Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Инновационные подходы устойчивого развития региона в условиях трансграничного сотрудничества. Сборник научных трудов

.pdf
Скачиваний:
0
Добавлен:
06.09.2026
Размер:
1 Мб
Скачать
Д. В. Латнак
стиции в сферу образования, здравоохранения, жилищную сферу. Такого рода инвестиции можно определить как социальные, которые предполагают «долгосрочные вложения средств в объекты социаль­ной сферы с целью получения дохода и повышения уровня и качества жизни людей посредством удовлетворения их материаль­ных, духовных или социальных потребностей» [4]. Доходом от таких инвестиций в результате будет
рост ВРП, обеспеченный высокой
эффективностью использования трудовых ресурсов.
Следует отметить, что первая задача, стоящая перед Калинин­градской областью, — это создание необходимой социальной ин­фраструктуры, достаточной для обеспечения высокого уровня и качества жизни людей, уже проживающих на ее территории. Здесь важен комфортный социальный климат на территории области, ко­торый включает мероприятия
по развитию культурной среды и рын­ка жилья; формирование системы социальной помощи; реформиро­вание и развитие системы ЖКХ; совершенствование системы здра­воохранения и спорта, а также образования и дошкольного воспита­ния [3]. Только после этого возможен значительный количественный прирост населения, который будет обусловлен, с одной стороны, естественными причинами, а с другой — поддержкой
в виде эффек­тивной миграционной политики. С 2006 г. в области реализуется Программа Калининградской области по оказанию содействия доб­ровольному переселению соотечественников, проживающих за ру­бежом, переселенцам-соотечественникам. По планам Правительства в результате осуществления этой Программы в область должны приехать 300 тыс. переселенцев, но, по оценкам специалистов, это завышенная величина. Однако Программе
препятствует ряд про­блем, существующих в регионе, среди которых важнейшее место занимает жилищная. Кроме того, соседние страны, также испыты­вающие дефицит рабочей силы, но имеющие более высокий уровень жизни, будут в ближайшие годы конкурировать с Калининградской областью в сфере привлечения миграционных потоков.
Среди задач Стратегии социально-экономического развития Ка-
лининградской области
на средне- и долгосрочную перспективу на первом месте стоит обеспечение устойчивости российского присут­ствия в макрорегионе «Балтика» за счет интеграции в базовые про­цессы его формирования. И первым условием этого процесса являет­ся создание единого рынка труда и капитала [5]. Влияние социаль­ных инвестиций на рынок труда осуществляется непосредственно
141
Интеграция и трансграничное сотрудничество
через развитие человеческих ресурсов. Формирование благоприят­ного социального климата в условиях интеграционных процессов особенно актуально, так как различия в уровне и качестве жизни в Калининградской области и соседних странах-членах ЕС приводят к росту социальной напряженности и в результате к низкой эффектив­ности труда в регионе.
Но развитие рынка труда — не
единственный возможный ре­зультат инвестиций в социальную сферу. Интеграция Калининград­ской области на рынке капитала также возможна только при созда­нии необходимой социальной инфраструктуры (рис.).
Социальные инвестиции
Повышение уровня и качества жизни
Повышение
качества челове-
ческих ресурсов
Рост производительности
труда
Повышение эффективности
инвестиций в экономику
Рост
количества
рабочей силы
Повышение
инвестицион-
ной привле­кательности
региона
Развитие
рынка труда
Развитие
рынка
капитала
Рис. Влияние социальных инвестиций
на развитие рынка труда и капитала
В экономической системе все элементы взаимосвязанны: при повышении эффективности труда, при увеличении платежеспособ­ного спроса населения, при соблюдении экологических норм повы­сится и экономическая эффективность инвестиций, осуществляемых на территории области. С другой стороны, если социальному разви­тию территории уделяется достаточное внимание, это может быть сигналом для инвесторов о том, что
в перспективе эффективность
вложений в предприятия региона может возрасти. Все эти факторы
142
Д. В. Латнак
приведут к повышению инвестиционной привлекательности терри­тории и откроют калининградским предприятиям доступ к междуна­родным рынкам капитала.
