Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Инновационные подходы устойчивого развития региона в условиях трансграничного сотрудничества. Сборник научных трудов
.pdf
Р. Левандовский
wspólnie przedsięwzięć. Jedną z dziedzin, w których najczęściej
rozpoczyna się wspólne działania, jest rozwój infrastruktury
komunikacyjnej. Później współpraca rozszerza się na kolejne dziedziny.
Przykładem tego może być euroregion francusko-belgijsko-angielski,
który skoncentrował swoje działania na budowie tunelu pod kanałem La
Manche [18, s. 117].
Na uwagę zasługuje również fakt, że ich
funkcjonowanie opiera się na dobrowolności i przekonaniu o potrzebie
połączenia wysiłków [18, s. 120]. Współpraca euroregionalna ma sens,
gdy przynosi korzyści wszystkim stronom uczestniczącym w tym
ponadnarodowym partnerstwie [5, s. 70]. W początkowej fazie
powstawania euroregionów, jako cele współpracy przyjmowano dążenie
do przełamywania barier i wzajemnych uprzedzeń, rozwój formalnych i
nieformalnych kontaktów międzyludzkich oraz realizację wspólnych
interesów gospodarczych, ekologicznych i społecznych [20, s. 661].
Reasumując współpracę euroregionalną, jako odmianę współpracy
transgranicznej wyróżnia się ona następującymi cechami:
— wyższym stopniem instytucjonalizacji struktur współpracy
transgranicznej,
— licznymi powiązaniami z wyspecjalizowanymi krajowymi i
międzynarodowymi organami koordynacji współpracy transgranicznej,
— specyficzną procedurą powoływania euroregionu, jako inicjatywy
współpracy międzyregionalnej, międzykomunalnej, jak i niekiedy
rządowej [11, s. 349].
Współpraca regionów w Europie stanowi funkcjonalne uzupełnienie
działań państwa w procesie integracji europejskiej. Przedsięwzięcia
szczebla pośredniego pozwalają na dokonywanie „oddolnej integracji”,
czyli na tworzenie „pomostów” między poszczególnymi społecznościami.
W ten sposób przekraczane są granice, zarówno te mentalne, utrwalane w
ludzkich umysłach, jak i formalne, wyznaczane przez terytorium danego
państwa [18, s. 128]. Transgraniczna i transregionalna działalność władz
terytorialnych jest ciekawym przykładem współpracy ponad podziałami
narodowymi. Wzajemne kontakty nawiązują się wbrew podziałom
wyznaczanym przez przynależność do jednego lub innego kraju [18, s.
103]. Rozbudowana współpraca gospodarcza pomiędzy krajami
ąsiadującymi należy do prawidłowości współczesnych stosunków
s
międzynarodowych [12, s. 241]. Obserwowany wzrost znaczenia
współpracy transgranicznej wynika ze zmieniających się ciągle
uwarunkowań politycznych, ekonomicznych i kulturowych, jakie niesie
ze sobą wspomniana już wcześniej globalizacja [4, s. 9].
161
Интеграция и трансграничное сотрудничество
Pamiętajmy, że wszystkie działania, które prowadzone są na szczeblu
lokalnym w największej mierze mogą dopomóc w realizacji celów
współpracy transgranicznej. Należy uzmysłowić sobie, że żyjemy w epoce,
w której nie ma możliwości odizolowania się od świata zewnętrznego.
Tylko w taki sposób można podołać rozwojowi cywilizacyjnemu i
osiągnięciu prawidłowego rozwoju regionów społeczności stojących po obu
stronach granicy sąsiadujących ze sobą Państw. Pozostawmy sobie jednak
pewną neutralność, indywidualność, niezależność oraz tożsamość
narodową, która jest niezbędna w prawidłowym realizowaniu celów każdej
społeczności z osobna. W kształtowaniu współpracy transgranicznej bardzo
wa
żnym elementem jest również, aby to Państwo czyli władza centralna
zabezpieczała, poprzez ustawodawstwo a także odpowiednie instytucje,
uprawnienia do nawiązywania bezpośrednich kontaktów, poprzez organy
lokalne i regionalne które najsilniej związane są ze społeczeństwem i są
jakby nie było „głosem” społeczeństwa.
