4 Блок-схема алгоритмнің графикалық өңделуі
Алгоритмдерді графиктік жолмен жазу, кейіннен оны программалау тіліндегі программаға айналдыру жұмысы мемлекеттік стандартпен бекітіліп, ақпарат өңдеу жұмысында кеңінен қолданылады.
Алгоритм схемасы оның блок-схемасы деп аталады. Алгоритм командаларының блок-схема түріндегі бейнеленуінің жалпы үлгісін қарастырайық:
- эллипс, алгоритмнің
басын, соңын белгілеу;
- тіктөртбұрыш, қадамды орындау командасы;
-
параллелограмм, мәліметтерді енгізу,
шығару;
- ромб, шарттың ақиқат, жалғандығын тексеру;
-
екі шеті жиектелген тіктөртбұрыш
көмекші алгоритмді.
Блок-схемада пайдаланылатын фигуралар оның блоктары, ал оларды бір-бірімен қосатын сызықтар байланыс сызықтары деп аталады.
Алгоритмдердің негізі құрылымдары:
Сызықты – блоктардың және блоктар топтарының тізбектеліп бір ізді орналасуы. Алгоритмдерде және программаларда командалар және операторлар тізбектеліп жазылады, сондықтан сызықты құрылымды алгоритмдер деп аталады.
Сызықты құрылым – алгоритмнің командалары үзілісті тізбекпен, бірінен кейін бірі орындалады. Әдетте формула бойынша есептеуді ұйымдастыруға қолданылады.
Тармақталу – берілген шартқа тәуелді, әлде бір серияны, әйтпесе басқа серияны орындау керек болғанда қолданылады.
Тармақталу құрылымды – алгоритмінде әдетте, логикалық шартты тексеру блогы болады. Егер шарт орындалса, онда әрекеттер тізбегінің бір тармағы орындалады, әйтпесе екінші тармағы орындалады.
Алгоритмдік тілінде құрылым тармақталу командасы деп аталады және мына түрде жазылады:
а) егер шарт
онда серия 1 әйтпесе серия 2
бітті
Қайталау – тармақталудың дербес жағдайы, бір тармағында еш қандай әрекет жасалмайды. Алгоритмдік тілінде қайталау тармақталу командасының қысқартылған түрі сәйкес келеді:
егер шарт
онда серия
бітті
Сызықты
Тармақты
Қайталау
1 Cурет. Сызықты, тармақталған, қайталау құрылымдау блок-схемалары
Циклдік құрылымды алгоритмдер. Цикл денесі деп аталатын әрекеттер тізбегін көп рет қайталануын іске асырған алгоритмді циклдік деп атайды.
Циклдер қайталану саны белгілі және алдын ала белгісіз деп бөлінеді. Кейде циклді неше рет қайталу керектігі алдын ала белгісіз, бірақ, қандайда бір шарт әзірше әділ болса, оның орындалатыны белгілі.
Әзірше циклы – цикл денесі орындалғанға дейін шарт тексеріледі, егер бірінші тексерісте циклдан шығу шарты орындалмаса, онда цикл денесі бір ретте орындалмайды.
әзірше <шарт>
цб
< цикл денесі>
цс
Дейін циклы – қандайда бір шарт орындалғанға дейін, қандай да болса есептеулерді бірнеше рет орындау қажеттігінде қолданылады.
Бұл циклдың ерекшелігі, цикл денесі ылғи ең жоқ дегенде бір рет орындалады.
Параметрлі цикл – бүтін санды параметр бастапқы (In) мәнінен соңғы (Ik) мәніне дейін белгілі қадаммен өткенге дейін цикл денесі орындалады.
үшін і бастап Iбасы дейін Iсоңы қадам Iқадам
цб
< цикл денесі>
цс
Әзір
цикл Цикл-дейін:
Параметрлі цикл