Таким образом, результатами осуществления социальных инвести­ций будут пользоваться хозяйствующие субъекты, которые благодаря более качественному труду и новым источникам капитала смогут полу­чать дополнительные конкурентные преимущества. Поэтому инвести­ции в социальную сферу необходимо осуществлять
не только государ­ству на всех его уровнях, но и частному сектору, который представлен в основном предприятиями региона. В Стратегии среди задач региональ­ных властей предусмотрено решение проблемы социального развития области, включая создание среды, привлекательной для деловой актив­ности, а вопросы социальной ответственности бизнеса в ней не рас­сматриваются. Тем
не менее этот фактор также играет существенную роль для формирования привлекательного инвестиционного имиджа как отдельных предприятий, так и региона.
Согласно одному из существующих определений корпоративная социальная ответственность — это концепция, в рамках которой «ком­пании на добровольной основе интегрируют социальную и экологиче­скую политику в бизнес-операции и их взаимоотношения со всем
кру­гом связанных с компанией организаций и людей» [1]. В западных странах социальной ответственности бизнеса уделяется большое вни­мание. Поэтому для успешной экономической интеграции в макрореги­он «Балтика» предприятия Калининградской области также должны выстраивать свою деятельность с учетом принципов социальной ответ­ственности и инвестировать в объекты социальной сферы.
Список литературы
1. Алексеева О. Социальная ответственность компаний — опыт Запада и
России. URL: http://www.maecenas.ru
2. Думова И.
URL: http://www.invest.rin.ru
3. Программа социально-экономического развития Калининградской области на 2006—2016 годы: закон Калининградской области 115 от 28 декабря 2006 г. URL: http://www.gov.kaliningrad.ru
4. Лавров В., Кричевский Н. Что такое «социальные инвестиции»? URL: http://www.apn.ru
5. Стратегия социально-экономического развития Калининградской облас- ти на средне- и долгосрочную перспективу: URL: http://www.gov.kaliningrad.ru
И., Колесникова М. В. Инвестиции в человеческий капитал.
143
Интеграция и трансграничное сотрудничество
студенты Высшей гуманитарно-экономической школы, г. Эльблонг
(науч. руководительд-р экон. наук, проф. Д. Ручиньска)
европейских приграничных и трансграничных регионов
М. Зухалко, С. Квиатковский, К. Пастушка,
Политика и практика совместного развития
На фактическом материале показаны уровень и этапы разви­тия приграничного сотрудничества через политику европейских институтов, а также их влияние на процессы трансграничной ин­теграции.
Особое внимание уделяется анализу и оценке важнейших нор­мативно-правовых документов, способствующих развитию транс­граничного сотрудничества Польши.
В рамках проведенного анализа отражены отдельные примеры существующей практики
приграничного и трансграничного разви-
тия на основе согласованной политики приграничных государств.
Wprowadzenie w problematykę.
Polityka zrównoważonego rozwoju (sustainable development) to podejmowanie inicjatyw i trwałych rozwiązań integrujących interesy społeczne i gospodarcze z potrzebami przyrodniczego środowiska [10, s. 56]. Realizacja koncepcji zrównoważonego rozwoju w XXI wieku jest konstytucyjnym obowiązkiem i obywatelskim nakazem wszystkich partnerów regionalnych i społeczeństwa w tym: organizacji rządowych, samorządowych i pozarządowych, przedstawicieli struktur biznesu, środowisk twórczych, partii politycznych i każdego obywatela. Jest ważnym elementem polityki rozwoju europejskich państw i regionów, współpracy transgranicznej oraz inicjatyw subregionalnych. Znajduje odzwierciedlenie w programowaniu oraz planowaniu rozwoju struktur produkcyjnych i osadniczych i coraz częściej w działalności gospodarczej i społecznej.
Polska, podpisując traktat akcesyjny w Atenach 2002 r., zobowiązała się do ochrony środowiska i realizacji polityki zrównowa
żonego rozwoju na takim samym poziomie, jak w innych państwach. Szczególnego zainteresowania w tym zakresie wymagają regiony przygraniczne i transgraniczne, obszary o wspólnych interesach wynikających z sąsiedzkiego partnerstwa i współdziałania determinującego wzrost jakości życia społeczności i spójnego rozwoju tych obszarów.