Bibliografia
1. Adamczyk A., Borkowski J. Regionalizm, polityka regionalna i Fundusze
Strukturalne w UE / Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego.
Warszawa, 2005.
2. Bardach J., Leśnodorski B. Pietrzak M. Historia Ustroju i Prawa Polskiego
/ Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. Warszawa, 2001.
3. Białobrzeska R., Kisiel R. Współpraca transgraniczna wschodnich regionów
Polski / Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Olsztyn, 2003.
4. Bieńkowski W., Grabowiecki J., Wnorowski H. Współpraca transgraniczna
Polski z krajami bałtyckimi Białorusią i Rosją — Obwód Kaliningradzki.
Uwarunkowania i perspektywy rozwoju: materiały konferencyjne / Wydawnictwo
Uniwersytetu w Białymstoku. Białystok, 2002.
5. Brodecki Z. Regiony / Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. Warszawa, 2005.
6. Chądzyński J., Nowakowska A., Przygodzki Z. Region i jego rozwój w
warunkach globalizacji / Wydawnictwo CEDEWU. Warszawa, 2007.
7. Encyklopedia Powszechna. T. 5 / Wydawnictwo Naukowe PWN.
Warszawa, 1998.
8. Gaziński B. Unia Europejska nie tylko dla początkujących / Wydawnictwo
Littera. Olsztyn, 2002.
9. Heller J. Integracja Polski z Unią Europejską / Oficyna Wydawnicza
Branta. Bydgoszcz-Olsztyn, 2003.
10. Kaja J., Piech K. Rozwój oraz polityka regionalna i lokalna w Polsce /
Oficyna Wydawnicza SGH. Warszawa, 2005.
11. Klamut M. Polityka ekonomiczna / Współczesne wyzwania;
Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa, 2007.
162
Р. Левандовский
12. Kosiedowski W. Regiony Europy Środkowej i Wschodnie wobec
globalizacji i integracji międzynarodowej / Wydawnictwo — włocławskie
Towarzystwo Naukowe. Włocławek, 2005.
13. Kundera J., Szmyt W. Leksykon polityki regionalnej UE / Wydawnictwo
Wolters Kluwer. Kraków, 2008.
14. Majkut Z. Problemy współpracy transgranicznej województwa
warmińsko-mazurskiego na tle procesów integracyjnych / SPW „Edycja”.
Olsztyn, 2004.
15. Modzelewski W.
uwarunkowania współpracy transgranicznej; Instytut Nauk Politycznych UWM w
Olsztynie. Olsztyn, 2006.
16. Regiony Pismo liderów samorządowych: program wdrażania Karty
Regionów Granicznych i Transgranicznych / Wydawca Stowarzyszenie Rozwoju
Regionalnego Pomerania. № 2(12). 2005. Luty.
17. Sondel J. Słownik łacińsko — polski dla prawników i historyków /
Wydawnictwo Universitas. Kraków, 2006.
18. Tomaszewski K. Regiony w procesie integracji europejskiej /
Wydawnictwo Wolters Kluwer. Kraków, 2007.
19. Waldziński D. Polityka regionalna w Polsce w procesie przemian
kulturowo-cywilizacyjnych: zarys problemu / Wydawnictwo Uniwersytetu
Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Olsztyn, 2005.
20. Winiarski B. Polityka gospodarcza / Wydawnictwo Naukowe PWN.
Warszawa, 2004.
21. Wojarska M., Czeszejko-Sochacka M. Wybrane kierunki polityki
strukturalnej na przykładzie regionu warmińsko-mazurskiego / Katedra Polityki
Gospodarczej i Regionalnej UWM. Olsztyn, 2007.
