2. Studia nad propagandą

Propagandę uznaje się za wytwór nowoczesności i element nacisku wytworzony przez mass media. Propaganda ma kilka tysięcy lat, była obecna i wykorzystywana już wśród starożytnych cywilizacji do sprytnej i skutecznej wymiany informacji. Sam termin „propaganda” został po raz pierwszy użyty w tekście szesnastowiecznej bulli papieskiej, która była skierowana przeciwko wyznaniu protestanckim.

Pierwsze użycie tego terminu zaczęło funkcjonować na początku XX wieku, wtedy zaczęto interpretować wojenne taktyki persfazyjne w czasie pierwszej wojny światowej jako propagandowe. Słowo „propaganda” stało się pewnym rodzajem sugestii czy wywierania wpływu poprzez manipulację psychologiczną. Propaganda wpływa na jednostkę czy grupę poprzez obrazy, symbole, hasła, slogany, przy jednoczesnym odwołaniu do jej emocji. Stała się takim komunikowaniem danego punktu widzenia, aby ten przekaz był odebrany przed jednostkę czy grupę jako swój. Współczesne pojęcie „propagandy” przedstawia się jako proces jednostronny- zinstytucjonalizowany i intencjonalny, który ma być zgodny z myśleniem nadawcy. Jego działąnie jest profesjonalnie realizowane poprzez wspieranie go technikami marketingowymi i socjotechnicznymi. Celem tego działania jest zmiana postaw ludzkich, aby były one zgodne z interesami nadawcy. Realizacja tego celu jest możliwa poprzez kontrolę przepływu informacji, manipulowanie zachowań wzorcowych oraz wpływanie bezpośrednio na opinię publiczną. Skuteczność propagandy w dużej mierze wiąże się z zabiegami socjotechnicznymi, takimi jak: dobór celów, taktyka, formy i metody czy występowanie odpowiednych środków, określające zasady persfazyjnej taktyki:

• tworzenie stereotypowego wrażenia- co sprzyja większemu zainteresowaniu wśród odbiorców komunikatu,

• własne cele powinno się łaćzyć z pojęciami mającymi prestiż społeczny, co daje większą pewność skuteczności komunikatu,

• należy przenosić powszechnie uznawane wartości na obszar własnego świata,

• należy wzmacniać własny prestiż przez związanie swojej działalności z osobami cieszącymi się wysokim prestiżem społecznym,

• należy stwarzać wrażenie, że jest się prostym człowiekiem, a wtedy komunikat łatwiej do większej rzeczy odbiorców,

• należy mieszać w rozumowaniu dane prawdziwe i fałszywe, co daje zamazany obraz tego, co jest informacją nieprawdziwą,

• należy sprawić wrażenie, że wszyscy lub większość podzielają ten sam punkt widzenia, co daje większą wiarygodność przekaywanej informacji.

Rodzaje propagandy

Są trzy rodzaje propagandy:

1. BIAŁA - prowadzona jest otwarcie i jawnie, gdzie znany jest nadawca i odbiorca każdej informacji.

2. W propagandzie CZARNEJ rozpowszchnianie różnego rodzaju materiałów jest starannie maskowanie. Celem jest zmylenie odbiorcy co do osoby nadawcy, aby stworzyć pozory, że nie ma się z tym nic wspólnego, wywołać wrażenie, że informacje zostały przygotowane i dostarczenie przez inne ośrodki.

3. Propaganda SZARA jest pośrednim rodzajem propagandy- prawdziwe źródło pozostaje zwykle ukryte.

E. Aronson i A. Pratkanis przedwstwili: sześć faktów dotyczących nowoczesnej propagandy:

• Reklamy, które zawierają w swoich hasłąch i sloganach takie wyrazy jak: nowy,szybki,łatwy, teraz, nagle, niezwykle, uzyskują większą liczbę sprzedaży produktu.

• We wszelkiego rodzaju supermarketach towary, które są na wysokości oczu sprzedają się lepiej.

• Reklamy zawierające zwierzęta, małe dzieci lub aspekt seksualny sprzedają się efektywniej.

• W supermarketach towary, które zostały umieszczone na końcu stoiska lub przy kasie mają większą szansę na sprzedaż niż produkty co są w innym miejscu.

• Wysoką skuteczność w handlu ma sprzedaż łączona. Szyl sprzedaż 2 sztuk razem w wyższej cenie niż 2 sztuk oddzielnie w niższej cenie, zwiększa to w odczuciu konsumenta „wartość” produktu.

