11.1.1 Źrodła teorii

Freud uważa, że znaczenie symboli marzenia sennego znamy z różnych źródeł, z baśni, mitów, dowcipów, folkloru (nauki o obyczajowości). W wielu miejscach tę symbolikę rozumiemy bez dalszych wskazówek.

Nurt jungowskiej psychoanalizy dał nam naukę o archetypach badającą w różnych w różnych obrazach i układach literackich zagadnienie przejawiania się poszczególnych archetypów. Nurt ten związał się z horyzontami nowoczesnej etnologii Georga Frezera i Bronisława Malinowskiego- nazywanej szkołą Cambridge.

Psychoanaliza zapoczątkowała również badania nad kulturą, w której żyje człowiek (a więc także późniejszą wiedze o mediach). Zaczęto się zastanawiać jaka jest kultura jak również jaka jest prawdziwa nie ukształtowana przez kulturę natura człowieka- bez zakazów, nakazów, prawa i obyczajów. Freud jednak dochodzi do wniosku, że tak czy inaczej doszłoby do powstania kultury- niemożliwością jest oderwanie się od niej. Człowiek badany przez Freuda jest zakorzeniony w kulturze a wysiłek wyrwania go z niej pozbawia człowieczeństwa. Pytanie: czy kultura spełnia swoją rolę ochronną i czy ta rola to stanowi wystarczające uzasadnienie sensowności kultury.

Najwięcej inspiracji metodologicznych z psychoanalizy możemy odnaleźć w filmoznawstwie. Wg Helman i Christiana Metza podjęcie badań nad psychoanalizą było naturalną konsekwencją zainteresowań semiotyką. Zwracają się oni ku szkole psychonailitycznej, która głosi powrót do Freuda. Uważają, że film jest instrumentem kształtowania metapsychiki widza. Film musi wyzwalać spontaniczne oragnienie oglądania filmów. Maszyna zewnętrzna (przemysł) i wewnętrzna (psychologia widza) są ze sobą połączone.

Różne metody psychoanalitycznych badań nad filmem:

1. Nosograficzna- filmy jako symptomy lub sekundarne manifestacje. Zainteresowanie badacza skupione jest na twórcy. Metoda ta dzieli się na biograficzne i patologiczne (filmy o neurozach i fobiach reżysera i scenarzysty)

2. Psychoanalityczna analiza scenariuszy- odsłonięcie ukrytego znaczenia scenariusza.

11.1.2 Spór o psychoanalizę

Psychoanaliza została skrytykowana przez antropologię kultury lat 20 i 30 XX wieku m in przez Alfreda Louisa Kroebera. Stwierdzono wtedy m in. że kompleks Edypa nie istanieje, a na nim w głównej mierze Freud opierał swoją teorię kultury.

11.2 Estetyka filmu karola irzykowskiego

Irzykowski jest prekursorem w dziedzinie stetyki filmu w Europie- odkryto wtedy film jako odrębną sztukę dysponującą własnym językiem, wyrazem i stosunkiem do rzeczywistości. W tych czasach większość uważała kino za tandetną rozrywkę.

Irzykowski (1879-1944) poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz. Dużo uwagi pośwęcał awangardzie: futuryzmowi, ekspresjonizmowi itd. Lata 20 poswięcił filmowi a rozważania zawarł w książce X-muza- zagadnienia estetyczne kina. Kino wydawało mu się domeną fantastyki dlatego proponował film y kubiczne, futurystyczne (gdzie miał zastosowanie formizm czysty), które nie znalazły realizatorów. Uwielbiał kino nieme i rysunkowe.

Jego poglądy były oryginalne0 m in dlatego wpisał wię w historie teorii filmu. Jak sam powiedział napisał książkę w czasach gdy widzowie wstydzili się kina (bo było tandetną rozrywką). Inni krytycy próbowali udowodnić, że kino jest równe innym sztukom lub je przewyższa. A Irzykowski widział film w kontekstach bardziej rozległych- kulturowym i poznawczym. Wg niego film dawał szansę nowego sposobu dotarcia do rzeczywistości.

Pisał: kino jest widzialnością obcowania człowieka z materią. Dla niego rzeczywistość była tym wszystkim czego nie da się podciągnąć pod jednostkowe zjawiska psychiczne. Obejmowała materię fizykalną w różnych postaciach oraz ogół warunków wynikających z biologicznego i społecznego bytowania człowieka. A więc śmierć i miłość jako zjawiska fizyczne, a te drugie to ekonomia, socjologia i polityka. Zjawiska psychiczne mają miejsce w literaturze. Natomiast film najlepiej oddawał rzeczywistość obejmująca materię . Tylko film potrafi odzwierciedlić tyle przebiegów jednocześnie z przedstawieniem materii w jej fizykalnej postaci a te dynamicznąmetarię ujmował w bogactwie form i postaci.

Ważne było również przyjęcie widzialności jako nowej sankcji estetycznej oprtej na zmysłowości jako jedynej możliwej transmisji między duchem a materią, skoro droga pamięciowa została zamknięta.