- •Жүккөтергіш машиналардың жұмыс тəртіптері.
- •Есептелген жүктеме
- •Жүккөтергіш машиналардың негізгі элементтері
- •Иілмелі көтергіш жəне тартым элементтері
- •Арқандар
- •Шынжырлар.
- •Блоктар, жұлдызшалар, барабандар.
- •Блоктар мен жұлдызшалар.
- •Барабандар
- •Полиспасттар
- •Жүк қармаушы қондырғылары.
- •Жүк қармаушы қондырғылардың міндеті мен топтастырылуы.
- •Жүк ілгіштері, аспалары жəне ілгектері (тұзақтар).
- •Арнайы жүк қармаушы қондырғылар.
- •Тістеуікті қармауыштар.
- •Эксцентрлік қармауыштар.
- •Электрлі магниттер.
- •Вакуумдық қармаулар
- •Сусымалы жүктерге арналған жүкқармаушы тетіктер
- •Жүккөтергіш машиналардың тежегіш жабдықтары
- •Тежегіш қондырғылар жөніндегі жалпы мəліметтер
- •Тежегіш қондырғыларды топтастыру
- •Тоқтаулары (өшірілуі)
- •Тежегіштер
- •Тежегіш есептерінің жалпы принциптері.
- •Колодалы (қалыпты) тежегіштер.
- •Тартпалы (ленталы) тежегіштер.
- •Конусты, дискілі жəне орталықтан тепкіш тежегіштер.
- •Қауіпсіз жұмыстарға арналған құралдар (аспаптар).
- •Ажыратқыш (бөліп тастаушы) қондырғылар.
- •5.5.2 Жүккөтергіш шектегіштер.
- •Жүк көтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі
- •Кранды электр қозғалтқыштары.
- •Электрқозғалтқышты таңдау
- •Қол жетегі
- •Жүк көтеру механизмдері.
- •6.4.1. Көтеру механизмнің құрылымы.
- •Көтеру механизмінің жұмыс процессі
- •Көтеру механизмінің есептеу əдісі.
- •Қозғалту механиздері. Ұшып шығуды өзгерту механизмдері
- •Жалпы түсініктеме
- •Жетекші доңғалақтарымен қозғалту механизмдерінің құрылмалары
- •Қозғалту кедергілерінің анықтамасы
- •Қозғалту механизмінің есептеу тəсілі.
- •Қозғалтудың арқан немесе шынжырмен тарту механизмдері.
- •Ұшып шығуды (ұзартуды) өзгерту механизмдері
- •Бұру мехнизмдері жылжымалы крандардың (тұрақтылығы) орнықтылығы.
- •Бұрылыс механизмдері туралы жалпы мəліметтер.
- •Кранның тірегіне əсер етуші күштер.
- •Кран тіректеріндегі қарсыласу моментін анықтау.
- •Бұру механизмдерін тоқтату мен іске қосу.
- •Крандардың тұрақтылығы (орнықтылығы).
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері.
- •Тасымалдаушы машиналардың жұмыстары мен қондырғыларының ерекшеліктері.
- •Иілмелі тартым элементті конвейерлер
- •Конвейерлердің иілмесіз тартым элементтері.
- •Гидравликалық жəне пневматиклық көліктің қондырғылары
- •Қосалқы жабдықтар.
- •- Сектор; 3 – рейкалы механизм; 4 – қаңылтырлы жапқыш (жақтар); 5 – тісті секторлар; 6 - саусақ; 7 - шынжыр; 8 – шебе
- •Иілмелі тартым конвейерлердің негізгі тораптары.
- •Топтастырылуы жəне міндеті.
- •Тартым элементтері.
- •Конвейерлік ленталар (тартым)
- •Шынжырлар.
- •Барабандар, жұлдызшалар.
- •Тіректі жəне ұстап тұрушы қондырғылар.
- •Қозғалтқыш қондырғылары
- •Керу қондырғылары.
- •Тиейтін жəне түсіретін жүк қондырғылары.
- •Конвейердің негізгі есептері.
- •Үздіксіз өсу көлігіндегі машинаның жұмыс өнімділігі.
- •Жетектің (көтерменің) қуаты.
- •Элементтердің тартқыш қозғалыс кедергілердің анықтамасы.
- •Конвейер тарту күшінің анықтамалары.
- •Көтеріп - тасымалдайтын техникалардың даму болашагы.
- •Ктм əдістемелерін зерттеу негіздері.
- •Ктм жобалау жəне есептеу барысында есм қолдану.
- •12.3.Ктм (птм) жетілдіру бағыты мен болашағы.
- •Манипуляциялық (əрекеттік) жəне роботты техникалық көтеріп-жүк тасымалдайтын машиналар қондырғылары.