Oddziaływanie wizualne na odbiorcę można podzielić na 3 rodzaje:

• propaganda wizualna,

• reklama

• informacja wizualna

Radioznawstwo

Szybki rozwój mediów doprowadził do powstania licznych dyscyplin naukowych zajmujących się historią, badaniem, rodzajem i sposobem przekazu przez poszczególne media. Głowną dziedziną badającą media jest medioznawstwo, a do licznych jego subdyscyplin możemy zaliczyć radioznawstwo.

Radio jako medium:

• Oddziela fonosferę od ikonosfery

• Oddziałuje na odbiorcę tylko przez jeden zmysł

• Jest medium „gorącym”, czyli nie wymaga interpretacji i zaangażowania od odbiorcy

• Nawiązuje osobisty, wręcz intymny kontakt ze słuchaczem

• Sprzyja równouprawnieniu kulturowemu wszystkich jego słuchaczy

• Towarzyszy odbiorcom w codziennych czynnościach

• Jego przekaz dociera w najodleglejsze miejsca na świecie

Stanisław Jędrzejewski potwierdza wskazane cechy radia. Pomimo tego, iż kierowane jest do mas to jego przekaz może okazać się dla nich znikomy. Większe znaczenie ma dla jednostki, ponieważ dociera on do jego indywidualnej wyobraźni. Radio wywołuje w umyśle słuchacza pewne dźwięki i obrazy kreowane przez siłę przekazu, kreatywność i stopień profesjonalizmu tych, którzy go tworzą.

Zalety:

• Łatwość odbioru

• Nie wymaga zaangażowania innych zmysłów oprócz słuchu

• W trakcie odbioru przekazu można wykonywać inne czynności wymagające większego skupienia

Radio jako wynalazek techniczny pojawiło się równocześnie z filmem u progu XX wieku. Za ojców radia uważa się Aleksandra Popowa i Guglielmo Marconiego. Tylko drugiemu udało się opatentować wynalazek w 1896 roku w Anglii. Podwaliny radia z kolei zostały zbudowane przez Jamesa Maxwella, który w 1873 opracował teoretyczne zasady elektromagnetyzmu oraz Heinricha Hertza, który w 1888 potwierdził tę teorię. Pierwsze radio działało na zasadzie przesyłu sygnału ( TUTAJ BRAK DWÓCH STRON)

Przedmiotem radioznawstwa są:

• Wielkość i zasięg działania danego radia czy rozgłośni ( wyróżnia się stacje publiczne i komercyjne)

• Ekonomika konkurencji

• Znaki, kody, symbole, jakimi radio przekazuje swoje treści

• Słowo, dźwięk i muzykę, jako istotne elementy tworzące przekaz radiowy

• „ciszę radiową” jako specyficzną i niszową we współczesnych mediach

• Kontekst rozumienia znaków, kodów, dźwięków, symboli i „ciszy”

Rozwój radia zależy od:

• Możliwości finansowych potencjalnych właścicieli stacji radiowej

• Wielkości rynku reklam w skali regionu i krajowej

• Pojemności przestrzeni komunikacyjnej

Nadrzędnym celem staje się osiągnięcie sposobu na utożsamianie się słuchaczy z konkretną audycją radiową czy stacją radiową.

Metody badań radia dotyczą głównie audytorium, ich celem są m.in.:

• Zasięg dzienny stacji – informacje o tym, ile procent osób słuchało danego radia przez przynajmniej kwadrans w ciągu dnia

• Zasięg tygodniowy – procent osób, które słuchały danej audycji radiowej w ciągu określonych 7 dni

• Audytorium średniego kwadransa – procent osób, które słuchały danej audycji, co najmniej 5 minutw ciągu średniego kwadransa

• Pasma czasowe słuchania radia – odsetek odbiorców słuchających danej stacji w poszczególnych przedziałach czasowych

• Udział stacji w czasie słuchania radia – odsetek czasu słuchania danej stacji w stosunku do całości czasu poświęconego na słuchanie radia

• Średni czas słuchania – czas przypadający na jednego słuchacza danej stacji

• Struktura społeczno – demograficzna słuchaczów danej stacji

• Współsłuchalność – odsetek osób, które słuchając jednej stacji radiowej słuchają również innej

Podstawowe metody badawcze stosowane przez agencje, które zajmują się badaniami radia:

• Metoda dzienniczkowa

• Przypomnienia dnia poprzedniego

• Wywiad telefoniczny

• Wywiad uliczny

• Inne nowatorskie