Атлас (Филимонов) - анатомия
.pdf
620 |
|
ШЕЯ |
|||
|
|
|
|||
|
|
|
Шейные позвонки |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Латинские термины |
Эквиваленты |
|
|
|
|
Русскоязычные |
Англоязычные |
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Angulus mandibulae |
Угол нижней челюсти |
Mandibular angle |
|
|
|
Apex dentis |
Верхушка зуба [II шейного позвонка] |
Apex |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Arcus anterior atlantis |
Передняя дуга атланта |
Anterior arch |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Arcus anterior atlantis, tuberculum anterius |
Передняя дуга атланта, передний бугорок |
Anterior tubercle |
|
|
|
Arcus posterior atlantis |
Задняя дуга атланта |
Posterior arch |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Arcus posterior atlantis, tuberculum posterius |
Задняя дуга атланта, задний бугорок |
Posterior arch, posterior tubercle |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Arcus vertebrae |
Дуга позвонка |
Vertebral arch |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Articulatio zygapophysialis |
Дугоотростчатый сустав |
Zygapophysial joint |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Axis [CII], corpus |
Осевой позвонок, тело |
Axis [CII], body |
|
|
|
Axis [CII], processus spinosus |
Осевой позвонок, остистый отросток |
Axis [CII], spinous process |
|
|
|
Corpus vertebrae |
Тело позвонка |
Vertebral body |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Corpus vertebrae, facies intervertebralis |
Межпозвоночная поверхность тела позвонка |
Vertebral body, intervertebral surface |
|
|
|
Costa prima [I] |
Первое [I] ребро |
First rib [I] |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dens axis |
Зуб [осевого позвонка] |
Dens |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dens axis, facies articularis anterior |
Зуб осевого позвонка, |
Apex of dens, anterior articular facet |
|
|
|
|
передняя суставная поверхность |
|
|
|
|
Dens axis, facies articularis posterior |
Зуб осевого позвонка, задняя суставная |
Apex of dens, posterior articular |
|
|
|
|
поверхность |
facet |
|
|
|
Discus intervertebralis |
Межпозвоночный диск |
Intervertebral disc |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Discus intervertebralis, anulus fibrosus |
Межпозвоночный диск, фиброзное кольцо |
Intervertebral disc, anulus fibrosus |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Discus intervertebralis, nucleus pulposus |
Межпозвоночный диск, студенистое ядро |
Intervertebral disc, nucleus pulposus |
|
|
|
Facies intervertebralis, epiphysis anularis |
Межпозвоночная поверхность, |
Intervertebral surface, anular |
|
|
|
|
анулярный эпифиз |
epiphysis |
|
|
|
Foramen intervertebrale |
Межпозвонковое отверстие |
Intervertebral foramen |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Foramen transversarium |
Поперечноe отверстие |
Foramen transversarium |
|
|
|
|
(отверстие поперечного отростка) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Foramen vertebrale |
Позвоночное отверстие |
Vertebral foramen |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Fovea dentis |
Ямка зуба [передней дуги атланта] |
Facet for dens |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Incisura jugularis manubrii sterni |
Яремная вырезка рукоятки грудины |
Jugular notch of manubrium of sternum |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Incisura vertebralis inferior |
Нижняя позвоночная вырезка |
Inferior vertebral notch |
|
|
|
Incisura vertebralis superior |
Верхняя позвоночная вырезка |
Superior vertebral notch |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ligamentum flavum |
Желтая связка |
Ligamentum flavum |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ligamentum interspinale |
Межостистая связка |
Interspinous ligament |
|
|
|
Ligamentum longitudinale anterius |
Передняя продольная связка |
Anterior longitudinal ligament |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ligamentum longitudinale posterius |
Задняя продольная связка |
Posterior longitudinal ligament |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ligamentum nuchae |
Выйная связка |
Ligamentum nuchae |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ligamentum supraspinale |
Надостистая связка |
Supraspinous ligament |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Massa lateralis atlantis |
Латеральная масса (атланта) |
Lateral mass |
|
|
|
Membrana atlantooccipitalis anterior |
Передняя атлантозатылочная мембрана |
Anterior atlanto-occipital membrane |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Membrana atlantooccipitalis posterior |
Задняя атлантозатылочная мембрана |
Posterior atlanto-occipital membrane |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Membrana tectoria |
Покровная мембрана |
Tectorial membrane |
|
|
|
Pedunculus arcus vertebrae |
Ножка дуги позвонка |
Peduncle of vertebral arch |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Processus articularis inferior |
Нижний суставной отросток |
Inferior articular process |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Processus articularis inferior, |
Нижний суставной отросток, |
Inferior articular process, |
|
|
|
facies articularis inferior |
нижняя суставная поверхность |
