6. Керу қондырғылары.

Керу қондырғылары-қажетті төменгі созылмалы (майысқақ) тартқыш элементінің керілуін туғызу үшін қызмет етеді. Бұл қондырғылар-жүктік, механикалық, гидравликалық жəне пневматикалық болып бөлінеді. Ленталы конвейерлер (науа) үшін механикалық бұрамалы ( 10.7а - сурет), тісті-рейкалы, серіппелі ( 10.7 б - сурет) жəне т.б қондырғыларды ( 60 м-ге дейін) аз ұзындықпен қолданылады. Жүктік қондырғыларды (10.7е, ж - сурет) аралық жəне конвейер соңына орналасқанына қарай соңғы деп бөлінеді. Бұрамалы керілген қондырғыларда (10.7а - сурет) бұрама ленталарын түзетіп тарту барысында үнемі кілттің көмегімен бұрау-оның кемшілігі болып табылады. Серіппемен бұрамалы керілген қондырғы (10.7в - сурет) ленталарды тартып түзетуін кейбір дəрежеге

дейін теңелтеді. Рейкалы қондырғы (10.7б - сурет) бұрама сияқты, бірақ бұраманың орнына тісті доңғалақтармен, айналдырушы тұтқа көмегімен əрекет ететін рейкалы бар.

Керілген бұрамалы немесе серіппемен бұрамалы қондырғы күші:

^{Т S}нб ^Sсб ^Fполз ^,

Мұндағы: S_нб, S_сб – керілген барабандағы конвейер ленталарының жоғарланған

(жүгірілген) жəне төмен түскен керу (тарту) бұтақтары; F_ПОЛЗ=G_бf (100 - 250)

Н – қозғалту барысындағы керілген барабанның сырғыма тиегіндегі кедергі; G_б –барабан тіректерімен ауырлық күші.

Жүктік керілген қондырғылардың жақсы жағы-тартқыш органдарының ұзарту автоматты компенсациялары жзəне оны пайдалану үрдісінде керуді керуді тұрақтандыру болып саналады. Кемшіліктері жылжымалы машиналарда олардың қолайсыздығын жəне үлкендігін пайдалану-осы үлкен массалардың қондырғыларынан болып отыр. Барабанның көрмелі жүріс ұзындығына бірдей (теңдей) горизонтальды конвейер ұзындығына 1% жəне 1,5% көлбегей (иілмелі) ұзындығын қабылдайды.

G_Г 1,1(S_нб S_сб F_полз ).

Кірмелі қондырғылардың кестесі

7. - сурет. Кірмелі қондырғылардың кестесі.

а–бұрылмалы; б - рейкалы; в – серіппе-бұралмалы; г – соңғы жүктік; д - бұл да полиспастпен; е – бұл да аралық; ж – бұл да жетекші барабан қасында; 1 - бұрама; 2- барабан; 3- гайка; 4- сырғыма тиек; 5 - лента; 6- рейка; 7- серіппе; 8- жүк; 9- қозғалыссыз блок; 10- жетекші барабан; 11-тісті доңғалақ.

.

7. Тиейтін жəне түсіретін жүк қондырғылары.

Жүк тиеу барысында жүктің төгілуін (шашылуын) болдырмауда үйілген жүк ленталы (баулы) немесе пластинкалы конвейерлерге жүк тиеуші ағын арқылы беріледі.

Тиелген лотоктан тұтынылған қарсылықты жеңу қуаттылығы кВт:

N_Л (0,05 0,1)vL_Л

Мұндағы: v- қозғалыс полотнасының жылдамдығы м/с; L_Л – тиеу лотогының ұзындығы м.

Ленталы конвейер (науа) соңғы барабан арқылы, ал пластинкалық конвейер басқы жұлдызшалар біліктерімен тиеледі. Кейбір жағдайларда аралық түренді түсірушілер (лақтырушылар) (бір немесе екі жаққа) неесе өздігінен жүретін түсіруші арбаларды қолданады. Дегенмен, олардың жұмыс барысында жоғарланған қарсылық (кедергі) мен бір жаққа полотнаның жылжуы туындайды.

Түренді түсірушілерге шығындалатын бар қуаты:

N_Л 0,0075 Q B

мұндағы Q – конвейер жұмыс өнімділігі т/с; В – полотноның көлемі. Түсіру барысында өздігінен жүретін арбалар.

^NС.Т

102 QН_Т / 367 _,

Мұндағы: Н_Т – арбадағы жүк көтеру биіктігі.

Конвейерді берік (сенімді) жұмыспен қамтамасыз ету үшін: барабанды айналдыратын щеткалар, ленталарды тазалау жəне олардың материалдарына жабысып қалған шынжыр бөлшектерін қыру үшін автоматты тазалағыш қондырғыларын қолданады.