125. Коносамент, фьючерстер, опцион-р

Коносамент – онда көрсетілген жүкке иелік ететін ж/е тасымалдау аяқталған соң оны өзіне алуға стаушының құқығын куәландыратын тауарға басшылық ететін құжат. Ол ұсынушыға, ордерлі, атаулы болуы мүмкін ж/е бірнеше түпнұсқа-рда жасалады. Ұсынушыға коносамент б/ша жүктің берілуі басқа құжаттардың күшін жояды. Коносаментке міндетті түрде сақтандыру полисі кіреді, с-ақ кеден процдура-рын рәсімдеу үшін, жүкті тасымалдау мен рәсімдеуге арналған түрлі құжаттары болады. коносаментте ешқандай өзгерістер болуы мүмкін емес. Оның айналу саласы бағалы қағаздар нарығы емес, тауарлы нарық.

Туынды бағ. қағ. – б. қ-ң бұл класы-ң айналу мақсаты: базистік актив-ң баға-ры-ң болашақта болатын толқу-рынан пайда көру.

Туын. бағ. қағ-ға жататындар: фьючерстік контракттер, еркін айналатын опциондар, варранттар, т. б.

Фьючерс – келісімшарттың жасалған уақытында оның жақтарымен бекітілген баға б/ша болашақтағы белгілі бір уақытта биржалық (базистік) активті сату-сатып алудың стандартты биржалық келісімшартын білдіретін туынды б. қ. Фью-тік келісімшарт биржада жасалады, онда оның шарттары көрсетіледі. Фью-тер жоғары өтімді ж/е о-р-ң кең екінші нарығы бар.

Опцион – опциондық келісімшартты құрғанын куәландыратын туынды б. қ. Опциондық келісімшартқа сәйкес оның қатысушы-ры-ң бірі келісілген баға б/ша белгілі-бір уақыт мерзімінде б. қ-рды сатып алу н/е сату құқығына иеленеді, ал басқа қатысушысы белгілі-бір келісілген баға б/ша б.қ-рды ақшалай вознограждениеге (опцион б/ша премия) қажет болған жағдайда сату н/е сатып алуға міндеттенеді.

«колл» ж/е «пут» типті опц-р бар.

«колл» типті опц-н акция-рды алдын-ала келісілген бағаға сатып алуға құқық береді де, ал ағымдағы биржалық курс опц-да келісілген курстан жоғары көтерілген жағд-да табыс п.б., сонд. Да акция-рды опц-н сатушыдан сатып алған тиімді.

«пут» типті опц-н акция-рды сатуға құқық береді. пайда биржалық бағам опц-да келісілген бағамнан төмен түскенде п.б. «коллға» қарама-қарсы. Яғни акция-рды биржада сатып алған тиімді.

74