Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
БАНКТІ~1.DOC
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
643 Кб
Скачать
☆

25.Мемлекеттік бағалы қағаздардың түрлері

Бағалы қағаздардың бастапқы рыногы көбінесе мемлекеттік бағалы қағаздардың шығарылымымен сипатталады. Ішкі мемлекеттік борыштың шегінде мемлекеттік бюджетті инфляциясыз қаржыландыруды қамтамасыз ету мақсатында Қаржы министрлігі Мемлекеттік қазынашылық міндеттемелер мен ұлттық жинақ ақша облигацияларын шығарады. 1994 жылдың бірінші жартысында Қаржы министрлігінің бағалы қағаздарының шығарылымы басталды. Мемлекеттік бағалы қағаздар – бұл мемлекеттік ішкі борыштың болуының нысаны; эмитенті мемлекет болатын борышқорлық бағалы қағаздар.

ҚР-дағы мемлекеттің бағалы қағаздарының түрлері

Түрі

Шығару мақсаты

Орналастыру тәсілі

Айналыс мерзімі

Номинал құны

Ұлттық банктің қысқа мерзімді нотасы

Айналыстағы ақша массасын реттеу

Аукцион/сату

7 күннен

90 күнге дейін

100 теңге

Ұлттық банктің арнайы валюталық нотасы

Еркін өзгермелі валюта бағамына өтуге байланысты жинақ зейнетақы қорлардың активтерін қорғау

Ноталар портфелін жинақ зейнетақы қорларымен айырбастау

35 күн

100 АҚШ доллары

Арнайы валюталық мемлекеттік облигациялар (АВМЕКАМ)

Жинақ зейнетақы қорлардың активтерін қорғау

Мемлекеттік облигациялар портфелін жинақ зейнетақы қорларымен айырбастау

5 жыл

100 АҚШ доллары

Мемлекеттің арнайы қызанышылық міндеттемесі (МЕАКАМ)

Ұлттық банкке Үкіметтің қарызын

Қайта рәсімдеу

10 жыл

1000 теңге

Мемлекеттің қысқа мерзімді қазынашылық валюталық міндеттемесі (МЕКАВМ)

Республикалық бюджеттің ағымдағы тапшылығын қаржыландыру

Аукцион

3, 6, 9 және 12 ай

100 АҚШ доллары

Мемлекеттің индексация-ланатын міндеттемесі (МЕИКАМ)

Республикалық бюджеттің ағымдағы тапшылығын қаржыландыру

Аукцион

3 ай және одан жоғары

1000 теңге

Мемлекеттің орта мерзімді қазынашылық міндеттемесі (МЕОКАМ)

Республикалық бюджеттің ағымдағы тапшылығын қаржыландыру

Аукцион

2 және 3 жыл

1000 теңге

Мемлекеттің қысқа мерзімді қазынашылық міндеттемесі (МЕККАМ)

Республикалық бюджеттің ағымдағы тапшылығын қаржыландыру

Аукцион

3, 6, 9 және 12 ай

100 теңге

Мемлекеттік ішкі займдық ұлттық жинақ облигациялар (ҰЖО)

Республикалық бюджеттің ағымдағы тапшылығын қаржыландыру

Жазылу жолымен

364 күн

1000 теңге

Мемлекеттің бағалы қағаздары табыстылығына қарай үш түрге бөлінеді:

- дисконттық, мұндай бағалы қағаздар алғашқы нарықта инвесторларға жеңілдікпен (номиналдық құнынан төменгі бағамен) сатылып, номиналдық құны бойынша өтеледі.

Мысалы, 91 күнге шығарылған, номиналдық құны 100 теңге тұратын дисконттық бағалы қағазды 75 теңгеге сатып алсаңыз, онда одан мынадай табыс аласыз:

100 – 75 = 25 теңге немесе

25 теңге : 75 теңге (бастапқы салынған инвестиция) х 100% = 33,3%.

Сонымен қатар, егер 91 күнге салсаңыз, онда 1 күндік табыс: 33,3% : 91 күн = 0,3659% құрайды. Демек 1 жылдық табыс 0,3659% x 364 күн = = 133,19% тең.

- купондық, яғни номиналдық құнына %-бен бейнеленген табыс әкелетін бағалы қағаздар. Купон мерзіміне қарай жылына 2-4 ретке дейін төленеді.

- аралас, яғни купон және дисконт түрінде қатар табыс әкелетін бағалы қағаз. Бұл жағдайда инвестор банктің табысы 2 көзден: дисконт түріндегі және купон мөлшерлемесі түріндегі табыстардан құралады.

Банктің инвесторлық операция жүргізетін бағалы қағаздары 2 топқа бөлінеді:

1) мемлекеттік бағалы қағаздар.

2) корпоративті бағалы қағаздар.