144
М . Зухалко, С. Квиатковский, К. Пастушка
2. Podstawy polityki zrównoważonego rozwoju.
Zagadnienia ochrony środowiska po raz pierwszy wyeksponowano w raporcie sekretarza generalnego ONZ U. Thanta «Człowiek i jego środowisko» z 26 maja 1969 r. Zainicjował on międzynarodowy ruch społeczny i debaty poświęcone tej problematyce. Pierwsza z konferencji odbyła się w czerwcu 1972 r. w Sztokholmie. Jej następstwem było powołanie agendy ONZ pod nazwą Program Narodów Zjednoczonych do spraw ochrony środowiska (United Nations Environment Programme — UNEP), której celem było m. in. opracowanie ogólnoświatowego prawa ochrony środowiska.
Inne, prośrodowiskowe inicjatywy to: Akt Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (Helsinki, 1975 r.), Konferencje Genewskie (1979 r. i 1984 r.), Konferencja Monachijska (1984 r.). Ich bezpośrednim efektem było utworzenie tzw. klubu 30 %, grupy państw deklarujących zmniejszenie w swoich granicach emisji dwutlenku siarki do 1993—1995 o 30 % (od poziomu z roku 1980); Szczyt w Dublinie (czerwiec 1990 r.), Rio de Janeiro (lipiec 1992 r.) — plan działania do przełomu XX i XXI w., tzw. Agenda 21, określająca sposoby powstrzymania degradacji środowiska i zrównoważonego rozwoju.
Od czasu I Szczytu Ziemi w 1972 r., konferencji w Sztokholmie, 5 czerwca obchodzony jest jako Międzynarodowy Dzień Ochrony Środowiska.
27 podstawowych zasad zrównoważ
onego rozwoju po raz pierwszy
przedstawiono w Deklaracji z Rio, tzw. Karcie Ziemi na II Szczycie Ziemi, konferencji ONZ w Sprawie Środowiska i Rozwoju w Rio de Janeiro w 1992 r. Deklaracja była zbiorem praw i obowiązków państw oraz obywateli wobec środowiska naturalnego i minimalizacji ubóstwa społeczeństw. Zapisy Deklaracji, nawiązujące do przyjętej w 1982 r. Światowej Karty Przyrody i Raportu Brundland z 1987 r. zostały uwzględnione m. in. w sześciu Programach Działań Unii Europejskiej oraz europejskich sieci miast zrównoważonego rozwoju.
III Szczyt Ziemi odbył się w Johannesburgu (przełom sierpnia i września 2002 r.) z udziałem przedstawicieli ok. 190 państw. Należy podkreślić, że w Johannesburgu po raz pierwszy, poza dwoma podstawowymi dokumentami: Deklaracją Johannesburgską na rzecz zrównoważonego rozwoju i Planem działania, przyjęto także ponad 200 tzw. Partnership Agreements, czyli umów publiczno-prywatnych pomiędzy lokalnymi społecznościami, a prywatnymi przedsiębiorcami z udziałem organizacji pozarządowych przy realizacji lokalnych inwestycji
145
Интеграция и трансграничное сотрудничество
6
długoterminowych. Dotyczą one racjonalnego wykorzystania i ochrony zasobów wód, powietrza, gleb, dziedzictwa archeologicznego i środowiska naturalnego oraz zagospodarowania przestrzennego obiektami infrastruktury technicznej i społecznej.
Od tamtego czasu podjęto wiele naukowo-badawczych programów i projektów, opracowano wiele ważnych dokumentów, odbyło się wiele debat i przygotowano liczne publikacje na tematy ochrony środowiska i proekologicznych zachowań. Priorytetowe znaczenie strategiczne mają innowacyjne oraz modernizacyjne działania gospodarcze i społeczne bezpośrednio nawiązujące do polityki zrównoważonego rozwoju regionów, w tym regionów przygranicznych i transgranicznych.
3. Polityka zrównoważonego rozwoju jako programowy kierunek
regionalnego rozwoju w Unii Europejskiej.
Polityka ekologiczna UE opiera się na przekonaniu, że ambitne normy środowiskowe pobudzają innowacyjność w gospodarce. Rozwój nowoczesnych, partnerskich, społeczno-gospodarczych, regionalnych powiązań w Europie wymaga zatem zrozumienia idei koncepcji i zasad polityki zrównoważonego rozwoju oraz wdrożenia norm ochrony środowiska [12, s. 96].
