Добавил:
Здесь собраны файлы для СФ и общие дисциплины других факультетов. Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Атлас (Филимонов) - анатомия

.pdf
Скачиваний:
0
Добавлен:
30.06.2026
Размер:
67.38 Mб
Скачать

Оболочки головного мозга. Вены головного мозга

349

venae anterior septi pellucidi

vena thalamostriata

 

 

 

 

 

 

vena choroidea superior

 

superior

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

venae internae cerebri

venae directae laterales

 

 

 

 

 

 

 

 

vena magna cerebri

 

 

 

 

vena lateralis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

vena basalis

 

ventriculi lateralis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

vena medialis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ventriculi lateralis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

vena superior cerebelli confluens sinuum

sinus transversus

vena posterior

corporis callosi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

sinus rectus

 

 

 

 

 

Рис. 3-263. Вены мозжечка и ствола головного мозга. Дорсальная поверхность

venae superficiales cerebri

sinus sagittalis superior

venae superficiales cerebri

sinus sagittalis inferior

vena thalamostriata superior

vena interna cerebri

venae thalamostriatae inferiores

vena media superficialis cerebri

vena basalis

Рис. 3-264. Пути оттока крови от глубоких структур головного мозга. Фронтальное сечение на уровне межталамического сращения

ГОЛОВА

350

2

1

3

6

4

5

Рис. 3-265. Возможные осложнения при повреждении покровов головы.

1 – подкожная гематома,

2 – подапоневротическая гематома,

3 – поднадкостничная гематома,

4 – эпидуральная гематома*,

5 – субдуральная гематома, 6 – субарахноидальная гематома с повреждением или без повреждения головного мозга

* Твердая оболочка головного мозга рыхло сращена с внутренней пластинкой костей свода черепа, в связи с чем эпидуральное пространство в норме отсутствует.

Оболочки головного мозга. Вены головного мозга

351

vena interna cerebri

venae nuclei caudati

venae superiores thalami

 

 

 

vena anterior septi pellucidi

vena thalamostriata superior

vena choroidea superior

venae anterior cerebri

vena media profunda cerebri

venae thalamostriatae inferiores

vena basalis

vena ventricularis inferior

vena medialis ventriculi lateralis

vena lateralis ventriculi lateralis

vena posterior corporis callosi

sinus sagittalis inferior

vena occipitalis

sinus rectus

vena magna cerebri

vena superior vermis

вены латеральной стенки желудочков вены медиальной стенки желудочков все другие вены

Рис. 3-266. Глубокие вены и желудочки головного мозга

 

 

 

 

 

infundibulum

 

 

 

nervus opticus [II]

 

fossa cranii anterior

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

diaphragma sellae

 

arteria carotis interna,

 

 

 

 

pars cerebralis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

nervus

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

oculomotorius [III]

 

fossa cranii media

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

sinus cavernosus

 

nervus abducens [VI]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

arteria carotis interna,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

pars cavernosa

 

 

nervus

 

 

 

 

 

 

 

 

nervus maxillaris [V2]

 

trochlearis [IV]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

nervus

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ophthalmicus [V1]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

sinus sphenoidalis

Рис. 3-267. Топография черепных нервов и внутренней сонной артерии в кавернозном синусе

на фронтальном сечении

352

 

ГОЛОВА

 

 

 

 

 

 

Субарахноидальное пространство

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Латинские термины

Эквиваленты

 

 

 

 

 

 

 

 

Русскоязычные

Англоязычные

 

 

 

 

 

 

 

Aqueductus mesencephali

Водопровод среднего мозга

Aqueduct of midbrain

 

 

 

Apertura lateralis

Латеральная апертура

Lateral aperture

 

 

 

Apertura mediana

Срединная апертура

Median aperture

 

 

 

Arachnoidea mater cranialis

Паутинная оболочка головного мозга

Cranial arachnoid mater

 

 

 

A.basilaris

Базилярная артерия

Basilian artery

 

 

 

A.carotis interna

Внутренняя сонная артерия

Internal carotid artery

 

 

 

A.vertebralis, pars atlantica

Позвоночная артерия, атлантова часть

Vertebral artery, atlantic part

 

 

 

A.vertebralis, pars intracranialis

Позвоночная артерия, внутричерепная часть

Vertebral artery, intracranial part

 