inferior articular facet |
|
|
|
Processus articularis superior |
Верхний суставной отросток |
Superior articular process |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Processus articularis superior, facies |
Верхний суставной отросток, верхняя |
Superior articular process, |
|
|
|
articularis superior |
суставная поверхность |
superior articular facet |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Processus spinоsus |
Остистый отросток |
Spinous process |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Processus transversus |
Поперечный отросток |
Transverse process |
|
|
|
Processus transversus, tuberculum anterius |
Поперечный отросток, передний бугорок |
Transverse process, anterior tubercle |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Processus transversus, tuberculum posterius |
Поперечный отросток, задний бугорок |
Transverse process, posterior tubercle |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Protuberantia occipitalis еxterna |
Наружный затылочный бугор |
External occipital protuberance |
|
|
|
Sulcus arteriae vertebralis |
Борозда позвоночной артерии |
Groove for vertebral artery |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sulcus nervi spinalis |
Борозда спинномозгового нерва |
Groove for spinal nerve |
|
|
|
Tuberculum caroticum |
Сонный бугорок [поперечного отростка |
Carotid tubercle |
|
|
|
|
VI шейного позвонка] |
|
|
|
|
Vertebrae cervicales, uncus corporis |
Шeйные позвонки, крючок тела |
Cervical vertebrae, uncus of body |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Vertebra prominens [CVII], corpus |
Выступающий позвонок [CVII], тело |
Vertebra prominens [CVII], body |
|
|
|
Vertebra prominens [CVII], processus |
Выступающий позвонок [CVII], остистый |
Vertebra prominens [CVII], spinous |
|
|
|
spinosus |
отросток |
process |
|
Общая анатомия
623
|
|
|
|
|
arcus posterior atlantis, |
|
arcus posterior atlantis |
||||||||||||
|
|
|
|
|
tuberculum posterius |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
sulcus arteriae vertebralis |
|
foramen vertebrale |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
massa lateralis atlantis |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
processus transversus |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
foramen transversarium |
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
facies articularis superior |
|
fovea dentis |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
arcus anterior atlantis, |
|
arcus anterior atlantis |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
tuberculum anterius |
А |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
arcus anterior atlantis |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
processus transversus |
||||||
|
|
|
|
|
facies articularis inferior |
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
arcus anterior atlantis, |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tuberculum anterius |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
apex dentis |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dens axis, facies |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
articularis anterior |
|
processus articularis superior, |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
facies articularis superior |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
processus articularis inferior, |
|||||
|
|
|
axis [CII], corpus |
|
facies articularis inferior |
||||||
|
|
|
C |
|
|||||||
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
dens axis |
dens axis, facies |
|||||||
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
dens axis, facies |
articularis posterior |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
articularis anterior |
|
incisura |
|||||||
|
|
|
|
|
|
vertebralis inferior |
|||||
processus articularis superior, |
|
|
axis [CII], |
|
|||||||
facies articularis superior |
|
|
processus spinosus |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
foramen transversarium |
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
processus articularis inferior, |
|||||
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
facies articularis inferior |
|
||||
D
Рис. 4-10. Первый (I) (А, В) и второй (II) (C, D) шейные позвонки.
А – вид сверху. В – вид спереди. С – вид спереди. D – вид сбоку
Типичные черты строения шейных позвонков – наличие тела с крючковидным отростком, дуги позвонка, борозды спинномозгового нерва, поперечных и суставных отростков, верхней и нижней позвоночных вырезок, остистого отростка, наличие отверстия в поперечных отростках, раздвоение поперечных отростков, наличие переднего и заднего бугорков у поперечных отростков, раздвоение остистого отростка.
Особые по строению позвонки:
СI – атлант – отсутствие тела, отсутствие остистого отростка, наличие передней и задней дуги между латеральными массами, большое отверстие между дугами;
СII – осевой позвонок – наличие зуба;
СVI – большой передний бугорок поперечного отростка, получивший название сонного, так как к нему можно прижать общую сонную артерию;
СVII – выступающий позвонок – длинный закругленный на конце остистый отросток, выступающий над остистыми отростками вышележащих шейных и нижележащих грудных позвонков. Он легко прощупывается и служит ориентиром для отсчета позвонков.