Pierwotnym «drogowskazem» aplikacji koncepcji zrównoważonego rozwoju w perspektywie XXI wieku na regionalnym poziomie była i nadal pozostaje Agenda 21. Dokument ten wyznacza kierunki, sposoby i techniki wdrażania najlepszych rozwiązań w zakresie ochrony naturalnego środowiska człowieka. Dotyczą one problemów rozwoju i funkcjonowania struktur osadniczych i produkcyjnych, gospodarowania odpadami i opakowaniami, szeroko pojmowanej ochrony zasobów przyrodniczych i gospodarki wodnej.
W Europie wiele samorządów lokalnych i regionalnych uczestniczy w specjalnych, ogólnoeuropejskich strukturach sieciowych dzieląc się w ich ramach doświadczeniem we wprowadzaniu Agendy 21. Utworzenie na tych zasadach w 1994 r. przez sygnatariuszy Karty Aalborskiej Kampanii Europejskich Miast i Gmin na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (ESCTC — European Sustainable Cities & Towns Campaign) miało początkowo niewielki wpływ na wprowadzanie do polskich jednostek samorządowych idei LA21 (Local Agenda 21 Program). W rozwój Kampanii zaangażowanych jest ponad 400 europejskich samorządów terytorialnych, wśród których uczestniczyło na początku tylko 7 gmin z Polski: Byczyna, Ełk, Gdańsk, Główno, Rozprza, Nowa Sól i Syców. Niestety, nadal niewielkie jest zainteresowanie regionalnych jednostek samorządowych i innych regionalnych partnerów udziałem w tej formie wymiany doświadczeń we wprowadzaniu zasad zrównoważonego rozwoju [16].
14
М . Зухалко, С. Квиатковский, К. Пастушка
7
Polityka ekologiczna UE a wcześniej Wspólnoty Gospodarczej od 1973 r. była określana i realizowana w pięcioletnich programach ochrony środowiska. Piąty Program, który zakończył się w 2000 r. pod hasłem: «Na drodze do zrównoważenia» wyznaczył strategiczne cele, zasady i ogólny zakres dla osiągnięcia zrównoważonego, regionalnego rozwoju Europy. Programy te są kontynuowane i aktualnie jest realizowany Szósty program działania Wspólnoty na rzecz ochrony środowiska pod nazwą Środowisko 2010 «Nasza przyszłość, Nasz wybór», przewidziany na lata 2001—2010. Stanowi on podstawę dla strategii zrównoważonego rozwoju określając cztery dziadziny o szczególnym znaczeniu w dziedzinie ochrony środowiska, tj.:
— zmiany klimatyczne,
— przyroda i bioróżnorodność,
środowiska naturalne i zdrowie,
— zasoby naturalne i odpady [1].
Ponadto w programie kładzie się nacisk na:
— egzekwowanie obowiązującego prawodawstwa w zakresie środowiska,
— uwzględnienie we wszystkich obszarach polityki UE (takich jak rolnictwo, rozwój, energia, rybołówstwo, przemysł, rynek wewnętrzny, transport) potencjalnego wpływu na środowisko,
— zaangaż
owanie przedsiębiorstw i konsumentów w poszukiwanie
rozwiązań problemów związanych ze środowiskiem,
— dostarczenie społeczeństwu informacji niezbędnych do dokonywania wyborów przyjaznych dla środowiska,
— uświadamianie obywatelom znaczenia rozważnego wykorzystywania gruntów w celu ochrony siedlisk przyrodniczych i krajobrazów oraz zmniejszenia zanieczyszczenia w miastach [1, s. 17].
