Основы математики. Учебное пособие
.pdf
§ 6. ПЕРИОДИЧНОСТЬ ФУНКЦИЙ
Определение
Функция y = f ( x ) называется периодической с периодом T ≠ 0,
если f ( x ± T ) = f ( x ) для любых допустимых значений x.
Теорема. Если T – период функции, то n T – тоже период этой функции: f ( x + n T ) = f ( x ), n Є N
Наименьший положительный период функции y = f ( x ) называют основным периодом – T0 .
Основные периоды функций: |
sin α |
и |
cos α |
|
T0 = 2π |
|
|
|
|
|
|
|
tg α |
и |
ctg α |
|
T0 = π |
Пример. Определить основные периоды функций:
y = sin wx |
T |
= |
|
2π |
|
|
y = cos wx |
|
|
||||
|
w |
|||||
0 |
|
|
||||
y = sin 2x |
T0 = |
2π |
= π |
|
(сжатие) |
|
2 |
|
|||||
y = cos |
x |
T = |
2π |
||
|
1 |
||||
2 |
0 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
||
= 4π (растяжение)
§ 7. СУММА И РАЗНОСТЬ УГЛОВ
y |
|
|
y |
|
|
|
A |
A2 |
|
|
|
|
γ ß |
|
|
αß |
|
α |
|
o |
x |
o |
|
|
0 < α < 2π |
|
|
|
|
− ∞ < ß < + ∞ |
ß = α + 2πk, k = 1,2,3,… |
|
или |
|
A1
x
α= γ + ß γ = α - ß
γ= α + ( - ß)
101
Синус (косинус) суммы и разности двух аргументов
sin(α+β) =sinα• cosβ+cosα•sinβ
sin(α−β) =sinα• cosβ −cosα• sinβ
cos (α+β) =cosα• cosβ −sinα• sinβ
cos (α−β) =cosα•cosβ+sinα•sinβ
Тангенс (котангенс) суммы и разности двух аргументов
tg(α + β) = |
|
tgα + tgβ |
|
1 |
− tgα • tgβ |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
tg(α − β) = |
|
tgα − tgβ |
|
1 |
+ tgα • tgβ |
|
|
|
|
ctg(α + β) = ctgα • ctgβ −1 ctgα + ctgβ
ctg(α − β) = ctgα • ctgβ +1 ctgβ −ctgα
Примеры.
1) sin (
) = sin 
cos 