 

 

A.vertebralis, pars transversaria

Позвоночная артерия,

Vertebral artery, cervical part

 

 

 

 

поперечноотростковая часть

 

 

 

 

Bulbus olfactorius

Обонятельная луковица

Olfactory bulb

 

 

 

Canalis centralis

Центральный канал [спинного мозга]

Central canal

 

 

 

Cerebellum

Мозжечок

Cerebellum

 

 

 

Chiasma opicum

Зрительный перекрест

Optic chiasm

 

 

 

Cisterna ambiens

Охватывающая цистерна

Cisterna ambiens

 

 

 

Cisterna cerebellomedullaris

Задняя мозжечковомозговая цистерна

Posterior cerebellomedullary cistern

 

 

 

posterior

 

 

 

 

 

Cisterna chiasmatica

Цистерна [зрительного] перекреста

Сhiasmatic cistern

 

 

 

Cisterna interpeduncularis

Межножковая цистерна

Interpeduncular cistern

 

 

 

Cisterna laminae terminalis

Цистерна терминальной пластинки

Cistern of lamina terminalis

 

 

 

Cisterna pericallosa

Околомозолистая цистерна

Pericallosal cistern

 

 

 

Cisterna pontocerebellaris

Мостомозжечковая цистерна

Pontocerebellar cistern

 

 

 

Cisterna quadrigeminalis

Четверохолмная цистерна

Quadrigeminal cistern

 

 

 

Dura mater cranialis

Твердая оболочка головного мозга

Cranial dura mater

 

 

 

Foramen interventriculare

Межжелудочковое отверстие

Interventricular foramen

 

 

 

Fossa cranii posterior

Задняя черепная ямка

Posterior cranial fossa

 

 

 

Hypophysis

Гипофиз

Hypophysis

 

 

 

Granulationes arachnoideae

Грануляции паутинной оболочки

Arachnoid granulations

 

 

 

Leptomeninx

Мягкая оболочка [головного мозга]

Leptomeninx

 

 

 

Liquor cerebrospinalis

Спинномозговая жидкость

Cerebrospinal fluid

 

 

 

Lobus frontalis

Лобная доля

Frontal lobe

 

 

 

Lobus occipitalis

Затылочная доля

Occipital lobe

 

 

 

Lobus parietalis

Теменная доля

Parietal lobe

 

 

 

Lobus temporalis

Височная доля

Temporal lobe

 

 

 

N.accessorius [XI]

Добавочный нерв [XI]

Accessory nerve [XI]

 

 

 

N.abducens [VI]

Отводящий нерв [VI]

Abducent nerve [VI]

 

 

 

N.facialis [VII]

Лицевой нерв [VII]

Facial nerve [VII]

 

 

 

N.glossopharyngeus [IX]

Языкоглоточный нерв [IX]

Glossopharyngeal nerve [IX]

 

 

 

N.mandibularis (n.trigeminus [V3])

Нижнечелюстной нерв (тройничный нерв [V3])

Mandibular nerve (trigeminal nerve [V3])

 

 

 

N.maxillaris (n.trigeminus [V2])

Верхнечелюстной нерв (тройничный нерв [V2])

Maxillary nerve (trigeminal nerve [V2])

 

 

 

N.oculomotorius [III]

Глазодвигательный нерв [III]

Oculomotor nerve [III]

 

 

 

N.ophthalmicus (n.trigeminus [V1])

Глазной нерв (тройничный нерв [V1])

Ophthalmic nerve (trigeminal nerve [V1])

 

 

 

N.opticus [II]

Зрительный нерв [II]

Optic nerve [II]

 

 

 

N.trochlearis [IV]

Блоковый нерв [IV]

Trochlear nerve [IV]

 

 

 

N.vestibulocochlearis [VIII]

Преддверно-улитковый нерв [VIII]

Vestibulocoсhlear nerve [VIII]

 

 

 

N.vagus [X]

Блуждающий нерв [X]

Vagus nerve [X]

 

 

 

Pedunculus cerebri

Ножка [большого] мозга

Cerebral peduncle

 

 

 

Pia mater cranialis

Мягкая оболочка головного мозга

Cranial pia mater

 

 

 

Plexus choroideus [ventriculi lateralis]