- •Əдебиет
- •Мазмұны
- •3.Жүккөтергіш машиналарының негізгі элементттері ...............……………. 16
- •Жүккөтергіш машиналардың жетегі. Жүк көтеру механизмі 46
- •Қозғалту механизмдері ұшып шығуды өзгерту механизмдері 57
- •Бұру механизмдері жылжымалы крандардың тұрақтылығы 67
- •Тасымалдаушы машиналардың негізгі түрлері жəне олардың параметрлері 76
- •Ковейерлердің иілмелі тартым элементерінің негізгі тораптары 86
- •Конвейердің негізгі есептері 94
- •12.Көтеріп-тасымалдайтын техникаларының даму болашағы 103
- •Қабашев р.А., Гудович м.И., Көлгелдинов м.С., Сурашов н.Т. Көтеріп - тасымалдайтын машиналар
- •112 050012, Алматы қ, Шевченко көш. 97
Конвейерлік ленталар (тартым)
Резеңке тканьді конвейерлік лента бірнеше қабатты астардан (1) (10.1а - сурет) тұрады: а) резеңке қабаттарымен жалғасқан жəне астынан, үстінен қабатты резеңкелі қаптармен (2) жəне (3) жабылған бельтинг деп аталатын тканьнен тұрады, ол ленталы тозудан, механикалық бүлінуден жəне ылғалдан, зақымданудан сақтап тұрады. Лентадағы астарлар ұзына бойына созылған қосымша жұмыс күшін қабылдайды.
- сурет. Конвейерлік ленталар (тартпалар)
а – резеңке тканьді; б – резеңке тросты; 1 – тканьдық аспалар; 2 – үстіңгі қап; 3 –
төменгі қап; 4 - болатты трос
Сонымен қатар болат тросты төсем арасына жасырынып жатқан резеңке тросты
( 10.1б - сурет) ленталар кездеседі.
Резеңке тросты ленталардың артықшылығы жоғары төзімділігі, аз ұзартылуы жəне жұмыс жасау мерзімінің жоғарлығы.
Лента енінің қалыпты қатары МЕСТ бойынша 22644-77: 300, 400, 500, 650, 800, 1000,
1200, 1400,1600, 2000, 2500 жəне 3000мм төселген лентаның саны 1п = 3 - 12. Үзілгенде
резеңке тканьді ленталардың беріктілігінің шекарасы бельтинг үшін Б-820 кН/см, жұқартылған баулы тканьдер үшін р.п =1,32кН/см. болады.
р.п = 0,61
Өнеркəсіп қиыстырылған лавсанды мақтадан тканьді БКНЛ-65 немесе БКНЛ-100
лента шығарады, сонымен қатар ТЛК-100 жəне ТЛК-200 капрондық түріндегі белгіленген сандар 1см салынған тканьдердің үзілуі кезінде беріктік шегін сипаттайды.
Лента параметрлерінің есеп жобасы деп төселген санның ені В, қалыңдығы 5д, in
төсемнің саны 1 жұмыс қалыңдығы мен жұмыссыз астары 2
Резеңке тканьді лентаның қажетті төсеме саны.
in Smax Kp /(B р.п )
где Smax – лентаның максималды созылғаны, кН; В - в см; КP – беріктік қоры, КP=10 бірдей көлденең конвейерлер үшін жəне КP =11 - 12 көлбеу жатқандар үшін.
Резеңке тканьді лентаның бір метрінің салмағы (Н/м).
qлһ0,011(0 iП 1 2 ) В
мұнда
0 - салынған қалыңдық
0 = 1,2мм мықты тканьдер үшін 55 Н/мм жəне
0 =
2мм мықты тканьдері үшін жəне 400 Н/мм;
iП - салынғандардың саны;
1 = 1,5 - 6 жəне
2 = 1 - 1,5 – үстіңгі жəне астыңғы жабудың сəйкес мм.қалыңдығы. Резеңке тросты лентаның тарту күші каркасының қажетті мықтылығы
SP.Т
Smax k / B
мұнда k – беріктік қорының есептеу коэффициенті.Мұндай лентаның үзілгендегі беріктігі : SP.Т = 1,5 - 6 кН/мм лентаның енін құрайды.
Болатты конвейерлік ленталарды абразив материалдарды жəне агрессивті немесе ысытылған ( 120 - 300° С-қа дейін) жүктерді тасымалдау үшін қолданылады. Көбінесе таратылғаны көміртекті немесе тотығу шыдамды болаттан ені 500 - 650 мм жəне
қалыңдығы =1 мм ленталарды алған. Болатты ленталардың беріктігі
в = 1200 МПа.
Сонан кейін бұларды 1000м жəне одан жоғары ұзындықта конвейерге қолдана беруге мүмкіндік береді. Болатты ленталардың кемшіліктері аз иілгіштігі-керіп, созылып кигізілетін жəне үлкен диаметрлі жетекті барабандарды қолдану қажеттілігі.
Болатты ленталардың беріктігінің есебі формула бойынша жүзеге асырылады.
Sp B в K Smax
Мұндағы: SP – үзілмелі салмақ, Н; Smах – статиканың керілуі ең үлкен құрушы Н; К= 5 - 8 – созылуыдағы беріктік қорының коэффициенті.
Конвейлерде біркелкі болат ленталардан басқа болаттан жасалған торлы, тесікті ленталарды қолданады.