ШЕЯ
626
arcus anterior atlantis
|
|
|
|
|
|
|
|
membrana |
|||||
|
|
|
|
|
|
atlantooccipitalis anterior |
|||||||
|
|
|
ligamentum |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
longitudinale anterius |
СII |
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
discus intervertebralis |
||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
processus transversus |
|||||||
|
|
|
|
|
СIII |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
processus transversus, |
||||||||
articulatio zygapophysialis |
|
tuberculum anterius |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
СIV |
processus transversus, |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
tuberculum posterius |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
tuberculum caroticum |
СV |
sulcus nervi spinalis |
||||||||
|
|
|
СVI |
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
foramen transversarium |
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
vertebra prominens |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
[CVII], corpus |
|||||||
|
|
|
|
|
СVII |
|
|
|
|
|
|
|
|
А
protuberantia occipitalis externa
arcus posterior atlantis
membrana atlantooccipitalis posterior
ligamentum nuchae |
processus transversus |
|
processus spinosus
articulatio zygapophysialis
ligamentum flavum 
processus transversus, tuberculum posterius
vertebra prominens [CVII], processus spinosus
B
Рис. 4-13. Соединения между телами позвонков и суставными отростками
Соединения между телами позвонков представлены:
•межпозвоночными дисками (синхондроз),
•передней и задней длинными продольными связками (синдесмозы).
Суставные отростки позвонков соединяются с помощью плоских тугоподвижных дугоотростчатых суставов.
Общая анатомия
627
membrana tectoria
membrana atlantooccipitalis anterior
arcus anterior atlantis |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
membrana |
||||
|
|
|
|
|
atlantooccipitalis posterior |
||||
|
|
|
ligamentum |
СII |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
longitudinale anterius |
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
СIII |
ligamentum nuchae |
||||
|
|
|
ligamentum |
|
|
|
|
|
|
|
|
longitudinale posterius |
СIV |
ligamentum supraspinale |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ligamentum interspinale |
|||||
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
discus intervertebralis |
СV |
ligamentum flavum |
||||
|
|
|
vertebra prominens |
СVI |
|
|
|
|
|
|
|
|
[CVII], corpus |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
СVII |
|
|
|
|
|
Рис. 4-14. Соединения между телами, дугами и остистыми отростками шейных позвонков на сагиттальном распиле головы и шеи
Дуги позвонков соединяются с помощью желтых связок (синэластоз).
Остистые отростки соединяются с помощью межостистых и надостистой связок (синдесмозы). Последняя в шейном отделе значительно выступает над остистыми отростками и получила название выйной связки.
ШЕЯ
628
Соединение головы с позвоночным столбом
Латинские термины |
Эквиваленты |
||
|
|
||
Русскоязычные |
Англоязычные |
||
|
|||
Apex dentis |
Верхушка зуба [II шейного позвонка] |
Apex |
|
|
|
|
|
Articulatio atlantoaxialis lateralis |
Латеральный атлантоосевой сустав |
Lateral atlanto-axial joint |
|
|
|
|
|
Articulatio atlantoaxialis mediana |
Срединный атлантоосевой сустав |
Median atlanto-axial joint |
|
|
|
|
|
Articulatio atlantooccipitalis |
Атлантозатылочный сустав |
Atlanto-occipital joint |
|
|
|
|
|
Massa lateralis atlantis |
Латеральная масса [атланта] |
Lateral massa of atlas |
|
|
|
|
|
Axis[CII], corpus |
Осевой позвонок [CII], тело |
Axis [CII], body |
|
Dens axis |
Зуб [oceвого позвонка] |
Dens of axis |
|
|
|
|
|
Canalis nervi hypoglossi |
Канал подъязычного нерва |
Hypoglossal canal |
|
|
|
|
|
Canalis vertebralis |
Позвоночный канал |
Vertebral canal |
|
|
|
|