Сосудистое сплетение [бокового желудочка]

Choroid plexus [lateral ventricle]

 

 

 

Plexus choroideus [ventriculi quarti]

Сосудистое сплетение [IV желудочка]

Choroid plexus [fourth ventricle]

 

 

 

Plexus choroideus [ventriculi tertii]

Сосудистое сплетение [III желудочка]

Choroid plexus [third ventricle]

 

 

 

Polus frontalis

Лобный полюс

Frontal pole

 

 

 

Polus occipitalis

Затылочный полюс

Occipital pole

 

 

 

Sinus rectus

Прямой синус

Straight sinus

 

 

 

Sinus sagittalis superior

Верхний сагиттальный синус

Superior sagittal sinus

 

 

 

Sinus transversus

Поперечный синус

Transverse sinus

 

 

 

Spatium subarachnoideum

Субарахноидальное пространство

Subarachnoid space

 

 

 

Tentorium cerebelli

Намет мозжечка

Tentorium cerebelli

 

 

 

V.magna cerebri

Большая мозговая вена

Great cerebral vein

 

 

 

Ventriculus lateralis

Боковой желудочек

Lateral ventricle

 

 

 

Ventriculus quartus

Четвертый [IV] желудочек

Fourth ventricle

 

 

 

Ventriculus tertius

Третий [III] желудочек

Third ventricle

 

Оболочки головного мозга. Вены головного мозга

353

polus frontalis

lobus frontalis

arachnoidea mater cranialis et pia mater cranialis

granulationes arachnoideae

lobus parietalis

lobus occipitalis

polus occipitalis

Рис. 3-268. Лептоменинкс головного мозга. Верхнелатеральная поверхность полушарий большого мозга

ГОЛОВА

354

arachnoidea mater cranialis

dura mater cranialis

bulbus olfactorius

nervus opticus [II]

nervus oculomotorius [III]

arteria carotis interna

nervus abducens [VI]

nervus trochlearis [IV]

tentorium cerebelli

nervus vestibulocochlearis [VIII] et nervus facialis [VII]

nervus vagus [X], nervus glossopharyngeus [IX] et nervus accessorius [XI]

arteria vertebralis, pars transversaria

lobus frontalis

hypophysis

nervus ophthalmicus (n.trigeminus [V1])

nervus maxillaris (n.trigeminus [V2])

nervus mandibularis (n.trigeminus [V3])

lobus temporalis

sinus transversus

cerebellum

arteria vertebralis, pars atlantica

arteria basilaris

arteria vertebralis, pars intracranialis

Рис. 3-269. Лептоменинкс головного мозга. Нижняя поверхность головного мозга после удаления основания черепа

Оболочки головного мозга. Вены головного мозга

355

arachnoidea mater cranialis

локальное удаление паутинной оболочки

cisterna

quadrigeminalis

cisterna pericallosa

ventriculus quartus

cisterna laminae terminalis cisterna chiasmatica

cisterna interpeduncularis

cisterna

cerebellomedullaris

 

posterior

 

 

 

Рис. 3-270. Субарахноидальное пространство и его цистерны на сагиттальном сечении мозга с локальным удалением паутинной оболочки

 

 

 

 

 

 

 

dura mater cranialis

spatium subarachnoideum

 

 

 

 

 

 

 

 

et liquor cerebrospinalis

 

 

 

sinus sagittalis superior

 

 

 

 

 

 

 

 

 

granulationes arachnoideae

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

leptomeninx

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ventriculus lateralis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

plexus choroideus

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[ventriculi lateralis]

 

vena magna cerebri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

cisterna

 

 

 

 

 

 

 

 

 

quadrigeminalis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

sinus rectus

 

 

 

 

 

foramen

 

ventriculus quartus

 

 

 

 

interventriculare

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

cisterna chiasmatica

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

plexus choroideus [ventriculi tertii]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

cisterna interpeduncularis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

aqueductus mesencephali

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

cisterna pontocerebellaris

cisterna

 

 

 

 

 

 

 

cerebellomedullaris

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

apertura lateralis

posterior

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

plexus choroideus [ventriculi quarti]

 

 

 

 

 

 

 

canalis centralis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

apertura mediana

 

 

 

 

 

 

 

 