cos 
sin
= 0 · cos 

(-1) sin 
= - sin
2) |
sin ( |
) = |
sin cos |
|
cos |
|
sin |
= |
1· cos |
|
0 · sin |
= |
cos |
|||||||||||
3) |
cos ( |
) = |
|
cos |
cos |
− sin |
sin |
= 0 · cos |
|
− (−1) sin |
= sin |
|||||||||||||
4) |
cos 15° |
= cos ( 45° − 30°) |
= cos 45° cos 30° |
|
sin 30° sin 45° = |
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
2 |
|
3 |
|
+ |
1 |
|
|
2 |
= |
|
6 + 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
2 |
|
2 |
|
2 |
4 |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
5) |
cos 25° sin 65° |
|
|
sin 25° cos 65° |
= |
sin ( 25° |
65°) |
= |
sin 90° = |
1 |
|
|
||||||||||||
6) |
|
tg30o + tg15o |
|
|
= tg ( 30o +15o )= tg 45o = 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
o |
o |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
1 − tg30 × tg15 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
7) |
( cos t |
sin t )2 |
|
( cos t |
sin t )2 |
= cos2 t |
2 sin t · cos t |
|
sin2 t |
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
+ cos2 t 2 sin t · cos t |
sin2 t |
= 2 ( cos2 t |
|
sin2 t ) = 2 |
|||||||||||||||||
8) |
sin2 t |
sin4 t |
cos4 t = sin2 t ( 1 |
|
sin2 t ) |
cos4 t |
= |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
= sin2 t · cos2 t |
cos4 t = cos2 t ( sin2 t cos2 t ) |
= cos2 t |
|||||||||||||||
9)
= |
= |
1 + tg α |
|
tg α − 1 |
|||
|
|
102
§ 8. ФОРМУЛЫ ПРИВЕДЕНИЯ
Сходными тригонометрическими функциями будем называть:
синус угла |
косинус угла; |
тангенс угла |
котангенс угла; |
секанс угла |
косеканс угла |
π
Углы α и β будем называть дополнительными до 2 , если
α + ß = π2 или α = π2 − ß
Теорема. Сходные тригонометрические функции дополнительных углов равны между собой:
sin( π2
− α ) = cosα
cos( π2
− α ) = sinα
tg ( π2
−α ) = ctgα
ctg ( π2
− α ) = tgα
Фо́рмулы приведе́ния
|
|
|
π |
|
|
|
|
|
3π |
|
|
3π |
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
π + α |
π – α |
|
2 + |
|
2π + α |
|
2π −α |
|||||||
|
|
2 |
+ α |
|
|
|
– α |
|
||||||||||
|
2 |
|||||||||||||||||
функции |
|
|
|
|
|
|
α |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
sin t |
|
cos α |
sin α |
sin α |
|
|
cos α |
|
cos α |
sin α |
|
|
sin α |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
cos t |
|
|
sin α |
cos α |
cos α |
|
|
sin α |
|
sin α |
cos α |
|
|
cos α |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
tg t |
|
|
ctg α |
tg α |
tg α |
|
|
ctg α |
|
ctg α |
tg α |
|
|
tg α |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
ctgt |
|
|
tg α |
ctg α |
ctg α |
|
|
tg α |
|
tg α |
ctg α |
|
|
ctg α |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Примеры. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
1) |
sin ( |
135°) = |
sin 135° = sin ( 90° + 45°) = |
cos 45° = |
|
2 |
|
|||||||||||
|
2 |
|
||||||||||||||||
2) |
sin ( 1050 °) = |
sin (1050 °) = |
sin ( 360°· 3 |
30°) = |
sin ( 30° ) = |
|||||||||||||
3) 2tg y tg (y π) ctg (y = 2tg y + tg (π
|
|
|
|
= sin 30° = |
1 |
|
||
|
|
|
|
2 |
|
|||
3π |
) =2tg y |
tg ( (π y)) |
ctg ( ( |
3π |
|
|
y)) = |
|
2 |
2 |
|
||||||
y) + ctg ( |
3π |
y) = 2tg y |
tg y + tg y = 2tg y |
|||||
2 |
||||||||
103
§ 9. НЕКОТОРЫЕ ОСНОВНЫЕ ФОРМУЛЫ ТРИГОНОМЕТРИИ
Формулы двойного аргумента |
Формулы половинного |
|
аргумента |
sin 2α = 2sinα • cosα
cos 2α = cos2 α −sin2 α
α = 2tgα tg2
1 − tg 2α
α = ctg2α −1 ctg2
2ctgα
sin |
α |
= ± |
1 −cosα |
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
cos |
α |
= ± |
1 +cosα |
|
2 |
|
2 |
|
|
||
tg α = ± |
1 −cosα |
||
2 |
|
1 +cosα |
|
|
|
|
|
ctg |
α |
= ± |
1 +cosα |
|
2 |
|
1 −cosα |
|
|
|
|
Примеры. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Упростить: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1) |
sin α · cos 3α cos α · sin 3α = sin (α |
|
3α) = |
sin ( 2 α) = |
|
sin 2α |
|||||||||||
2) |
1 4sin2 α cos2 α = 1 |
( 2 sin α · cos α ) 2 = 1 ( sin 2 α ) 2 = |
cos2 2α |
||||||||||||||
Выразить через половинный аргумент : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
1 + cos α = 1 + cos ( 2· α2 |
) = sin 2 α2 |
|
+ cos 2 |
α2 + cos 2 α2 |
|
− sin 2 α2 = |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
= 2 cos 2 |
α |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Формулы преобразования произведения |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
тригонометрических функций в сумму |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Следствия: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
cosα • cos β = |
[cos(α − β ) + cos(α + β )] |
|
|
α = β |
sinα • cosα = |
|
1 |
sin 2α |
|
||||||||
2 |
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
sinα • sin β = |
|
1 |
[cos(α − β )−cos(a + β )] |
|
|
|
cos2 α = |
1 +cos 2α |
|
||||||||
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
1 −cos 2α |
|
||||||||||
sinα • cos β = 1 [sin(α − β )+ sin(α + β )] |
|
|
|
sin2 α = |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
104
Формулы преобразования суммы тригонометрических функций в произведение
cosα +cos β |
|
= |
|
2cos |
α + β |
• cos |
α − β |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sinα +sin β |
|
= |
|
2sin |
α + β |
• cos |
α − β |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
cosα −cos β |
|
= − 2sin α + β • sin α − β |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
sinα −sin β |
|
= |
|
|
2cos α + β |
• sin |
α − β |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
tgα + tgβ |
= |
|
|
|
|
sin(α + β ) |
|
|
|
|
|||||
|
|
cosα • cos β |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
tgα − tgβ |
= |
|
|
|
|
sin(α − β ) |
|
|
|
|
|||||
|
|
cosα • cos β |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
ctgα + ctgβ |
|
= |
|
|
|
sin(α + β ) |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
sinα • sin β |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||
ctgα −ctgβ |
|
= − |
sin(α − β) |
|
|
||||||||||
|
sinα • sin β |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 + cosα = 2cos2 α2
1 − cosα = 2sin2 α2
( 1 = cos 0 )
Примеры.
Выразить через половинный аргумент :
|
|
|
|
|
|
|
|
+α |
|
|
|
0−α |
|
|
|
|
||||
|
1 + cos α = cos 0 + cos α = 2 cos |
|
0 |
|
· cos |
|
|
|
|
= 2 cos α2 · cos ( |
−α |
)= |
||||||||
|
2 |
|
|
2 |
|
2 |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= 2 cos 2 |
α |
||
Упростить: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
sin( π6 +α) − cos( π3 +α ) |
|
= |
sin( π6 +α) − sin( π6 −α) |
= |
|
|
|
||||||||||||
|
sin( π +α ) +сos( π |
+α) |
|
sin( π |
+α) +sin( π |
−α) |
|
|
|
|
||||||||||
6 |
3 |
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
2cosπ6 sinα |
|
= |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
π |
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2sin |
6 |
cosα |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
cos(π3 +α) =sin[π2 |
−(π3 |
+α)]= |
|
|
|
= ctg π6 tgα = |
3 tgα |
|
|
|||||||||||
= sin (π6 −α)
105

]
).
) до 1
)