|
Condylus occipitalis |
Затылочный мыщелок |
Occipital condyle |
|
|
|
|
|
Corpus vertebrae |
Тело позвонка |
Vertebral body |
|
|
|
|
|
Discus intervertebralis |
Межпозвоночный диск |
Intervertebral disc |
|
|
|
|
|
Foramen jugulare |
Яремное отверстие |
Jugular foramen |
|
|
|
|
|
Foramen magnum |
Большое [затылочное] отверстие |
Foramen magnum |
|
|
|
|
|
Foramen stylomastoideum |
Шилососцевидное отверстие |
Stylomastoid foramen |
|
|
|
|
|
Foramen transversarium |
Поперечноe отверстие |
Foramen transversarium |
|
|
(отверстие поперечного отростка) |
|
|
|
|
|
|
Ligamentum alare |
Крыловидная связка |
Alar ligament |
|
|
|
|
|
Ligamentum apicis dentis |
Связка верхушки зуба [II шейного позвонка] |
Apical ligament of dens |
|
|
|
|
|
Ligamentum atlantooccipitale laterale |
Латеральная атлантозатылочная связка |
Lateral atlanto-occipital ligament |
|
Ligamentum cruciforme atlantis |
Крестообразная связка атланта |
Cruciate ligament of atlas |
|
|
|
|
|
Ligamentum cruciformе atlantis, |
Крестообразная связка атланта, |
Cruciate ligament of atlas, |
|
fasciculus longitudinalis |
продольный пучок |
longitudinal band |
|
Ligamentum cruciformе atlantis, |
Крестообразная связка атланта, |
Cruciate ligament of atlas, |
|
ligamentum transversum atlantis |
поперечная связка атланта |
transverse ligament of atlas |
|
|
|
|
|
Ligamentum flavum |
Желтая связка |
Ligamentum flavum |
|
|
|
|
|
Ligamentum interspinale |
Межостистая связка |
Interspinous ligament |
|
|
|
|
|
Ligamentum longitudinale posterius |
Задняя продольная связка |
Posterior longitudinal ligament |
|
|
|
|
|
Ligamentum supraspinale |
Надостистая связка |
Supraspinous ligament |
|
|
|
|
|
Meatus acusticus externus |
Наружный слуховой проход |
External acoustic meatus |
|
|
|
|
|
Meatus acusticus internus |
Внутренний слуховой проход |
Internal acoustic meatus |
|
|
|
|
|
Membrana atlantooccipitalis posterior |
Задняя атлантозатылочная мембрана |
Posterior atlanto-occipital membrane |
|
|
|
|
|
Membrana tectoria |
Покровная мембрана |
Tectorial membrane |
|
|
|
|
|
Membrana tectoria [pars profunda] |
Покровная мембрана [глубокая часть] |
Tectorial membrane [deep part] |
|
|
|
|
|
Pars squamosa ossis temporalis |
Чешуйчатая часть височной кости |
Squamous part of temporal bone |
|
|
|
|
|
Processus mastoideus |
Сосцевидный отросток [пирамиды] |
Mastoid process |
|
|
височной кости |
|
|
|
|
|
|
Vertebra cervicalis, processus spinоsus |
Шейный позвонок, остистый отросток |
Cervical vertebra, spinous process |
|
|
|
|
|
Соединение головы с позвоночным столбом включает ряд суставов [синовиальные соединения], связок и мембран [синдесмозы]. В связи с этим целесообразно в этом сложном анатомо-функциональном комплексе различать атлантозатылочное сочленение [верхний этаж] и атлантоосевое сочленение [нижний этаж].
В верхнем этаже рассматривают:
•атлантозатылочный сустав – мыщелковый комбинированный сустав между затылочными мыщелками и верхними суставными поверхностями боковых масс атланта.
В нижнем этаже различают:
•срединный атлантоосевой сустав (комбинированный цилиндрический сустав между зубом осевого позвонка, передней дугой атланта и поперечной связкой атланта), куда относятся и связки, фиксирующие сустав и связывающие дугу первого позвонка и зуб второго с затылочной костью;
•латеральный атлантоосевой сустав – комбинированный плоский сустав между нижней суставной поверхностью боковой массы атланта и верхней суставной поверхностью верхнего суставного отростка осевого позвонка.
Атлантозатылочный сустав обеспечивает наклоны головы вперед-назад и боковые наклоны; срединный и латеральный атлантоосевые суставы обеспечивают вращение головы [вращение атланта вместе с головой вокруг зуба осевого позвонка].

С4
С5

articulatio zygapophysialis foramen intervertebrale
processus transversus
tuberculum anterius