Рис. 3-271. Желудочки мозга и субарахноидальное пространство: пути циркуляции спинномозговой жидкости

ГОЛОВА

356

sinus sagittalis superior

ventriculus tertius

 

cisterna

 

quadrigeminalis

cisterna

vena magna

cerebri

interpeduncularis

 

cisterna

sinus rectus

chiasmatica

 

aqueductus

ventriculus quartus

mesencephali

cisterna

cisterna

pontocerebellaris

cerebellomedullaris

 

posterior

Рис. 3-272. Субарахноидальное пространство. Магнитно-резонансная томограмма. Сагиттальное сечение. Т2-взвешенное изображение

chiasma opticum

cisterna chiasmatis

cisterna interpeduncularis

pedunculus cerebri

cisterna ambiens

aqueductus mesencephali

cisterna quadrigeminalis

 

Рис. 3-273. Субарахноидальное пространство. Магнитно-резонансная томограмма.

Аксиальное (поперечное) сечение. Т2-взвешенное изображение

Оболочки головного мозга. Вены головного мозга

357

Межвенозные анастомозы

Латинские термины

Эквиваленты

 

 

 

 

Русскоязычные

 

Англоязычные

 

 

Arachnoidea mater cranialis

Паутинная оболочка головного мозга

 

Cranial arachnoid mater

Bulbus oculi

Глазное яблоко

 

Eyeball

Calvaria, diploe

Крыша [черепа], диплоэ

 

Calvaria, diploe

Calvaria, lamina interna

Крыша [черепа], внутренняя пластинка

 

Calvaria, internal table

Calvaria, lamina externa

Крыша [черепа], наружная пластинка

 

Calvaria, external table

Canalis condylaris

Мыщелковый канал

 

Condylar canal

Cerebrum

Большой мозг

 

Cerebrum

Confluens sinuum

Синусный сток

 

Confluence of sinuses

Dura mater cranialis, lamina interna

Твердая оболочка головного мозга,

 

Cranial dura mater, internal table

 

внутренняя пластинка

 

 

Dura mater cranialis, lamina externa

Твердая оболочка головного мозга,

 

Cranial dura mater, external table

 

наружная пластинка

 

 

Foramen mastoideum

Сосцевидное отверстие

 

Mastoid foramen

Foramen parietale

Теменное отверстие

 

Parietal foramen

Foveolae granulares

Ямочки грануляций

 

Granular foveola

Galea aponeurotica

Сухожильный шлем

 

Epicranial aponeurosis

Glandula lacrimalis

Слезная железа

 

Lacrimal gland

Granulationes arachnoideae

Грануляции паутинной оболочки

 

Arachnoid granulationes

Lacuna lateralis

Латеральная лакуна

 

Lateral lacuna

 

[верхнего сагиттального синуса]

 

 

Liquor cerebrospinalis

Спинномозговая жидкость

 

Cerebrospinal fluide

Os parietale, diploe

Теменная кость, диплоэ

 

Temporal bone, diploe

Os parietale, lamina interna

Теменная кость, внутренняя пластинка

 

Temporal bone, internal table

Os parietale, lamina externa

Теменная кость, наружная пластинка

 

Temporal bone, external table

Pia mater cranialis

Мягкая оболочка головного мозга

 

Cranial pia mater

Plexus pterygoideus

Крыловидное сплетение

 

Pterygoid plexus

Plexus venosus canalis nervi hypoglossi

Венозное сплетение канала

 

Venous plexus of hypoglossal canal

 

подъязычного нерва

 

 

Plexus venosus foraminis ovalis

Венозное сплетение овального отверстия

 

Venous plexus of foramen ovale

Sinus cavernosus

Пещеристый синус

 

Cavernous sinus

Sinus petrosus inferior

Нижний каменистый синус

 

Inferior petrosal sinus

Sinus petrosus superior

Верхний каменистый синус

 

Superior petrosal sinus

Sinus rectus

Прямой синус

 

Straight sinus

Sinus sagittalis inferior

Нижний сагиттальный синус

 

Inferior sagittal sinus

Sinus sagittalis superior

Верхний сагиттальный синус

 

Superior sagittal sinus

Sinus sigmoideus

Сигмовидный синус

 

Sigmoid sinus

Sinus transversus

Поперечный синус

 