T. Polska — Obwód Kaliningradzki FR / Polityczne
студент Вармийско-Мазурского государственного университета, г. Ольштын,
(науч. руководитель — канд. экон. наук,
Международное трансграничное сотрудничество:
нормативно-правовые аспекты
А. Ковальчук,
ст. преп. З. Майкут)
На конкретных примерах показаны различные формы пригра-
ничных контактов на разных уровнях хозяйствования.
Детально рассмотрены результаты деятельности Европейской
конвенции (21.05.1980 г.), Европейской карты территориального самоуправления (15.10.1985 г.), Европейской карты приграничных и трансграничных регионов (20.11.1981 г.), Европейской карты регионального
163
Интеграция и трансграничное сотрудничество
самоуправления (05.06.1997 г.), которые сыграли важную роль в становлении ЕС и развитии институтов объединенной Европы.
Особую роль в трансграничном сотрудничестве автор отводит
работе Совета Европы.
Demokratyczne zasady życia społecznego oraz odpowiednie
instytucjonalno-prawne regulacje po II wojnie światowej dały podstawy do
rozwoju współpracy transgranicznej. Współpraca ta nie tylko przyczyniła
się do zbliżenia społeczeństw sąsiadujących państw, lecz także wpłynęła na
rozwój gospodarczy regionów przygranicznych. Podobne procesy w
Europie Środkowej i Wschodniej rozpoczęły się po przemianach
ustrojowych na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewi
ęćdziesiątych.
Idea współpracy lokalnych i regionalnych społeczności
wykraczającej poza granice państwowe zrodziła się w Europie Zachodniej
w latach pięćdziesiątych XX wieku. Jej pionierami były regiony z
pogranicza norwesko-szwedzko-fińskiego, holendersko-niemieckiego
oraz niemiecko-francuskiego. W niektórych krajach
zachodnioeuropejskich, takich jak Hiszpania, Portugalia i Grecja
rozpoczęto współpracę znacznie później, bo dopiero w latach 80-tych.
Umożliwiły ją dokonane przemiany polityczne i rozwój demokracji.
Podobny proces miał miejsce w krajach Europy Środkowo-Wschodniej
po 1989 roku. Zasadniczym celem współpracy transgranicznej było i
nadal jest zniesienie barier wynikających z istnienia granic państwowych.
Uwarunkowania historyczne i polityczne, takie jak obawa przed agresją
militarną, preferowanie własnych narodowych struktur gospodarczych,
spowodowały słabsze zaludnienie stref granicznych. Działalność gospodarcza, handel oraz ludność ciążyła ku centrom państw narodowych.
Szlaki komunikacyjne biegły równolegle do granic. Granice naturalne,
takie jak rzeki, jeziora, morza i góry potęgowały znaczenie granicy jako
zapory. Ideologie polityczne oraz ambicje oddzielnych bloków militarnych przekształ
ciły granice państwowe w szczelne rubieże.
Współpraca transgraniczna może przebiegać na różnych poziomach,
przybierać odmienne formy i dotyczyć różnych sfer życia społecznogospodarczego. Może to być na przykład współpraca dwóch gmin,
tworzących związki partnerskie, zwane bliźniaczymi. Wspólne działania
można też prowadzić na podstawie umów między sąsiadującymi
państwami. Za najbardziej zinstytucjonalizowaną formę uważa się euroregionalną, działającą na podstawie porozumień między władzami
szczebla lokalnego oraz regionalnego, a w niektórych przypadkach także
164
А. Ковальчук
z udziałem podmiotów gospodarczych i społecznych. Forma ta wyróżnia
się najwyższym stopniem instytucjonalizacji struktur współdziałania
ponadgranicznego. Współpraca transgraniczna nabiera cech współpracy
euroregionalnej z chwilą wprowadzenia stałych, instytucjonalnych form
współdziałania poprzez tworzenie stowarzyszeń (związków celowych),
rad, sekretariatów, grup roboczych, komitetów zarządzających itp., a
także licznych powiązań z wyspecjalizowanymi krajowymi i międzynarodowymi organami koordynacji współpracy transgranicznej. Celem
współpracy jest podejmowanie i koordynowanie wzajemnie korzystnych
działań w zakresie gospodarki, nauki, kultury, oświaty oraz rozwijanie i
ułatwianie kontaktów mieszkańców i podmiotów gospodarczych.
