2. Денсаулық критерийлері. Балалардың ден саулық деңгейін кешенді бағалау, балаларды денсаулық топтарына бөлу.

Денсаулық – бүл физикалық, рухани, әлеуметтік тұрақтылық, ауру және жарақаттардың болмауы қоршаған ортамен байланыста болумен (бейімделу) сипатталатын табиғи жағдай.

Балалардың денсаулық жағдайымен дамуын кешенді бағалау критерийлері:

1. Анамнезінде ауытқулардың болуы немесе болмауы (генеологиялық, биологиялық, әлеуметтік)

2. Физикалық даму деңгейі және оның үйлесімділік дәрежесі

3. Жүйкелік-психикалық дамуы және оның үйлесімділік дәрежесі

4. Ағзалар мен жүйелердің функционалдық жағдайлары

5. Резистенттілік және реактивтілік

6. Созылмалы аурулар немесе туа біткен даму ақауларының бар немесе жоқтығы

Балалардың денсаулық жағдайымен дамуының кешенді бағалау құрылымы:

• Балалардың денсаулық жағдайы мен дамуын негізгі критерийлер бойынша зерттеу

• Балалардың денсаулық жағдайының деңгейін (тобын) анықтау тұралы қорытынды

• Медико – педагогикалық ұсыныстарды тағайындау

• Есепке алу медициналық документациясын толтыру (Ф 112/у және 26/у)

Денсаулық топтары (деңгейлері)

1. Топ - абсолютті дені сау балалар (дамуымен қызмет деңгейі қалыпты, яғни барлық 6 негізгі критерий бойынша ауытқулардың болмауы)

2. Топ – дені сау, бірақ функционалды және кейбір морфологиялық ауытқулары бар, сонымен қатар жедел және созылмалы ауруларға қарсы тұру мүмкіндігі төмен балалар

3. Топ – компенсация сатысындағы созылмалы ауруы бар, ағзаның функциональды мүмкіншілігі сақталған балалар, субкомпенсация жағдайындағы, ағзаның функциональды мүмкіншілігі төмендеген; декомпенсация жағдайы, ағзаның функциональды жағдайы айтарлықтай төмендеген

3. Скрининг – жаппай қараудағы тесттер. Кейбір функцияналды жүйелердің жастық физиологиялық константалары.

Балалар контингентінің скринингтік қараулары әр түрлі жастық периодтардағы анатомо-физиологиялық даму ерекшеліктерімен байланысты дамитын аурулардың профилактикасына, ерте анықтау мен алдын алуға бағытталған. Мектеп жасына дейінгі ұйымдасқан балалар, оқушылар, 18 жасқа дейінгі арнайы орта және жоғары оқу орындарында оқитындар мен студенттердің скринингтік қараулары АМСК-территориальды ұйымдары мамандарымен жүргізіледі, олар балалардың мектепке дейінгі мекемелері мен білім беру ұйымдары территорияларына шығады (қарау графиктері) және скринингтік қараудың региональды ерекшеліктері бар. Мысалы, босану уйлерінде барлық жаңа туылғандарға аудиограмма, ФКУ-ға қан анализін , гипотиреоз... жүргізеді. Аймақтық әрекет ететін директивті материалдарын білу керек (бұйрықтар, қаулылар...).

Мектеп және мектепке дейінгі жастағы балалардың жаппай медициналық тексерістерде жаппай «іріктеу» диагностикалық тесттері – скрининг-тесттер көп қолданылады. Олар балалар ұжымында шартты сау балалар контингентінен қандай да бір жүйесі жанынан ауытқулары болуы мүмкін балалар мен жасөспірімдер топтарын бөлуге мүмкіндік береді. Скринингтік қарау нәтижесі бойынша медициналық қызметкер әр балаға физикалық және жүйке-психикалық дамуы, көру өткірлігі және есту бағасымен эпиприз, және медико-педагогикалық ұсыныстармен (МПҰ) денсаулық тобын (дәрежесін) көрсетіп қорытынды толтырады..., мысалы, мектепте дене шынықтыру топтары (дайындық, негізгі немесе арнайы топ). Балалардың скринингтік қараулары нәтижелерімен (эпикриз бен қорытынды көшірмесі) міндетті түрде ата-аналары танысуы керек.

Мысалы, балалар мен жасөспірімдердің физикалық даму ақауларын анықтау үшін центильді әдіс негізінде жасалған центильді номаграммалар (таблицалар) қолданып скрининг-тест жүргізіледі. Скриниг тест ЖТД практикасында жаппай медициналық қараулар кезінде физикалық дамуын тез тек 2 негізгі морфологиялық көрсеткіш – дене массасы мен бойы бойынша бағалау қажет болғанда қолдануға болады. Центильді номаграмма дамудың ең негізгі жағын оны үйлесімділігін тез және нақты бағалауға және дене массасының артық болуы немесе дефициті есебінен физикалық дамуының ауытқулары бар балаларды анықтауға мүмкіндік береді.Скрининг-тест көмегімен балалар ұжымында 3 балалар тобын бөлуге болады:

1. Қалыпты физикалық дамыған балалар.

2. Физикалық дамуы бойынша қауіп тобына жататын балалар.

3. Физикалық дамуында ауытқуы бар балалар.