Transverse sinus

Spatium subarachnoideum

Подпаутинное пространство

 

Subarachnoid space

Sutura sagittalis

Сагиттальный шов

 

Sagittal suture

V.angularis

Угловая вена

 

Angular vein

V.auricularis posterior

Задняя ушная вена

 

Posterior auricular vein

V.basalis

Базaльная вена

 

Basal vein

V.diploica frontalis

Лобная диплоическая вена

 

Frontal diploic vein

V.diploica occipitalis

Затылочная диплоическая вена

 

Occipital diploic vein

V.diploica temporalis anterior

Передняя височная диплоическая вена

 

Anterior temporal diploic vein

V.diploica temporalis posterior

Задняя височная диплоическая вена

 

Posterior temporal diploic vein

V.emissaria

Эмиссарная вена

 

Emissary vein

V.emissaria condylaris

Мыщелковая эмиссарная вена

 

Condylar emissary vein

V.emissaria mastoidea

Сосцевидная эмиссарная вена

 

Mastoid emissary vein

V.emissaria occipitalis

Затылочная эмиссарная вена

 

Occipital emissary vein

V.emissaria parietalis

Теменная эмиссарная вена

 

Parietal emissary vein

V.facialis

Лицевая вена

 

Facial vein

V.jugularis anterior

Передняя яремная вена

 

Anterior jugular vein

V.jugularis interna

Внутренняя яремная вена

 

Internal jugular vein

V.jugularis interna, bulbus superior

Внутренняя яремная вена, верхняя луковица

 

Internal jugular vein, superior bulb

V.jugularis externa

Наружная яремная вена

 

External jugular vein

V.infraоrbitalis

Подглазничная вена

 

Infra-orbital vein

V.interna cerebri

Внутренняя мозговая вена

 

Internal cerebral vein

V.lacrimalis

Слезная вена

 

Lacrimal vein

V.magna cerebri

Большая мозговая вена

 

Great cerebral vein

V.nasofrontalis

Носолобная вена

 

Nasofrontal vein

V.occipitalis

Затылочная вена

 

Occipital vein

V.ophthalmica inferior

Нижняя глазная вена

 

Inferior ophthalmic vein

V.ophthalmica superior

Верхняя глазная вена

 

Superior ophthalmic vein

V.suprascapularis

Надлопаточная вена

 

Suprascapular vein

V.supratrochlearis

Надблоковая вена

 

Supratrochlear vein

V.temporalis media

Средняя височная вена

 

Middle temporal vein

V.temporalis superficialis

Поверхностная височная вена

 

Superficial temporal vein

Vv.diploicae

Диплоические вены

 

Diploic veins

Vv.vorticosae

Вортикозные [водоворотные] вены

 

Vorticosae veins

ГОЛОВА

358

sinus sagittalis inferior

vena emissaria parietalis

venae diploicae

vena magna cerebri

sinus rectus

confluens sinuum

vena emissaria occipitalis

sinus transversus

sinus sigmoideus

vena emissaria mastoidea

vena jugularis interna, bulbus superior

vena jugularis externa

sinus sagittalis superior

vena interna cerebri

vena basalis

sinus cavernosus

vena ophthalmica superior

vena angularis

vena ophthalmica inferior

plexus venosus foraminis ovalis

vena infraorbitalis

plexus pterygoideus

sinus petrosus superior

sinus petrosus inferior

vena facialis

Рис. 3-274. Связи синусов твердой оболочки головного мозга с внечерепными венами

Отток венозной крови от мозга и его оболочек осуществляется во внутреннюю яремную вену – продолжение сигмовидного синуса. Помимо этого, имеется возможность сброса венозной крови:

через диплоические вены (лобная, передняя височная, задняя височная, затылочная диплоические вены) – в вены покровов черепа,

через эмиссарные вены (теменная, сосцевидная, мыщелковая, затылочная эмиссарные вены) – в вены покровов черепа,

через венозные сплетения канала подъязычного нерва, овального отверстия, сонного канала, воротные вены гипофиза – в вены глубоких отделов лица, органные венозные сплетения,

через базально-позвоночные вены – во внутреннее и наружное венозные сплетения позвоночного столба,

через верхнюю и нижнюю глазные вены – в систему лицевой вены и крыловидное венозное сплетение.