Rozwój współdziałania ponad granicznego zależy od formalnoprawnych możliwości podejmowania przez regiony i społeczności lokalne
różnych inicjatyw, w tym tworzenia specjalnych struktur o zasięgu przek-
raczającym granicę. Wsparcie instytucjonalne współpracy transgranicznej
ma swój wyraz w europejskich uregulowaniach prawnych określających
cele, zasady i warunki tej współpracy. Wśród konwencji i umów między-
narodowych, stanowiących najważniejszy i najtrwalszy instrument określania ram dla współpracy transgranicznej, należy wymienić:
Europejską Konwencję Ramową o współpracy transgranicznej
między wspólnotami i władzami terytorialnymi sporządzoną w Madrycie
21 maja 1980 roku, nazywaną w skrócie Konwencją Madrycką. Jest ona
podsumowaniem dorobku wielu konferencji międzynarodowych organizowanych w latach 1972—1980 i poświęconych współpracy transgranicznej. Konwencja Madrycka ma charakter otwarty, a to oznacza, że
Komitet Ministrów Rady Europy może poprzez jednomyślne postanowienie zaprosić każde państwo europejskie niebędące członkiem Rady Europy do przystąpienia do Konwencji. Zaproszenie to wymaga jednak
zgody każdego z państw, które przystąpiło już do tej umowy wielostronnej. W preambule Konwencji stwierdza się, że państwa — sygnatariusze
powinny w najszerszym stopniu wspierać
współpracę transgraniczną i w
ten sposób przyczyniać się do postępu gospodarczego i społecznego obszarów przygranicznych oraz umocnienia poczucia wspólnoty, które
łączy narody i regiony Europy.
W Konwencji dwukrotnie (art. 2 i 3) podkreśla się pierwszeństwo
prawa wewnętrznego kraju w stosunku do umów zawieranych przez partnerów współpracy transgranicznej. Przystąpienie Polski do tej Konwencji
19 stycznia 1993 roku i jej ratyfikacja przez Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej w dniu 10 marca 1993 roku, unormowało generalnie kwestię
165
Интеграция и трансграничное сотрудничество
legalności działalności zagranicznej polskich władz regionalnych i lokalnych, nie tylko regionów przygranicznych. Do Konwencji Madryckiej
sporządzono w Strasburgu dwa Protokoły Dodatkowe — 9 listopada
1995 roku i 5 maja 1998 roku.
Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego uchwaloną przez Radę
Europy w Strasburgu 15 października 1985 roku. Karta ta jest zbiorem
postanowień, a zarazem gwarancji dotyczących statusu i rozwoju lokalnej
samorządności. Państwo ratyfikujące Kartę powinno respektować generalne
zasady demokracji lokalnej, w tym prawo do zrzeszania się społeczności
lokalnych w międzynarodowych związkach i porozumieniach współpracy
transgranicznej (art. 10, pt. 1 i 2). To drugi obok Konwencji Madryckiej
bardzo ważny europejski akt prawny, określający ramy formalno-prawne
oraz formy uczestnictwa społeczności lokalnych w kontaktach
międzynarodowych w oparciu o standardy europejskie. W Karcie zapisane
jest m. in. prawo społeczności lokalnych do współpracy ze społecznościami
lokalnymi innych państw. Polska ratyfikowała Kartę w 1993 roku.
Europejską Kartę Regionów Granicznych i Transgranicznych uch-
ą po raz pierwszy 20 listopada 1981 roku i zmienioną 1 grudnia
walon
1995 roku (zmiany dokonano w Szczecinie w Euroregionie Pomerania).