Celem tego programu jest zapewnienie jednakowego poziomu ochrony w całej UE, przy jednoczesnym uwzględnieniu uwarunkowań lokalnych oraz potrzeby znalezienia równowagi pomiędzy ochroną środowiska a zachowaniem regionalnej konkurencyjności w tym zakresie. Takie podejście wymaga wypracowania jednolitego systemem rejestracji, oceny i udzielania zezwoleń na działalność gospodarczą. Mają one na celu uniknięcie zanieczyszczenia chemicznego wody, gleby i obiektów, aby zachowaćżnorodność biologiczną i przyczynić się do poprawy zdrowia i bezpieczeństwa obywateli Unii Europejskiej, przy jednoczesnym ograniczaniu przepisów dla przedsiębiorstw. Polityka UE opiera się o zasadę, «zanieczyszczający płaci» i zgodnie z tą zasadą
14
Интеграция и трансграничное сотрудничество
płatność może przybrać formę inwestycji spełniającej nałożone normy, zobowiązania np. do zbiórki, przetwarzania bądź usunięcia produktów po ich wykorzystaniu lub podatku od przedsiębiorstw czy też konsumentów za zastosowanie produktów zagrażających środowisku.
Rządy państw UE przyznają przedsiębiorstwom sektora przemysłowego i energetycznego limity uprawnień do emisji dwutlenku węgla, głównego gazu cieplarnianego. Firmy, które nie wykorzystają przyznanych limitów mogą je odsprzedać innym firmom, które wykorzystały już przysługujące i które z powodu emisji musiałyby płacić wysokie kary za przekroczenie dopuszczalnych poziomów.
Ważnym problemem polityki ochrony środowiska w Unii Europejskiej jest jakość życia ludności. Badania opinii publicznej w Europie pokazały, że zdecydowana większo
ść obywateli ugrupowania oczekuje wysokiej jakości
środowiska i decyzji sprzyjających poprawie warunków ich egzystencji w
zdrowym środowisku. Natomiast z badań prowadzonych w Katedrze Rynku Transportowego Uniwersytetu Gdańskiego wynika, że skala rozpowszechnienia idei zrównoważonego rozwoju w polskim społeczeństwie jest wciąż dość ograniczona, choć po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej zainteresowanie tą problematyką znacznie wzrosło. Wynika to z zainteresowania życiem w nowych, społeczno-gospodarczych warunkach, ze wzrostu proekologicznej świadomości obywateli, coraz większej znajomości obowiązujących w Unii Europejskiej regulacji i procedur. Wydaje się, że wyjściowym punktem kształtowania proekologicznej świadomości społeczeństwa powinno być upowszechnianie informacji i wiedzy na temat celów i zasad zrównoważonego rozwoju. O tym, czy i w jakim stopniu założenia ochrony środowiska oraz koncepcji (polityki) zrównoważonego rozwoju są realizowane, przesądzają nie tylko instytucjonalne działania, ale w dużym stopniu aktywne postawy lokalnych społeczności wyrażające się decyzjami i tzw. oddolne inicjatywy mieszkańców.
Wiele problemów związanych ze środowiskiem wykracza poza granice UE. Stąd uczestniczy ona w pozaunijnych programach ekologicznych i jest stroną licznych konwencji dotyczących różnych problemów, takich jak kwaśne deszcze, bioróżnorodność, zmiana klimatu i gazy cieplarniane, pustynnienie, odpady niebezpieczne, wycieki ropy, trwałe zanieczyszczenia organiczne, ochrona środowisk i akwenów wodnych oraz lasów tropikalnych [7, s. 45].
4. Przegląd ważniejszych postanowień i działań w Polsce.
Zrównoważony rozwój, należy utożsamiać z rozwojem gospodarczym, społecznym, ekologicznym i infrastrukturalnym. W
148
М . Зухалко, С. Квиатковский, К. Пастушка
XXI wieku został on uznany za konieczność i obowiązek współczesnej cywilizacji. Założenia polityki zrównoważonego rozwoju powinny w pełni, bez wyjątku, akceptować i wdrażać wszystkie państwa na świecie. Polska jako członek Unii Europejskiej akceptuje i realizuje wszelkie postanowienia związane z ochroną środowiska i polityką zrównoważonego rozwoju. Takie działania trwają już od wielu lat i nie są nowością, która pojawiła się w 2004 r. tj. w momencie wstąpienia w struktury ugrupowania. Nowe, zaostrzone rygory środowiskowe w wielu dziedzinach gospodarowania zostały zintensyfikowane, m. in. w transporcie zgodnie z pakietem «Greening Transport» [4].
5. Problemy ochrony środowiska zostały określone w
Konstytucji RP [5].