Karta powstała z inicjatywy Stowarzyszenia Europejskich Regionów
Granicznych (SERG), które jest chyba najbardziej aktywnym stowarzyszeniem działającym na polu międzynarodowych inicjatyw związanych ze współpracą transgraniczną (działa od 1971 roku).
Głównymi celami współpracy transgranicznej, wymienianymi przez
Europejską Kartę Regionów Granicznych i Transgranicznych są: nowa
jakość granic: obszary spotkań; umacnianie warunków gospodarczych i
społeczno-kulturalnych; regiony siłą napędową współpracy
transgranicznej; ujednolicanie zagospodarowania przestrzennego w Europie; niwelowanie gospodarczych oraz infrastrukturalnych przeszkód i
dysproporcji. Tak jak w hierarchii celów, na samym początku wymienione są cele polityczne, tak w hierarchii przedsięwzięć dominują
inicjatywy gospodarcze: intensyfikacja trwałego transgranicznego zagospodarowania przestrzennego i polityki regionalnej; infrastruktura i
gospodarka; doskonalenie transgranicznej ochrony środowiska i
przyrody; rozwiązywanie przygranicznego ruchu osobowego; wspieranie
transgranicznej współpracy kulturalnej; środki organizacyjne i prawne.
Europejską Kartę Samorządu Regionalnego przyjętą w Strasburgu
5 czerwca 1997 roku przez Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych
Europy. Jest ona kontynuacją tworzenia podstawowych europejskich
166
А. Ковальчук
7
standardów prawnych pobudzających i ułatwiających współpracę transgraniczną między regionami.
Ważną rolę odgrywa także Rada Europy poprzez uchwalane umowy
międzynarodowe regulujące zasady aktywności międzynarodowej
samorządu oraz przez działalność Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy. Rada Europy wymienia trzy podstawowe aspekty współ-
pracy transgranicznej. W pierwszym zakłada się, że współpraca zapewnia
lepszą jakość usług, a zatem zwiększa skuteczność samorządu. Drugi
aspekt podkreśla autonomię samorządu w kwestii podejmowania współ-
pracy z różnymi, także zagranicznymi podmiotami. Ostatni aspekt, polityczny, zakłada, że współpraca, jako instrument pokoju, prowadzi do
lepszego poznania i zrozumienia się narodów, a zatem do zapewnienia
pokoju w Europie.
Współpraca transgraniczna jest szczególnym przypadkiem współ-
pracy mi
ędzynarodowej, której charakterystycznymi cechami są sąsiedz-
two kontaktów oraz lokalny lub regionalny poziom współdziałania. Nie
jest ona polityką zagraniczną państwa i nie zagraża jego integralności
terytorialnej. Umowy międzynarodowe o współpracy dwustronnej nie
mają na celu realizowania współpracy między organami państwowymi.
Ich rolą jest wskazanie, w jakich warunkach samorządy sąsiadujących
państw mogą nawiązać współpracę i jakie są tego konsekwencje w prawie
wewnętrznym. Współpraca transgraniczna nie jest też środkiem, za
pomocą którego samorządy terytorialne mogą zdobyć kompetencje,
których nie mają na mocy prawa krajowego. Nie ma ona też na celu
stworzenia nowej formy władz lokalnych o charakterze ponadnaro-
dowym.
Władze lokalne mogą zawierać umowy wyłącznie w ramach swoich
kompetencji. Poszanowane muszą być demokratyczne procedury w
zbiorowości lokalnej. Współpraca musi być nawiązana z poszanowaniem
prawa krajowego oraz zobowiązań międzynarodowych państwa.
Bibliografia
1. Kołodziejski M., Szmigiel K. Międzynarodowa Współpraca Transgraniczna
i Międzyregionalna w kontekście polityki regionalnej państwa na lata 2007—
2013. Warszawa, 2004.
2. Majkut Z. Problemy współpracy transgranicznej województwa warmińsko-
mazurskiego na tle procesów integracyjnych / SPW «Edycja». Olsztyn, 2004.
3. Strzelczyk M. Współpraca transgraniczna Polski i Niemiec / Instytut
Kształcenia Zawodowego w Warszawie. Warszawa, 2006.
16
СОДЕРЖАНИЕ
Развитие отраслей региональной специализации
Носачевская Е.
А. Отраслевое развитие Калининградской
области: инвестиционный аспект ................................................. 3
Шпак Е.
М. Трансформация организационных структур
промышленных предприятий (на примере нефтяной отрасли
Калининградской области)............................................................ 9
Емельянова Е.
развития ..........................................................................................
Измайлова Н.
О. Янтарная отрасль: состояние и перспективы
15
В. Тенденции развития рыбопромышленного
комплекса региона ......................................................................... 23
Проскурин Р.
Л. Актуальные проблемы развития
свиноводческой отрасли регионального агропромышленного
комплекса........................................................................................ 31
Развитие инфраструктуры и отраслей жизнеобеспечения
Бородавкина Н.
Ю., Леваков А. С. Обоснование точек
экономического роста и конкурентоспособности
муниципального образования «Янтарный городской округ».... 39
Терехов А.
В. Последовательность повышения уровня
управления производством на предприятиях сферы
обслуживания автотранспорта......................................................
Беляева О.
И. Разработка принципов и критериев построения
47
системы индикативных показателей для оценки
эффективности реализации стратегии муниципальных
образований Калининградской области..........................................
Адрианов В.
О. Итоги реализации эксперимента по вложению
52
ресурсов в некоммерческий проект.............................................. 56
Винокуров И.
Ю. Проблемы и предложения развития
Калининградской области............................................................. 64
168
Наука и инновации
Будченко И.
С. Некоторые аспекты инновационной
деятельности в модернизации рыбообрабатывающего
оборудования.................................................................................. 69
Лисогор М.
Н. Бизнес-инкубаторы как один из важнейших
факторов инновационного развития региона .............................. 73
Кламм В.
А. О необходимости формирования активной
инновационной политики вузов ................................................... 81
Бильчак М.
В. Наукоемкое машиностроение и перспективы
развития машиностроительной отрасли в Калининградской
области............................................................................................
Козаченко Д.
В. Особенности прогнозирования в малом
86
предпринимательстве пищевой промышленности ..................... 90
Развитие предпринимательства и рыночной среды
Кубрак А.
развития предпринимательства в Калининградской области ....
Михайлова Ю.
развития малого предпринимательства........................................
Смирнов З.
технологий в условиях мирового финансового кризиса ............
Дрок Т. Е., Куликова О.
Д., Сенчукова Л. О. Институциональная среда
96
А., Шеховцева Л. С. Сравнительный анализ
101
А. Развитие малых предприятий инновационных
105
И. Использование
усовершенствованного алгоритма прогнозирования объемов
продаж в рамках деятельности предприятия молочной
промышленности Калининградской области................................ 107
Кашпаров Д.
В. Стратегия развития региона и малых
предприятий как ориентиров в совершенствовании среднего
профессионального образования.................................................. 114
Интеграция и трансграничное сотрудничество
Пригода В.
А. Институциональные аспекты развития
приграничного сотрудничества в Калининградской области
(Европейский опыт) ....................................................................... 125
Федоров Г.
сотрудничество Калининградской области.......................................
М., Баранова Ю. В., Чекалина Т. Н. Международное
128
169
Никифорова И.
В. Основные концептуальные подходы
к определению продовольственной обеспеченности.................. 133
Латнак Д.
В. Влияние интеграционных процессов
на потребность социальной сферы Калининградской области
в инвестициях................................................................................. 139
Зухалко М., Квиатковский С., Пастушка К. Политика
и практика совместного развития европейских
приграничных и трансграничных регионов ................................
144
Левандовский Р. Основные аспекты трансграничного
сотрудничества и функционирования еврорегионов.................. 156
Ковальчук А. Международное трансграничное
сотрудничество: нормативно-правовые аспекты ........................ 163
170
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]