Polski Rząd wyraził wolę kontynuacji działań na rzecz wprowadzania reżimów ekologicznych i zasad ekorozwoju w Polsce. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uważa, że system prawny i ekonomiczny wspieraj
ący dotychczasową politykę ekologiczną państwa powinien być permanentnie doskonalony służąc zrównoważonemu rozwojowi całej gospodarki. zaleca Rządowi doskonalenie interdyscyplinarnych i wielostronnych działań w polityce gospodarczej i zagranicznej, tak aby zasada zrównoważonego rozwoju nie była naruszana, a w związku z tym wskazuje na fakt, że realizacja przez Rząd tej zasady nie jest obowiązkiem jedynie resortu ochrony środowiska i dotyczy w równym stopniu wszystkich centralnych organów administracji państwowej. Z jego inicjatywy są powoływane liczne gremia, m. in. rządowa Komisja do Spraw Ekorozwoju, która stanowi istotny czynnik wspierający proekologiczne inicjatywy obywatelskie, Rządu i Sejmu w sprawach związanych z wdrażaniem i realizacją zasad zrównoważonego rozwoju w Polsce.
Za szczególnie ważne zadanie do podjęcia i realizowania Sejm RP uznał szeroką, proekologiczną edukację społeczeństwa, a szczególnie młodego pokolenia Polaków, uświadamiającą sens i konieczność powszechnego obowi
ązywania zasad zrównoważonego rozwoju [13].
W Ustawie Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. definicji zrównoważonego rozwoju oraz w podstawowych dokumentach strategicznych, a w szczególności w pierwszej (z 1991 r.) i drugiej polityce ekologicznej państwa (II PEP z 2000 r.). zrównoważony — zdefiniowano jako: «rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości
149
Интеграция и трансграничное сотрудничество
zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń» [8]. We wprowadzaniu wymienionych zasad podstawową rolę przypisano Agendzie 21. Jest ona uniwersalnym i aktualnym narzędziem zarządzania zrównoważonym rozwojem w europejskich regionach.
Zgodnie z przywołaną ustawą ochrona środowiska to działania lub zaniechanie działań na rzecz zachowania lub przywrócenia równowagi przyrodniczej. Polegają one głównie na:
— racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju;
— przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom;
— przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego [8].
Ochrona środowiska uwzględnia także wytwory pracy i kultury ludzkiej, w tym ochronę zabytków przed zanieczyszczeniami i negatywnym wpływem powietrza atmosferycznego.
W Polsce od wielu lat prowadzone są kompleksowe działania na rzecz ekorozwoju. Aktywnymi uczestnikami inicjatyw i przedsięwzięć w tym zakresie są organy i instytucje rządowe, samorządowe oraz pozarządowe, organizacje gospodarcze i pozagospodarcze, instytuty naukowo-badawcze i placówki edukacyjne. Ponadto w Polsce działają liczne organizacje ochrony przyrody i środowiska. Należą do nich m. in: pozarządowe organizacje np. Liga Ochrony Przyrody, Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska, Towarzystwo na rzecz Ziemi, ponadregionalne i regionalne fundacje oraz ośrodki edukacji ekologicznej. Celem ich działalności jest upowszechnianie dobrych praktyk w zakresie ochrony naturalnego środowiska i kreowania polityki zrównoważonego rozwoju regionów. Zrealizowano wiele międzynarodowych i krajowych programów oraz ustanowiono wiele ważnych przepisów w sprawie wdrażania zasad ekorozwoju i realizacji polityki zrównoważonego rozwoju polskich regionów. Opracowano przy tym wiele dokumentów i ustaw ekologicznych.
Początkowo w Polsce inicjatywy związane z realizacją zasad zrównoważonego rozwoju, w porównaniu z działaniami społeczności lokalnych i regionalnych krajów członkowskich Unii Europejskiej, gdzie świadomość prośrodowiskowa istotnie wzrosła już pod koniec lat 80 ubiegłego stulecia, miały incydentalny charakter. W Polsce proces narastania w samorządach świadomości i wagi przyjętych na konferencji w Rio de Janeiro ustaleń mógł rozpocząć się dopiero w roku 1993, tj. wówczas, gdy przedstawiono w języku polskim tekst dokumentów końcowych (w tym Deklaracji z Rio i Agendy 21).
150
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]